Echt luisteren, in het donker

De blinde Zuid-Afrikaanse pianiste Ster daagt haar publiek uit. Haar programma 'In die donker' vindt namelijk plaats in een verduisterde zaal. De pianoklanken worden afgewisseld met de poëzie van kleinkunstzanger Stef Bos. En dan rest niets anders dan echt te luisteren.

Een concert in een geheel verduisterde zaal. Alleen een piano, een pianiste. De klanken worden afgewisseld met de poëzie van kleinkunstzanger Stef Bos.

'In die donker' heet het programma van Ster, het pseudoniem van de Zuid-Afrikaanse Sigrun Paschke (38). Vanavond begint in de Leidse Stadsgehoorzaal haar Nederlands-Belgische theatertour. "We worden in het dagelijks leven gebombardeerd met informatie", zegt ze. "Met advertenties, beeld, multimedia. Als je dat allemaal wegneemt, word je uitgedaagd om echt te luisteren."

Voor Ster is de duisternis heel normaal. Ze is blind vanaf haar geboorte. "Het moest zo zijn. Ik vind het interessant, want het geeft toegang tot twee perspectieven: mijn innerlijke wereld en de visuele van de mensen om mij heen, met wie ik communiceer. Door deze concerten kunnen mensen zich verplaatsen in mijn situatie."

Het idee voor de concerten in het donker ontstond toen Stef Bos, de man van Sters zus (de kunstenares Varenka Paschke), Ster hoorde improviseren op de piano. "Hij luisterde en probeerde zijn gedichten met mijn muziek te mengen. Dat werkte heel goed, want hij is heel sensitief. Het was een heel organisch proces."

Ze traden samen op in Zuid-Afrika en in Bos' studio nam Ster een cd op, die vorig jaar in Zuid-Afrika verscheen en nu in Nederland is uitgebracht. Op de cd staan vijftien eigen composities voor piano solo. Sommige stukken doen denken aan Erik Satie, andere zijn ritmisch en dansant. "Mijn smaak is breed. Ik speel klassiek, maar hou ook van Balkanmuziek en jazz. Eigenlijk laat ik me vooral beïnvloeden door alles wat ik tegenkom op een dag."

Haar nummers hebben geen titels. "Als ik titels zou geven, bepaal ik wat de luisteraar moet zien of voelen. Dat wil ik niet. Ik wil dat de luisteraar zijn eigen projecties maakt."

Behalve Bos en haar zus Varenka heeft Ster nog meer bekende familieleden. Haar opa was Pieter Willem Botha, die tijdens het apartheidsregime eerst premier (1978-1984) en later president (1984-1989) was van Zuid-Afrika. Of dat van invloed is geweest op haar carrièrekansen, of op de ontvangst van haar muziek in eigen land? "Het lijkt me niet relevant om het daar over te hebben." Stilte. "Het is niet van invloed op mijn muziek. Ik ben de persoon die ik ben, en voor mij is muziek maken de beste manier om me uit te drukken. Ik zie altijd uit naar het nieuwe."

En het publiek heeft ook wat om naar uit te kijken, denkt Ster. "De reacties zijn echt geweldig. Het concept is zo anders dan mensen gewend zijn. Er waren ook bezoekers die bang werden van het donker, want je wordt op jezelf teruggeworpen. Blijkbaar klinkt de muziek gewoon anders als het donker is."

'In die donker' wordt uitgevoerd in Leiden (Stadsgehoorzaal, 17/4), Hoogeveen (De Tamboer, 18/4), Capelle aan den IJssel (Isala Theater, 21/4) en Amsterdam (De Kleine Komedie, 22/4)

Gedichten als ongezongen woorden
Stef Bos: "Ik draag gedichten voor vanachter de coulissen, anders kan ik mijn teksten niet lezen. De afwisseling van voordracht en muziek levert een mooie dynamiek op, vind ik. Taal is zoveel concreter. De muziek is een soort eilandje waarop je bivakkeert, en dan spoel je weer even weg.

"Mijn gedichten zijn eigenlijk ongezongen woorden. Er moet altijd een cadans in zitten. Ze gaan meestal over deze tijd, ze zijn vaak geestig. Ik heb niet speciaal voor dit programma geschreven, maar ik heb natuurlijk wel goed nagedacht over welke teksten bij de muziek passen. Ze komen uit de geïllustreerde dichtbundels die ik heb gemaakt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden