ECB durft mes te zetten in opkoopprogramma

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank.Beeld EPA

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat aankopen van obligaties halveren naar 30 miljard euro per maand. De bank krijgt meer speelruimte nu de Europese economie voorzichtig herstelt.

De ECB gaat zijn omvangrijke en controversiële stimuleringsprogramma verder afbouwen. Dat betekent dat de Europese economie op termijn weer op eigen benen moet kunnen staan. Bankpresident Mario Draghi voelt zich bij dit besluit gesterkt door een verder herstel van de werkgelegenheid en de economische groei in Europa.

De ECB besloot vandaag bij zijn maandelijkse rentevergadering dat het de aankoop van schuldpapier sterk gaat terugbrengen. Nu koopt de bank op de markt voor 60 miljard euro per maand aan obligaties op die oorspronkelijk door banken en overheden zijn uitgegeven. Vanaf januari volgend jaar wordt dit bedrag gehalveerd. Naar verwachting wordt in september 2018 helemaal een einde gemaakt aan het opkoopprogramma.

Inflatie

Positieve economische ontwikkelingen geven Draghi meer speelruimte om het spel op de financiële markten weer geleidelijk over te laten aan de vrije krachten van vraag en aanbod. Zo neemt economische groei en werkgelegenheid toe, ook in de zuidelijke lidstaten. De inflatie kruipt bovendien naar de door de ECB gewenste 2 procent. Het meest recente positieve signaal is de groei van krediet van commerciële banken aan bedrijven.

Belangrijk voor het beleid van de ECB is de inflatie. Deze was in de afgelopen jaren wereldwijd bijzonder laag. De vraaguitval bij consumenten en het gebrek aan investeringen door bedrijven als gevolg van de kredietcrisis worden hiervan als belangrijke oorzaak gezien. Enige tijd leek het erop dat de prijzen zelfs in absolute zin zouden dalen en er een deflatiespiraal zou ontstaan.

De ECB nam begin 2015 de uitzonderlijke stap om de economie direct te stimuleren door obligaties op te kopen om zo de lange rente te drukken. De aankopen van de ECB hebben namelijk tot gevolg dat commerciële banken nieuwe obligaties tegen lagere rentes kunnen verkopen. Als het goed is geven de banken deze lagere leentarieven weer door aan consumenten en bedrijven. De ECB startte met een maandelijks bedrag van 80 miljard euro, later werd dit verlaagd naar 60 miljard euro.

De omvangrijke aankopen leidden tot kritiek van onder andere Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, en de centrale banken van onder meer Duitsland en Oostenrijk. Ook werden er - tevergeefs - in Duitsland rechtszaken gestart tegen de ECB, omdat het aankoopbeleid niet binnen het mandaat van de centrale bank zou liggen.

Kortlopende rentetarieven

Draghi houdt de kortlopende rentetarieven voorlopig ongewijzigd. Dit betreft de tarieven die aan commerciële banken in rekening worden gebracht als ze geld lenen bij de ECB. Deze rentetarieven staan nu rond de 0 procent, niet te verwarren met de lange rentes die via de aankopen van obligaties moeten worden gedrukt en van invloed zijn op kredieten aan het bedrijfsleven.

Draghi houdt de mogelijkheid open dat zijn plannen worden herzien bij een verslechtering van de economische omstandigheden. Ook is het nog onduidelijk hoe de ECB in de toekomst de enorme berg obligaties die het nu in bezit heeft, gaat verkleinen. De ECB informeert het publiek doorgaans zeer mondjesmaat om de financiële markten te laten wennen aan wijzigingen. Hiermee moet worden voorkomen dat bijvoorbeeld de rentes ineens sterk stijgen, of de aandelenmarkten in een vrije val raken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden