Echte helden

Er komt een film over Willem van Oranje, hoor ik. Dan toch zeker een stomme film. Maar alle gekheid op een stokje want het is ook een ernstige zaak. Vader des Vaderlands, stichter van ons koningshuis. Zijn lijflied galmt momenteel over de velden. Najaar 2016 moet het gaan gebeuren. Barry Atsma in de hoofdrol. Het is allemaal niet niks. Kennelijk zijn de tijden rijp voor onvervalste helden. Want we hadden net die film over Kenau Simons Hasselaer, geflopt weliswaar maar de bedoelingen waren duidelijk, binnenkort komt Michiel de Ruyter er aan en dan vervolgens dus Willem. Waar komt die heldencultus ineens vandaan? En het zijn ook nog eens volkshelden, geen helden van de geest of iets dergelijks, of helden in de trant van Florence Nightingale en Louis Pasteur. Ik dacht dat we daar sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer aan deden. Want volkshelden waren ons te dubieus geworden, te dubbelzinnig, ze hadden immers altijd ook een schaduwzijde: de vijand tegen wie ze optrokken, beschouwde ze vanzelfsprekend als criminelen. Zo was het met Napoleon gegaan, van volksheld tot oorlogsmisdadiger. En met hem waren na WO II al die andere volkshelden verdampt en opgegaan in cartoonachtige figuren, zoals Superman of Batman, zonder enige wortels in de ware geschiedenis. En je kreeg schampere uitdrukkingen als 'onze held': 'Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.' Maar de Nederlandse helden van nu en straks moeten weer lui zonder vrees of blaam zijn, krijg ik de indruk. Onlangs zag ik in een journaalflitsje over de nakende film van Michiel de Ruyter hoofdrolspeler Frank Lammers die, gevraagd naar de slavernijpraktijken ten tijde van De Ruyter, het onderwerp vrolijk wegvaagde met een 'dat is voor een andere film'. Nou even geen gezeur over de zwarte kanten van onze geschiedenis dus, alstublieft. Het is alsof Balkenende's droom, Nederland als daadkrachtige VOC-natie, zoveel jaren na dato alsnog in vervulling gaat. Misschien moet het wel om te vieren dat de crisis voorbij is. Of is het omdat tegenwoordig iedereen wel een gebrek heeft of 'uitgedaagd' wordt, is het niet door autisme dan wel door hoogbegaafdheid of een andere ongeneeslijke ziekte? We zijn in zekere zin papjongetje geworden, die wel een stimulans kunnen gebruiken. In de gouden tijden van echte helden, de Griekse mythen, en bij ons de Renaissance en de Romantiek hoorde je niet over zwakkelingen; als er toen films waren gemaakt dan beslist over Heracles of Lord Byron. Kennelijk komt er weer zo'n heroïsch golfje aan, misschien wel voor het laatst want ouderwets heldendom valt natuurlijk niet vol te houden in tijden van internet, sociale media en andere ontluisterende instituten. De grootste held van de toekomst zal allicht een robot of een cyborg zijn. Maar nu nog even niet, gewoon Bestevaer of De Zwijger. Curieus, zo'n leidend individu, je was haast vergeten dat ze nog bestonden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden