Dymph L. van AA: 'Ex-alcoholisten liggen alleen op het kerkhof'

Van een onzer verslaggevers VOORBURG - Dit jaar, zestig jaar na het ontstaan van de wereldwijde organisatie Anonieme Alcoholisten, komen de Nederlandse leden voor het eerst naar buiten. Er zijn ongeveer 600 000 probleemdrinkers in Nederland. Hoewel de AA een van de grootste zelfhulpgroepen in ons land is, steekt hun ledental van 4 000 daar wat schraaltjes tegen af, vindt Dymph L., de woordvoerster van AA in Nederland.

De leden van AA willen daar iets aan veranderen en proberen af te komen van het beeld dat een AA'er een soort kerkganger is en dat je hun geloof moet aanhangen om van de drank af te komen. “We zijn geen sekte, ook al heeft AA daar vroeger wel op geleken,” zegt Dymph L. (“Alleen de initiaal in de krant, want we zijn allemaal anoniem, ook de woordvoerster.”)

Gelovig

'Bill W.' en 'doctor Bob', de twee mannen die de AA in Akron Ohio in 1935 stichtten, waren gelovige mannen. Zij kozen in plaats van alcohol voor een verslaving aan God. AA heeft daardoor nogal een religieus sfeertje gekregen. In Amerika heeft de organisatie dat nog wel, maar in Nederland kan iedereen erbij, die durft te erkennen dat de drank sterker is dan hijzelf en er echt van af wil.

Net als de effectenhandelaar 'Bill W.' en de arts 'doctor Bob', heeft ook Dymph haar ups en vooral haar downs gekend. Nadat ze met drinken was gestopt, meest ups. “Maar op een keer zat er toch ineens een aap op mijn schouder,” zegt ze, “bijvoorbeeld toen ik een keer langs een slijterij liep en dat stemmetje zei 'ach voor een keertje. . .' Ik moest mezelf langs die winkel sleuren.” Binnen de AA wemelt het nog van Amerikaanse termen. 'Een aap op je schouder' betekent dat je weer even zin krijgt. “Dan krijg je de 'drankjank' en verzin je achtentachtig smoezen waarom je het recht hebt om te drinken.” Wie langs de slijterij loopt en denkt 'jammer dat ik niet even naar binnen kan lopen', is in het AA-jargon een 'droge drinker'. Dymph L.: “Als je zegt 'ik màg niet meer' in plaats van 'ik wìl niet meer' als je heimwee voelt naar de tijd dat je een borrel dronk, ben je overgeleverd aan wat wij 'droog drinken' noemen.

'Bill W. en 'doctor Bob' gingen ervaringen uitwisselen. Toen ze eenmaal het licht zagen, stapten ze op iedere drinker toe en probeerden die een hand toe te steken. In 1948 richtte dr. H. W. Krauweel AA in Nederland op en ook hier introduceerde hij de 'Twaalf stappen', die iedere alcoholist moet doormaken om via de weg van AA droog te worden. “De eerste stap is dat je je eigen nederlaag in de worsteling met de alcohol erkent,” vertelt Dymph. “Je drinkt niet omdat je problemen hebt, maar je hebt problemen omdat je drinkt. Je leert jezelf zien als een probleemdrinker. Elke AA'er is lid van een groep. Om die nederlaag in te zien hebben de meesten veel tijd nodig, maar de groep helpt enorm. Die geeft een wij-gevoel. Na die vrijwillige hersenspoeling leer je naar anderen te luisteren, je leven in handen te leggen van een hogere macht, zoals God, Grand old Daddy of de groep waar je bij hoort. Voor de meesten is dit heel confronterend, je moet jezelf klein maken.”

De eerste stappen van de twaalf zijn dan voorbij. Dan gaan mensen die gedronken hebben zichzelf afvragen welke schade zij daarmee hebben aangericht tegenover hun omgeving en zichzelf, zij maken de balans op van hun alcohol-carrière. “Dan neem je je eigen leven onder de loupe en merk je dat drinken eigenlijk een vluchtgedrag is. Je gaat je afvragen waarvoor je dan op de vlucht bent en wat je in je eigen leven moet veranderen. Je zult ook de anderen in de ogen moeten zien, die je pijn gedaan hebt. Dingen rechtzetten. Sommigen zullen jou niet meer kunnen vergeven. Ook daarmee moet je leren omgaan. Sommigen zullen nog een straf moeten uitzitten.”

De ware AA'er gaat na afloop van zijn eigen twaalf stappen anderen helpen. Ook Dymph krijgt wel mensen aan de telefoon, die even een aap op hun schouder hebben. “Je laat dan iemand eerst maar eens even uitpraten. Dat helpt dan vaak al voldoende. Maar soms moet ik zeggen: 'je hebt het verdomme maar te laten, ben je nou helemaal besodemieterd. Ook verval ik wel eens in morele chantage en zeg ik: 'dat doe je mij niet aan.' Zelfs zeg ik wel eens: 'okee, ga je gang maar.' Uit die telefoongesprekken leer je in elk geval twee dingen: het is hartstikke moeilijk en je moet het steeds zelf doen. Ik kan niet iemand van de drank afhelpen. Genezen ben je nooit. Een ex-alcoholist bestaat niet. Die vind je alleen op het kerkhof.”

Het AA-recept is niet voor iedereen afdoende. De helft van degenen die zich aanmelden redt het niet en van de overige 50 procent haakt een derde na een jaar af. “Je zit er vaak voor de rest van je leven aan vast: elke week naar de bijeenkomst. Die groep is ook een sociaal contact. Sommigen gaan er volledig in op, want het kan ook verdraaid gezellig zijn.”

Straat

In zo'n AA-groep treft men bepaald niet in de eerste plaats mensen van de straat aan. “Er zit van alles bij,” zegt Dymph, “van de glazenwasser tot de bedrijfsdirecteur. Die merkte op een gegeven moment dat hij zijn handtekening niet meer zonder trillen kon zetten. De laagste maatschappelijke groep is ondervertegenwoordigd.”

Op 7 oktober houden de Nederlandse AA'ers hun landelijk congres in Lunteren. Familie en vrienden mochten altijd al meekomen. Ditmaal is het congres voor het eerst ook vrij toegankelijk voor de pers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden