Echt spannend worden de verkiezingen in Rusland waarschijnlijk niet

Op de dag dat president Poetin zijn kandidatuur bekendmaakte, opende de tentoonstelling 'Superpoetin' in het Umam-museum in Moskou. De kunstenaars die Poetin onder meer afbeelden als superheld en Romeinse keizer, kregen de opdracht de populariteit van Poetin weer te geven.Beeld AFP

De verkiezingscampagne is officieel begonnen in Rusland. Echt spannend is die niet, maar andersdenkenden krijgen nu wel een podium voor hun ideeën.

Over minder dan drie maanden weet Rusland wie het land de komende zes jaar mag besturen. Op 18 maart kunnen de Russen naar de stembus. De animo daarvoor loopt terug, blijkt uit de peilingen, en dat is geen wonder. Diezelfde peilingen voorspellen opnieuw een monsterzege voor de zittende president, Vladimir Poetin. Dat biedt hem uitzicht op de langste regeerperiode van een Russische leider in de afgelopen honderd jaar, Sovjetdictator Stalin uitgezonderd en de vier jaar dat Poetin premier was gemakshalve meegerekend.

De verkiezingen lijken dus een formaliteit, net als in de Sovjettijd. Toch treedt Poetin niet alleen in het strijdperk. Verkiezingen verschaffen andersdenkenden in Rusland de zeldzame mogelijkheid zich rechtstreeks tot de kiezers te richten zonder het gevaar te lopen daarvoor te worden opgepakt, en zelfs op de doorgaans voor hen gesloten staatstelevisie te verschijnen. Daarnaast is er als altijd een handvol marginale kandidaten, die de gelegenheid te baat nemen reclame te maken voor zichzelf of hun partij.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld REUTERS

De verkiezingscampagne begon formeel afgelopen week, na de officiële bekendmaking van de stembusdatum. Inmiddels hebben al enkele tientallen kandidaten-in-spe zich gemeld bij de centrale kiescommissie. Zij moeten nu zien tijdig aan alle formaliteiten te voldoen om straks daadwerkelijk tegen elkaar te strijden. De meesten zal dat niet lukken, omdat ze bijvoorbeeld niet de benodigde handtekeningen binnenhalen. De echte campagne, compleet met verkiezingsreclame op straat en in de media, barst pas halverwege februari los.

Maar het eigenlijke startschot voor de verkiezingen van 2018 klonk al een jaar geleden. Het was afkomstig van Poetins grootste rivaal, Ruslands populairste oppositieleider en corruptiebestrijder Aleksej Navalny. Toen het Europese hof voor de mensenrechten in Straatsburg had bedongen dat een volgens velen politiek gemotiveerde veroordeling van Navalny wegens diefstal ongegrond was, besloot de politicus dat niets hem meer in de weg stond zijn campagne te beginnen.

Taboe

Omdat hem de toegang tot de federale media is ontzegd, nam hij zijn toevlucht tot het internet en de straat. In het hele land zette hij verkiezingskantoren op, vrijwilligers trokken erop uit om voor Navalny de noodzakelijke steun te verwerven, en tienduizenden vaak jonge mensen gingen in heel Rusland meermalen de straat op om te protesteren tegen corruptie en de heersende macht.

De federale tv-zenders lieten weinig van de protesten zien. De naam Navalny was en bleef taboe. Poetin en Medvedev wringen zich in allerlei bochten om de naam van hun gehate tegenspeler maar niet te hoeven uitspreken. Intussen is hij opnieuw veroordeeld, waardoor hij volgens de kiescommissie geen kans maakt deel te nemen aan de verkiezingen. Navalny legt dat naast zich neer, houdt zich aan de verkiezingsprocedure en zal hoogstwaarschijnlijk dit weekend bij de kiescommissie langs gaan met de benodigde documenten.

In navolging van Navalny richt Poetin zich steeds vaker nadrukkelijk tot jongere kiezers. Hij doet ditmaal mee als onafhankelijke kandidaat en niet als voorheen namens zijn eigen partij, Verenigd Rusland. Zo kan hij zich presenteren als de president van alle Russen. Dat betekent ook hij voor het eerst actief op pad moet om zich te verzekeren van voldoende steun. Dat zal geen problemen opleveren. Waar het Kremlin zich meer zorgen om maakt is de opkomst. Alle middelen zullen worden ingezet om die zoveel mogelijk op te krikken.

Tekst loopt door onder de afbeeldng

Beeld REUTERS

Kandidaten Russische presidentsverkiezingen

Vladimir Poetin (65)
President van Rusland van 2000 tot 2008 en van 2012 tot op heden. Premier in 1999-2000 en 2008-2012. Was eerder chef van de veiligheidsdienst FSB en loco-burgemeester van Sint-Petersburg, daarvoor werkte bij bij de geheime dienst van de Sovjet-Unie, de KGB.

Aleksej Navalny (41)
Bekend blogger en corruptiebestrijder, felste criticus van Poetin, maar mag niet meedoen aan verkiezingen door voorwaardelijke veroordeling wegens diefstal. Gaat niettemin gewoon door met zijn campagne en beroept zich op de Russische grondwet.

Ksenia Sobtsjak (36)
Dochter van voormalige burgemeester van Sint-Petersburg, kent Poetin al haar hele leven. Bekende televisiepersoonlijkheid en journalist. Speelde prominente rol tijdens massale protesten in 2011-2012. Zegt zich te zullen terugtrekken als Navalny mag meedoen.

Gennadi Zjoeganov (73)
Leider van de Communistische Partij, de op een na grootste partij in het lagerhuis, de staatsdoema. Doet al mee aan presidentsverkiezingen sinds 1996, verloor toen nipt van Boris Jeltsin. Steunt Poetin in veel opzichten.

Vladimir Zjirinovski (71)
Leider van de nationalistische LDPR, de derde partij in de staatsdoema. Net als Zjoeganov een vaste deelnemer aan de presidentsverkiezingen. Doet dat al sinds 1991. Levert geen directe kritiek op Poetin en staat vooral bekend om extravagante uitspraken en clowneske acties.

Grigori Javlinski (65)
Voormalig vicepremier, leider van links-liberale partij Jabloko, die sinds de jaren negentig veel steun heeft verloren en niet vertegenwoordigd is in het parlement. Deed ook in 1996 en 2000 mee aan presidentsverkiezingen. Criticus van Poetin, maar verkiest politieke strijd via verkiezingen, niet met behulp van straatprotesten.

Lees ook:

De charismatische oppositieleider Aleksej Navalny probeert vandaag massaal jonge Russen de straat op te krijgen. Maar zitten die wel te wachten op verandering?

Oppositieleider Aleksej Navalny weet mensen in 180 Russische steden te mobiliseren. Toch hoeft president Poetin zich geen zorgen te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden