Ecclestone, man van licht en duisternis

amsterdam – Achteromkijken doet Bernie Ecclestone slechts eenmaal per jaar, aan het eind, om zijn revenuen te tellen. Hij mag dan onlangs 80 jaar zijn geworden, zijn blik blijft gericht op de toekomst van de Formule 1, niet op zijn pensioen.

Zolang hij blijft staan, werkt hij door. „Wat anders zou ik moeten?”, zei hij onlangs in een interview met The Guardian. „Mensen gaan met pensioen om te sterven.”

De kleine Brit is al 53 jaar betrokken bij de Formule 1. En al 32 jaar regeert hij die sport als eigenaar van de commerciële rechten met ijzeren hand. „Ik bén Formule 1”, is zijn levensmotto.

Dat fanatisme gevoegd bij de ontelbare miljoenen die hij met de autosport vergaarde, leiden wel eens tot bewustzijnsvernauwing. Zijn heilige geloof in dictatoriaal gezag uitte hij vorig jaar in een ode aan Hitler, en onlangs nog in de vaststelling dat Saddam Hoessein Irak stabiel heeft gemaakt.

Op sportgebied hakte hij de Olympische Spelen aan spaanders. De Britse overheid „verspilt er een fortuin aan”, geld waarmee volgens hem het circuit van Silverstone voor eeuwig onderhouden had kunnen worden. „Het enige goede aan de Spelen is de opening en de sluitingsceremonie. Een prachtig stukje showbusiness. Verder is het complete nonsens.”

Ecclestone, tegenwoordig ook eigenaar van voetbalclub Queens Park Rangers, weet dat hij provoceert. „Ik breng mezelf in grote problemen als ik deze dingen zeg, maar ik denk niet dat democratie de weg is om de zaken voor elkaar te krijgen. Of het nu een bedrijf is of wat dan ook, je hebt altijd iemand nodig die de lichten aan en uit doet.”

Dat is hij dus voor de Formule 1, de man van het licht. Al associëren talloze criticasters hem eerder met duisternis. Hun verwijt: Ecclestone heeft de ziel uit de sport gehaald, om die voor miljoenen dollars te slijten aan de duivel, die huist in landen zonder racetraditie.

Zonder met de ogen te knipperen verruilde de Brit zijn ’eigen’ klassieke circuit van Silverstone in 2005 voor een Grand Prix-primeur in Turkije. Vervolgens haalde hij zijn gelijk door het circuit een jaar later terug te halen. „Wat mij aanvankelijk werd verteld dat op Silverstone níet kon, wordt sindsdien gedaan.”

In 1999 omvatte de kalender van één van de meest bekeken televisiesporten zestien Grands Prix, waarvan elf in (West-)Europa. Het huidige seizoen, dat morgen in Abu Dhabi wordt afgesloten, omvat negentien wedstrijden met nog maar acht GP’s op Europees grondgebied. Voor een verdere Europese afkalving mag worden gevreesd.

Ecclestone ontwikkelde een enorme expansiedrift naar het oosten. Dit jaar werd voor het eerst een Formule 1-race verreden in Zuid-Korea, de achtste wedstrijd in de regio Azië/Midden-Oosten. Voor volgend jaar is de kalender met de GP van India met twintig races vol.

Daarna begint de strijd voor afvallers, als plaats moet worden gemaakt voor nieuwkomers Austin, Texas (2012) en het Russische Sochi (2014). Ook Zuid-Afrika staat op de verlanglijst. Het spectaculaire Belgische circuit van Spa-Francorchamps moet zich ernstig zorgen maken. Financieel is daar volgens Ecclestone geen toekomst.

„Ik was er twintig jaar geleden al van overtuigd dat we met de Formule 1 meer naar het oosten zouden gaan”, zei Ecclestone onlangs. „Dit is toch een wereldkampioenschap? Wel, dan moeten we naar alle continenten trekken. Ik weet niet hoe lang ik nog leef, maar ik verwacht dat Europa over niet al te lange tijd geen grootmacht meer is.”

Alle teams hebben hun basis nog in Europa. Geld, techniek en management komen in toenemende mate van buiten het oude continent. Dat proces is versneld door de economische crisis.

Het was bijna symbolisch: een week voordat in oktober 2008 Singapore debuteerde met de eerste nachtrace in de Formule 1, gleed de wereldeconomie af. De met een jaaromzet van circa één miljard duurste sport dreigde in een peilloze afgrond te vallen. Niets is minder waar gebleken.

Geen sport werd zo geconfronteerd met het einde van grenzeloze geldverspilling. Grote sponsors en de autofabrikanten Toyota, Honda en BMW verdwenen. Een tweedeling tussen de rijke teams en de rest dreigde toen Ecclestone en zijn toenmalige rechterhand Max Mosley budgetbeperkingen oplegden.

Bijna twee jaar lang werd de sport in alle geledingen beheerst door schandalen, beschuldigingen, opstanden en ruzies. Tot dit seizoen de aandacht vol naar de spectaculaire competitie werd getrokken. Zelfs de met veel bombarie omgeven comeback van Michael Schumacher is vergeten.

Volgens insiders is de F1 vitaler dan ooit. „Heeft de exodus van autofabrikanten de sport geraakt?”, zegt Jim Wright, hoofd marketing en sponsoring van nieuwkomer Virgin Racing. „Nee, het racen is zo goed als altijd, zo niet beter. En de kijkcijfers stijgen. De autofabrikanten brachten veel goeds naar de Formule 1 en hebben hun plaats hier. Maar de wedloop van alleen uitgeven, uitgeven, uitgeven is gestopt.”

Er kwam een golf van nieuwe, veelal jonge teameigenaren en directeuren van buiten de racesport. Ze zijn niet belast met een verleden van conflicten. Zij waren bereid tot samenwerking, waardoor kosten konden worden gedrukt, en spelen beter in op de wensen van sponsors en publiek.

Jonathan Neale, sinds 2004 uitvoerend directeur van McLaren, verklaarde deze maand in de New York Times: „Er is een zekere samenwerking op de achtergrond om Formule 1 te versterken, de markt beter te bereiken, een betere boodschap af te geven, de technologie relevanter te maken voor dagelijks gebruik en fiscaal verantwoordelijk bezig te zijn.”

Natuurlijk, er blijven teams met financiële problemen. De langlopende contracten van weleer zijn grotendeels verdwenen. Daar staat tegenover dat sponsors profiteren van lagere kosten voor ongewijzigde publiciteitswaarde. Dat trekt nieuwe partners met vernieuwende ideeën. En oude sponsors keren terug of breiden hun belangen uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden