Economie kraakt onder geopolitieke spanningen

DNB waarschuwt voor een negatieve economische spiraal. Beeld ANP XTRA

Als het conflict tussen Rusland en Oekraïne nog verder escaleert, kan de Nederlandse economie weer in een recessie belanden. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft onlangs gewaarschuwd dat een scenario van sancties en tegensancties, wat nu gebeurt, een negatieve economische spiraal op gang kan brengen met forse gevolgen.

DNB heeft dit toekomstbeeld tot achter de komma doorgerekend. De krimp zou dan dit jaar bijna 0,5 procent zijn, de werkloosheid blijft nog jaren stabiel hoog op 7,2 procent en de uitgaven van consumenten stijgen pas weer in 2016. Om dit uit te laten komen, is er wel iets voor nodig: hogere energieprijzen. Dat is nog niet het geval. Olie en gas blijven vooralsnog buiten schot in de handelsoorlog tussen Rusland en de Europese Unie.

Toch vormt dat niet echt een geruststelling. Afgelopen week vlogen weliswaar de getallen om de oren om te laten zien hoe weinig Nederland eigenlijk naar Rusland exporteert. Hetzelfde gebeurde elders in Europa. Bovendien: hoe groot is de Russische economie nu helemaal? Zoiets als Italië. De sancties en de tegenmaatregelen van Poetin zijn uiterst vervelend voor sommige sectoren en vooral individuele ondernemers, maar we moeten het totale effect niet overdrijven.

Vertrouwen van producenten
Die optimistische kijk op de zaak laat buiten beschouwing dat er meer gebeurt in een negatieve economische spiraal. Een belangrijke factor die DNB ook noemt, is het vertrouwen van producenten. Geopolitieke spanningen maken beleggers en investeerders nerveus, zo was eind vorige week op de financiële markten te zien. Koersen van aandelen zakten, terwijl de rente op de uiterst veilige belegging in Duitse staatsobligaties daalde naar een historische dieptepunt. Niet alleen door Rusland, ook de Amerikaanse bombardementen op Isis en de onstabiele situatie in Gaza spelen mee.

Voor de Europese Unie kan een knauw in het vertrouwen slecht uitpakken. Het herstel van de economie is nog maar net op gang gekomen. Het eerste kwartaal van 2014 noteerde 0,2 procent. De Italiaanse economie krimpt weer, bleek deze week onverwacht. De Duitse groei, die de rest omhoog moet trekken, zakt in. En van Frankrijk, die andere grote economie, wordt weinig positiefs verwacht. Komende donderdag worden weer groeicijfers voor de landen van de muntunie gepubliceerd, over het tweede kwartaal. Daar wordt al met angst en beven naar uitgekeken, terwijl de effecten van de concrete sancties van afgelopen week daar nog niet in zitten.

Beslissingen van investeerders
Het gaat dus niet alleen om de paar tienden van procenten die direct met de handel met Rusland samenhangen en later nog eens van de zwakke groeicijfers moeten worden afgetrokken. De hamvraag is: wat gaan de politieke spanningen doen met de beslissingen van investeerders? Schaffen bedrijven die nieuwe machine nu eindelijk aan, durven banken die lening aan een middelgroot bedrijf te verschaffen? Want dat is in de EU nodig om het net ontluikende, lichtgroene groeisprietje overeind te houden. En niet risicoloos beleggen in overheidsobligaties.

Voor Nederland, als kleine, open economie, is de vertrouwensvraag op de korte termijn extra belangrijk. Zolang de groei op de export leunt, vooral naar andere Europese landen, komt elke kleine schok in de wereldhandel hard aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden