Ebola: wanneer is het ergste voorbij?

Bij een ziekenhuis in Guinee wordt de kleding verbrand die door Westerse hulpverleners is gedragen.Beeld afp

Er lijkt geen houden meer aan. Kwam de ebola-uitbraak in Guinee dit voorjaar nog wat aarzelend op gang, in Liberia schoot de grafiek na een korte aanloop als een raket omhoog. Tel het snel uitdijende aantal besmettingen in de verschillende landen bij elkaar op, trek de grafieken door en over een half jaar staat de teller ver over de 100.000. Simpele exponentiële logica.

Of toch niet? Eén ding weet hoogleraar Frank Cobelens zeker en dat is dat die lijnen op enig moment gaan afvlakken, tot de top is bereikt en het weer neerwaarts gaat. Zo gaat dat met alle epidemieën. Wanneer het omslagpunt gekomen is voor de huidige ebola-uitbraak - hij zou het niet durven zeggen. "Het kan nog heel veel erger worden."

Cobelens is hoogleraar epidemiologie van infectieziekten in arme landen in het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum. Voor de meeste infectieziekten zijn er wiskundige modellen waarmee je het verloop van een epidemie vooraf kan uittekenen, legt hij uit.

Daarvoor is zeer gedetailleerde informatie nodig over het virus of de bacterie in kwestie. Over de precieze manier waarop besmettingen van mens op mens plaatsvinden bijvoorbeeld, hoe gemakkelijk het virus 'overspringt' en hoe vaak een besmette persoon het virus gemiddeld doorgeeft aan anderen.

Lastig
Over ebola zijn er simpelweg onvoldoende gegevens om in zo'n model te stoppen. Eerdere uitbraken bleven beperkt tot enkele tientallen of honderden besmettingen. Dat maakt het zo lastig het verdere verloop van deze uitbraak, veruit de grootste tot dusver, te voorspellen.

Dalingen zijn gecorrigeerde cijfers.Beeld Trouw: SS | Bron: WHO, OCHA

Cobelens: "Als mensen in aanraking zijn gekomen met het bloed van een besmette patiënt en ze worden zelf ziek, dan is het wel duidelijk. Maar er zijn ook besmettingen beschreven waarbij het niet zo duidelijk lag." Of neem de vele overvolle, vieze busjes die in de getroffen landen rondrijden, met zwetende passagiers: daar wordt naar gewezen als potentiële besmettingsbron. Erg plausibel is het niet, zegt Cobelens.

Vooral tijdens het verzorgen van patiënten is de kans op besmetting groot. Niet in goed geoutilleerde ziekenhuizen waar patiënten netjes worden geïsoleerd, en de medewerkers zichzelf goed beschermen. Maar in de getroffen landen functioneren veel ziekenhuizen slecht, ze zijn nu gesloten, of ze sturen patiënten naar huis wegens plaatsgebrek. "Dat in Liberia de hele gezondheidszorg dreigt in te storten, is heel zorgelijk. De boel is daar uit de hand gelopen."

Familie
En dan stuit Cobelens weer op zo'n onzekerheid. Want hoe gaat het er aan het ziekbed thuis aan toe? Is er slechts één persoon die de verzorging op zich neemt? Kil wiskundig geredeneerd zou dat het beste zijn voor het verloop van de epidemie. Maar wat als de hele familie haar steentje bijdraagt?

In het ergste geval komt de uitbraak tot stilstand als er zoveel mensen zijn overleden of een infectie hebben overleefd en immuun zijn geworden, dat het virus geen kant op kan. Dat is heel veel besmettingen en heel veel doden verder. Of het zover komt, hangt af van het verloop van zo'n grote uitbraak: lastig te voorspellen wegens gebrek aan ervaring. Maar ook van de mogelijkheid om betere zorg te bieden en mensen uit te leggen hoe ze besmetting kunnen voorkomen.

Tropenartsen terug

De Nederlandse artsen die in Sierra Leone werkten en mogelijk ebola hebben opgelopen, zijn terug in Nederland. De twee zijn van Schiphol naar een geïsoleerde afdeling van het Leids Universitair Medisch Centrum gebracht. Ze verblijven in isolatiekamers waar de druk zo is geregeld dat de lucht uit de kamer niet naar buiten kan. Dit voorkomt verspreiding van virussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden