Ebola effectief bestrijden: lessen uit Nigeria en Senegal

Een vrijwilliger krijgt een testvaccin tegen ebola toegediend in Bamako, de hoofdstad van Mali (9 oktober 2014).Beeld anp

Mali is het zesde land in West-Afrika waar ebola is geconstateerd. Een tweejarig meisje werd woensdag positief op het virus getest. Minister van gezondheid Ousmane Kone zei dat het meisje onlangs in Guinee was geweest, het land waar de epidemie in december uitbrak. Maar terwijl het virus in Guinee, Liberia en Sierra Leone nog altijd stevig om zich heen grijpt, hebben Senegal en Nigeria de ziekte inmiddels onder controle. Wat kan Mali doen om dit voorbeeld te volgen?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemde het een 'spectaculair succesverhaal': de snelle beteugeling van ebola in Nigeria. Het land werd maandag ebolavrij verklaard, omdat het al 42 dagen geen nieuwe besmettingsgevallen had gerapporteerd. Vorige week maakte de organisatie bekend dat ook de uitbraak in Senegal voorbij is.

Hoe is het mogelijk dat het Nigeria en Senegal wel is gelukt om de ziekte onder controle te krijgen, terwijl de andere West-Afrikaanse landen daar nog altijd niet in lijken te slagen? Volgens de WHO is dat vooral te danken aan snel en daadkrachtig ingrijpen, effectief patiënten opsporen en strenge grenscontroles.

Pijlsnel en efficiënt
De uitbraak in Nigeria begon op 20 juli, toen de besmette Liberiaanse diplomaat Patrick Sawyer bij aankomst op het vliegveld in Lagos in elkaar zakte. Het land reageerde vervolgens pijlsnel en efficiënt, waardoor de verspreiding beperkt bleef tot 19 besmettingen en zeven doden: de diplomaat, vijf medewerkers van het ziekenhuis en een medewerker van de luchthaven.

Een glansrol in dit snelle optreden was weggelegd voor de oplettende arts Ameyo Stella Adadevoh, die ervoor zorgde dat Sawyer ondanks zijn eigen verzet in het ziekenhuis bleef. Zij trok meteen aan de bel bij de Nigeriaanse autoriteiten, die vervolgens een campagne lanceerden om verspreiding te voorkomen. Honderden vrijwilligers hielden een klopjacht om alle mensen te vinden die in contact waren geweest met de besmette personen.

Adadevoh is inmiddels uitgegroeid tot een heldin in Nigeria. Het parlement van deelstaat Lagos heeft zelfs gevraagd om een ziekenhuis naar haar te vernoemen. De opening daarvan zal de arts helaas niet meer meemaken - zij raakte zelf besmet en is inmiddels overleden.

Ameyo Stella AdadevohBeeld Screenshot YouTube

Verscherpte bewaking
Ook in Senegal stak de ziekte eind augustus de kop op. De uitbraak begon daar met een man uit Guinee die naar de hoofdstad Dakar was gereisd. Het land liet er geen gras over groeien en spoorde 74 contacten van de man uit Guinee op om hen te testen. Senegal verscherpte de bewaking bij grensposten en luchthavens en lanceerde een grote voorlichtingscampagne. De patiënt uit Guinee had meer geluk dan Patrick Sawyer: hij herstelde en heeft (voor zover bekend) niemand in Senegal besmet.

Contacten opsporen en een campagne lanceren: het klinkt allemaal vrij eenvoudig en voor de hand liggend. Toch kunnen de 'lessen' van Nigeria en Senegal volgens epidemiologen niet overal even makkelijk in de praktijk worden gebracht. Het opsporen van contacten is alleen mogelijk als besmettingen snel worden gesignaleerd en als het er niet te veel zijn. Het voornaamste probleem in Guinee, Liberia en Sierra Leone is dat ebola zich daar al wijd had verspreid voordat de eerste diagnoses werden gesteld.

Open of gesloten grenzen?
Het is overigens opvallend dat Nigeria nooit de grenzen heeft gesloten voor reizigers uit ebola-landen, terwijl buurlanden Ivoorkust en Guinee-Bissau de poorten angstvallig op slot houden. "De grenzen sluiten zou tot meer paniek leiden en het gevoel van hulpeloosheid versterken", verklaarde Faisal Shuaib van het Nigeriaanse ebola-centrum aan Time. Volgens hem is het sluiten van de grenzen bovendien schadelijk voor de economie.

Vooralsnog lijkt Mali adequaat te reageren op het eerste 'ebola-geval'. Het zieke meisje en de mensen die met haar in contact zijn geweest zijn onmiddellijk in quarantaine geplaatst. De WHO stuurt een team experts naar Mali. Volgens de WHO houden de gezondheidsautoriteiten 43 mensen in de gaten die contact met het meisje hebben gehad. Onder hen zijn tien gezondheidsmedewerkers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden