Dwars Bulawayo zal weer MDC stemmen

Oppositie heeft in deze campagne minder te vrezen van Mugabe

BULAWAYO - Werkloos automonteur Edify Mpani (26) twijfelt geen moment. Als Morgan Tsvangirai woensdag de verkiezingen in Zimbabwe verliest van president Robert Mugabe, vertrekt hij. "De economie zal dan weer verder instorten, internationale sancties zullen blijven. Er is hier dan geen leven meer voor mij." Mpani vluchtte ook na de gewelddadige en frauduleuze verkiezingen in 2008. "Ik vreesde toen voor mijn leven", zegt hij. "Iedereen wist dat ik MDC stemde." Hij had gezien hoe vrienden werden opgepakt en in elkaar geslagen. Hij bleef twee jaar in Zuid-Afrika.

Toch draagt Mpani nu opnieuw in alle openheid een knalrood T-shirt van Tsvangirai's MDC. Eerst tijdens een mars door het centrum van Bulawayo, de tweede stad van Zimbabwe, later op een bescheiden partijbijeenkomst in zijn wijk Mganwini. Openheid over politieke voorkeur is deze campagne minder riskant, legt hij uit. "Alles verloopt veel vreedzamer dan vijf jaar geleden."

Mpani is ervan overtuigd dat Tsvangirai woensdag de verkiezingen wint en een eind zal maken aan het 33-jarige bewind van Mugabe. Hij is niet de enige in Bulawayo met die vurige wens. De stad is sinds 'de oude man' in 1980 aan de macht kwam traditioneel het belangrijkste oppositiebolwerk van het land.

Die dwarsheid is deels terug te voeren op etnische rivaliteit. In Matabeleland, de regio waarvan Bulawayo het centrum is, vormen Ndebele de meerderheid. In de rest van het land wonen meer Shona, de etnische groep waartoe Mugabe behoort. Die stemmen van oudsher vaker op Mugabe's Zanu-PF, de Ndebele in zuidwestelijk Bulawayo kozen al in de jaren tachtig voor oppositiepartij Zapu.

Dat kwam Matabeleland op een massamoord te staan, waarbij in 1983 en 1984 zeker 20.000 doden vielen. Die geweldsgolf brak de weerstand van Zapu. Maar na de oprichting van MDC in 1999 schaarde Bulawayo zich opnieuw massaal achter de oppositie - al is Tsvangirai geen Ndebele, maar Shona.

Wederom strafte Mugabe's regering de stad zwaar. Zanu-PF schortte na de verkiezingen van 2008 praktisch alle overheidsinvesteringen in Bulawayo op. Wraak voor het feit dat de partij in geen enkel stadsdistrict een meerderheid van de stemmen had gekregen. De financiële drooglegging is Bulawayo aan te zien. De stad ziet er geradbraakt uit: kapotte wegen, verschraalde parken, gesloten winkels en bedrijfspanden, stroom die vaak uitvalt en een werkloosheid van boven de 70 procent.

Natuurlijk probeert Mugabe nu, vlak voor de verkiezingen, weer even goede sier te maken. Kranten staan opeens vol verhalen over goede daden voor de stad. Maar niemand trapt er in. "Bulawayo zal opnieuw massaal voor MDC kiezen", verzekert Eddie Cross, MDC-parlementslid namens de stad. "Zanu-PF weet dat ook. De partij doet in Bulawayo opvallend weinig pogingen MDC-kiezers met geweld te dwingen op Mugabe te stemmen."

Maar het neemt de vrees niet weg, zegt Cedric Mlilo (38), die een kleine afsplitsing van MDC steunt. "De angst voor geweld zit nog in ons allemaal. We worden deze campagne inderdaad niet lastiggevallen. Er is geen geweld. Maar het is nog steeds normaler de straat op te gaan in een T-shirt van Zanu-PF. Als je openlijk een MDC-shirt draagt, zeggen mensen nog altijd: dapper van je."

Nek-aan-nekrace tussen Mugabe en Tsvangirai
De 89-jarige Zimbabwaanse president Robert Mugabe neemt het woensdag in presidentiële verkiezingen op tegen vier uitdagers. Ook zijn er dezelfde dag parlementsverkiezingen en lokale verkiezingen. Morgan Tsvangirai (MDC-T) is, net als in 2008 en 2002, de belangrijkste rivaal van Mugabe (Zanu-PF). Op afstand volgt Welshman Ncube van een kleinere MDC-afsplitsing.

Opiniepeilingen voorspellen een nek-aan-nekrace. Net als in 2008 zal er waarschijnlijk een tweede ronde nodig zijn om de strijd te beslissen. Mugabe zal zo'n tweede ronde echter willen vermijden, omdat Tsvangirai daarin een pact kan sluiten met Ncube.

De vrees voor verkiezingsfraude is daarom groot, ondanks een aanzienlijk aantal internationale waarnemers. Wel is er vooralsnog sprake van minder geweld dan vijf jaar geleden, toen rond de verkiezingen zeker driehonderd doden vielen en honderdduizenden Zimbabwanen het land uit vluchtten.

Economisch herstel is het belangrijkste verkiezingsthema. Zimbabwe was ooit een van de meest welvarende landen van Afrika, maar is door corruptie en inflatie inmiddels al jaren een van de armste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden