Dwarsligger en inspirator met een sociaal hart

Daddy Stibbe 1922-2016

De oorlog haalde hem in. Op de dag dat de Duitsers hun bommen boven Rotterdam loslieten, had hij zijn verloving met Ans Peereboom gepland, én een afscheidsfeest. Een studie van een jaar in Amerika zou hem klaarstomen voor een veelbelovende toekomst: het besturen van het gerenommeerde familiebedrijf Bloch & Stibbe-Hollandia Schoenfabrieken in Waalwijk.

Nar Amerika kon niet meer. Hij ging terug naar zijn geboortestad Amsterdam voor een gevaarlijke, wanhopige zoektocht. Zijn oudste zus Mien was de enige van het Joodse gezin die daar na de recente verhuizing naar Brabant was blijven hangen. Bij een van de eerste Duitse razzia's was zij opgepakt. Daddy Stibbe zou haar nooit terugvinden, ze was afgevoerd naar Auschwitz en stierf nog in diezelfde meimaand.

Het volgende drama betrof zijn grootvader Louis Stibbe, vanaf 1933 eigenaar van Bloch & Stibbe, en grootmoder Mina Anholt. Zij waren vastbesloten niet in handen te vallen van de Duitse bezetters, wilden niet vluchten en besloten met twee gezinsleden collectief uit het leven te stappen.

Daddy was in Amsterdam opgepakt door NSB'ers en ontsnapt uit een politiecel. Samen met zijn ouders en zus Betsy vluchtte hij naar België. Vandaar reisde hij als 18-jarige alleen, via een door het Nederlandse verzet geregelde vluchtroute, naar Zwitserland. Hij sliep in een bordeel waar Duitse officieren als klant kwamen.

In Zwitserland kwam hij met andere Joodse vluchtelingen terecht in een interneringskamp waar onder meer moerasland moest worden ontgonnen. Daar kwam hij in contact met een latere huisvriend, de moppenkoning Max Tailleur, die met humor zijn verdriet maskeerde. Al viel onder die omstandigheden zijn onophoudelijke stroom Joodse grappen niet altijd in goede aarde.

Uiteindelijk ontsnapte Daddy in een klein groepje via Spanje naar Engeland. Daar kwam zijn kennis van Engels, Frans, Duits en Nederlands als verbindingsofficier goed van pas. Over dat werk bleef hij vaag, net als over zijn hele oorlogsverhaal, dat er pas op latere leeftijd stukje bij beetje uitkwam.

Met chocola naar Ans

Enkele dagen voordat koningin Wilhelmina uit ballingschap weer voet zette op vaderlandse bodem, deed Daddy dat op dezelfde plaats in Zeeland. Toen enkele maanden later heel Nederland was bevrijd, leende hij een dienstauto en reed met chocolade, nylons en sigaretten naar Broek in Waterland om zijn niet-Joodse vriendin Ans, dochter van de burgemeester, weer in de armen te sluiten. De twee hadden in zijn Zwitserse tijd sporadisch schriftelijk contact gehad. Als fietskoerier, met vaak revolvers, had ze haar bijdrage geleverd aan het verzet.

Ze kenden elkaar van de paarden. Daddy was al jong in de hippische sport geïnteresseerd. In zijn tijd op het Amsterdams Lyceum reed hij in het Amsterdamse Bos en de vermaarde Hollandsche Manege bij het Vondelpark. Tijdens een paardenkamp op de Veluwe in 1937 ontmoette hij Ans. Ze trouwden in 1946, waarna de vruchten van hun liefde snel groeiden: in 1947 werd Pien geboren, in 1948 Eddy, die als internationaal ruiter bekend zou worden.

Ruim zeventien jaar groeide David Eduard Stibbe op in Amsterdam. David werd Daddy omdat zijn moeder hem voorlas uit het kinderboek Daddy-Long-Legs, Vadertje Langbeen. Hij was een van de drie kinderen uit het huwelijk van Eduard Stibbe en Marie Betsy ('Mies') Bloch, beiden telgen uit families van schoenimporteurs die na hevige concurrentie fuseerden.

Van importeren gingen ze produceren, na de oorlog begon Daddy in de fabriek. Vanwege de lage lonen kwam de fabricage van schoenen in en rond Waalwijk tot grote bloei. Totdat in de jaren zestig de lonen explosief stegen en er de klad in kwam. Het werd steeds moeilijker om werkgelegenheid te behouden, dit tot verdriet van Daddy die met pijn in zijn sociale hart moest overgaan tot saneren.

Hij liet zijn fabriek niet failliet gaan, ging over tot vrijwillige liquidatie en betaalde zijn schuldeisers. Met de goed lopende afdeling 'gemaksschoenen voor dames' werd in 1972 met Helioform een doorstart gemaakt in een voor die tijd unieke constructie. 180 werknemers werden op aandelenbasis eigenaar van de 'werknemersfabriek', gevestigd in een door Daddy beschikbaar gestelde dependance in Drunen.

Onder meer voor deze arbeidsvriendelijke werkwijze kreeg hij 1982 een ridderorde. Daddy ging als zakenman verder in de tapijten (Esco), lijm en beits (Simson) en met het opzetten van de succesvolle Cash en Carry-zaken Bristol en Van Woensel. Hij was begin zestig toen hij de boel verkocht en zich volledig kon richten op zijn grote liefde, de military.

Dat deed hij onder meer door betere paarden te kopen voor zijn inmiddels naar Engeland uitgeweken zoon Eddy, die hij overal op (olympische) wedstrijden begeleidde. Zelf was hij nooit topruiter geweest. Op sportief gebied werd hij overtroffen door Ans, die internationale wedstrijden sprong in de tijd dat er voor mannen en vrouwen nog gescheiden wedstrijden waren. Vanwege het gevaar hield ze niet van de military. Daddy kon zich er wel op voorstaan dat hij had gereden met grootheid Charles Pahud de Mortanges, viervoudig olympisch kampioen, en Eddy Kahn.

Indoor Brabant

Thuis in Vught waren er altijd paarden, en pony's toen de kinderen klein waren. Als bestuurder wendde hij zijn omvangrijke netwerk en organisatorische kwaliteiten aan om Indoor Brabant tot een begrip te maken. Dat evenement leek bij de geboorte in 1967 een miskraam. De beoogde hal in Tilburg was te klein, onder hoge tijdsdruk werd uitgeweken naar de oude biggenhal van de Brabanthallen in Den Bosch.

De internationale toprijders zagen bij aankomst op woensdag de biggenmarkt in vol bedrijf. Ze konden niet geloven dat daar vanaf volgende dag kon worden gereden. Het concours hippique bleek van behoorlijk niveau, en vanwege carnaval werd uitbundig feest gevierd. Dat was springen. Daddy wierp zich op als hartstochtelijk promotor van de military, een in Nederland ondergeschoven onderdeel waartegen vanwege het gevaar voor zowel mens als dier veel weerstand was. Daar kwam bij dat zoon Eddy zich ontwikkelde tot internationale topruiter.

Een chef d'équipe met een eigen zoon in het team, dat was solliciteren naar problemen. Het eeuwige verwijt in Nederland: hier wordt een Stibbe-show opgevoerd. Weerstand was er ook omdat hij precies was. Alles moest tot in details in orde zijn, altijd wees hij op zaken die beter konden of anders moesten. Dat werd hem vaak niet in dank afgenomen. Al is het in retrospectief allemaal anders. Hij wordt in zijn vaak eenzame strijd geroemd als inspirator en motivator. In een blog op Heel Holland Hinnikt wordt hij de dwarsligger genoemd die zorgde dat de rails op hun plaats bleven. Internationaal oogstte hij altijd al waardering voor zijn werk in de eventingcommissie van de Fei, de internationale paardensportfederatie.

Kritiek kon hij met zijn rustige karakter wel hebben, het was vooral zijn zoon die 'met het karakter van de Peereboomkant' uit zijn slof kon schieten. Maar de kritiek moest niet ongenuanceerd of ongegrond zijn, daar had Daddy moeite mee. Het welzijn van de paarden stond voor hem altijd voorop.

Oogkleppen had hij niet op. Toen in 1998 de Ierse toprijder David Foster tijdens een wedstrijd verongelukte, steunden hij en Eddy de Ierse vrouw die met haar kinderen zonder inkomsten achterbleef. In 2000 kregen de twee mede daarvoor de zilveren Olympic Order van het IOC. In hun woonplaats Vught en in Den Bosch zette zij zich met het organiseren van reisjes in voor bejaarden. En hij steunde individuele mensen die het moeilijk hadden, onder wie rolstoeltennisser Maikel Scheffer.

Daddy woonde met Ans jarenlang in de Vise Laan, waar Eddy en Pien werden geboren. In 1957 verhuisden ze naar de Boslaan, waar ze tot hun laatste zucht woonden. Ans overleed vorig jaar. Na een slechts door de oorlog onderbroken gelukkig samenzijn van ruim zeven decennia was het toen ook voor Daddy mooi geweest.

David Eduard Stibbe werd op 18 juni 1922 geboren in Amsterdam. Hij stierf op 14 april 2016 in Vught.

Zijn Joodse familie werd getroffen door de oorlog, zijn werknemers door de teloorgang van de schoenenindustrie. Ook als promotor van de military had hij het niet makkelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden