Echokamers sociale media versterken tunnelvisie vluchtelingendebat

Van de facebookpagina 'Protest AZ CHeesch': 'Tijd voor actie! Maandag 18 januari om 19.00 op De Misse. Tegenover het gemeentehuis in Heesch. Deel dit bericht en geef het door aan uw familie en vrienden.'Beeld epa

Bijna elke gemeente met plannen om vluchtelingen op te vangen heeft er wel eentje, een facebookpagina waar mensen die tégen die opvang zijn elkaar vinden. Ook de mensen die vluchtelingen graag welkom heten, vinden elkaar op sociale media als Snapchat en Twitter. Zowel ter linker- als ter rechterzijde treedt zo een vorm van tunnelvisie op, zien media-experts.

Mensen nemen via de sociale media alleen nog informatie tot zich die in hun eigen straatje past, schetst politicoloog Chris Aalberts van de Erasmus Universiteit. Dat betekent, zegt Aalbers, die onder meer onderzoek deed naar de achterban van de PVV, dat mensen niet meer op de hoogte zijn van alternatieve visies en iedere nuance in hun mening ontbreekt. "Je verplaatsen in het standpunt van een ander, die empathie, is er niet meer bij."

Protesten tegen de komst van een asielzoekerscentrum in gemeenten als Heesch, Geldermalsen en Overvecht, worden zo gevoed door sociale media. Daar vindt een explosie van negativiteit over vluchtelingen plaats, ziet digitaal strateeg Menno Braakman.

Persoonlijke newsfeed
Vroeger had je kranten en het journaal: een hele krant vol informatie zonder voorselectie op wat de lezer graag wil weten, vervolgt Aalberts. "Ze brengen niet één onderwerp, maar een heel stel items. Zo werkt het op de sociale media niet meer."

"Mensen volgen anderen en 'liken' meningen die hen vrijwel altijd aanstaan. En hoe meer je iemand of iets 'liket', des te vaker lees je erover op jouw persoonlijke facebook-newsfeed." Zo creëren mensen een omgeving met gelijkgezinden die hun mening telkens weer versterkt.

Actieve PVV'ers krijgen dus alleen informatie van hun eigen mensen, ziet ook Aalberts. Daarin staat bijvoorbeeld keer op keer dat de NOS en andere media te vriendelijk over vluchtelingen berichten. Behalve dan Powned en GeenStijl. Aalberts: "Een bericht over een onderzoek dat aantoont dat veel moslims niet meer naar de moskee gaan, heeft in die omgeving geen kans."

Inspreker Michael Otto in Steenbergen: 'Vluchtelingen volgen de islam, een geloof dat spuugt op ons. Ik wil niet dat mijn vrouw of kinderen worden bedreigd omdat ze geen hoofddoek dragen.'Beeld Phil Nijhuis

Bekende voorbeelden van wat hij 'een echoput' noemt, zijn er volgens hem ook ter linkerzijde. Voor links-liberale mensen is dat online journalistiekplatform De Correspondent, meent Aalbers, die zelf regelmatig bijdragen levert aan opiniesite The Post Online. "Bij De Correspondent lees je veel verhalen over de multiculturele samenleving, de islam is leuk, de PVV is stom en ontwikkelingssamenwerking is nuttig, duurzaam is goed."

De echoput ter rechterzijde is voor hem GeenStijl. "Daar lees je: de PVV valt mee, migratie vormt een probleem, de islam is gevaarlijk."

Trigger
De komst van vluchtelingen naar het land werkt bovendien zeer sterk op emoties, zegt Braakman. "Als mensen lezen 'ze pikken onze banen in', roept dat veel emotie op. Zeker onder mensen die werkloos zijn. Dat is een trigger om een stuk daarover te delen. En zo versterken mensen in dezelfde kringen elkaar."

Dat gemeenten nu niet meer weten hoe ze dit nog in goede banen kunnen leiden, begrijpt Braakman. "Burgers moeten meegenomen worden in besluitvorming. Te veel mensen voelen zich niet gehoord. Het vertrouwen in de politiek is heel laag."

'Nu weet de gemeente wel wat er aan de hand is'

"Toen ik het nieuws van het azc hoorde, heb ik meteen deze facebookpagina met een groep vrienden opgericht", zegt de beheerder van 'Protest AZC Heesch', Nick van de Ven. "We waren overdonderd door het nieuws. Zoiets verwacht je niet in je omgeving. De gemeente heeft met opzet zo min mogelijk mensen geïnformeerd. Maar 22 gezinnen in een straal van 250 meter rond de locatie van het centrum zijn ingelicht.

"Dus wij dachten: als de burgemeester dit niet wereldkundig maakt, moeten we het zelf maar doen. Op Facebook plaatsen we gewoon dingen die we leuk vinden. Foto's van spandoeken, bijvoorbeeld. Verder kondigen we protesten aan, bedanken we mensen die actie hebben ondernomen en laten we buurtbewoners de risico's zien.

"De situatie rond asielzoekerscentra is totaal oncontroleerbaar, veel incidenten worden in de doofpot gestopt. We zijn niet tevreden over de berichtgeving. Dat wat in Keulen gebeurd is, kunnen wij hier ook verwachten. Zelf ben ik niet echt van het agressieve protest, maar sinds maandag weet de gemeente wel wat er aan de hand is."

Posts op de facebookpagina Protest azc Heesch
1. "Hieronder de link naar een filmpje van het Parijs van nu. Je kunt je haast niet voorstellen dat de Misse in Heesch er zo in de toekomst uitziet". Bij het bericht staat een youtubefilmpje met beelden van gesluierde vrouwen en moslimmannen die op straat aan het bidden zijn.

2. "We zijn blij om te zien dat ondanks wat 'tegenslagen' de mensen blijven laten zien niet blij te zijn over de komst van een azc. Overal in Heesch komen meer borden, spandoeken en dergelijke te staan. Ook willen we jullie nog wat zorgwekkende berichten laten zien van dingen die in azc's in Nederland gebeurd zijn." Na deze mededeling volgt een rijtje nieuwsberichten over verkrachting, vernieling en mishandeling in en rond asielzoekerscentra.

3. "Overal in Europa komen groepsverkrachtingen voor door moslimmannen, ook asielzoekers. Dit gebeurt in Arabische landen al jarenlang. Het vindt gewoonlijk plaats bij massabijeenkomsten, zoals demonstraties en festiviteiten (...) Als de plannen van onze lokale overheid zouden doorgaan, zullen zich dus over een jaar in Heesch 475 jonge mannen gaan vestigen van genoemde categorie!"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden