Duurzame super is nog niet zo makkelijk

Geen varkensvlees meer van onverdoofd gecastreerde biggen en duurzame vis in het schap. De supermarkten hebben prima voornemens. Maar kán het ook?

Het onverdoofd castreren van biggen kon vorig jaar niet rekenen op een Kamermeerderheid. Geen wettelijk verbod dus, maar nu lijkt de markt het dan toch af te gaan dwingen. Wie na 1 januari 2009 vers varkensvlees in de supermarkt, hoeft niet te vrezen. Het vlees komt niet meer van onverdoofd gecastreerde biggen.

Althans, dat willen de supermarkten. Ze gaan verdoving bij castratie als eis in hun voorwaarden voor vleesleveranciers opnemen. Unox en de Hema volgen dit initiatief.

En zo willen de supermarkten ook alleen duurzame visproducten gaan verkopen. „Want we kennen en nemen onze verantwoordelijkheid”, sprak Klaas van den Doel, voorzitter van de supermarktkoepel Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) gisteren op de jaarlijkse haringparty van zijn organisatie. „De klant verwacht dat ook van ons.”Â

Het is een duidelijk signaal aan de varkensboeren en de vissers: ze moeten anders werken. Maar hoe dat precies moet, is lang niet altijd even duidelijk. Wat verstaat het CBL bijvoorbeeld onder duurzame vis? Geen vis die op het punt van voortplanten staat, want dat ondermijnt de visstand. Maar verder? Daarover wil de supermarktkoepel de komende maanden gaan praten met de vishandel.

Wie evenwel denkt dat na 1 januari 2009 alle zeevis bij de C1000, Boni, Jumbo of Super de Boer ook echt duurzaam is, zal bedrogen uitkomen. Ingeblikte vis, zoals tonijn, valt bijvoorbeeld niet onder de duurzaamheidsmissie van het CBL en wereldwijd geldt slechts vijf à zes procent van alle wilde zeevis als echt duurzaam . Bovendien hebben andere supermarktketens als het Amerikaanse Walmart – 's werelds grootste supermarkt – zich al veel eerder op duurzame vis gestort.

Veel duidelijker is de eis aan de vleesindustrie: geen vlees meer van onverdoofd gecastreerde mannetjesvarkens. Anderhalf jaar om dat te regelen, lijkt evenwel krap. Verdovingen mogen alleen worden toegediend door dierenartsen, zo heeft het ministerie van landbouw conform Brusselse regels bepaald. Het betreft hier immers een medicijn, zoiets kan je niet iedereen toevertrouwen. Bovendien moeten wekelijks in de Nederlandse varkenshouderij zo'n 250.000 biggetjes worden gecastreerd: een aantal dat de dierenartsen nooit kunnen bijbenen. De wet zal dus moeten worden aangepast, zodat boeren zelf kunnen verdoven. Maar dan nog: het ministerie verwacht in dat geval controleproblemen. Wel wordt onderzocht of anderen, zoals speciaal opgeleide castratiespecialisten, deze taak van de dierenarts kunnen overnemen. Maar ook dat vereist waarschijnlijk aanpassingen van de wet. Dat duurt al snel langer dan anderhalf jaar.

Bovendien is nog onduidelijk hoe de biggen het beste verdoofd kunnen worden. Wetenschappers van de Universiteit Wageningen onderzoeken op dit moment verschillende technieken. Ook zijn ze, samen met de varkensboeren, op zoek naar methoden om het castreren geheel uit te bannen, het liefst in Europees verband. „Want castreren is voor de boer ook geen lolletje”, zegt Annechien ten Have, voorzitter van de vakgroep varkenshouderij van LTO. „Ik vrees dat als we nu veel tijd, geld een aandacht stoppen in het verdoofd castreren per 1 januari 2009, de beste oplossing op de achtergrond raakt: het definitieve einde van de biggencastratie.” Dat is een jaar later wel te regelen, denkt Ten Have.

De supermarkten kunnen in ieder moeilijk om de Nederlandse varkenshouders heen, mochten zij volharden in hun weigering. Elders in Europa zijn er weinig producenten die wél aan de nieuwe Hollandse eisen kunnen voldoen. Alleen in Noorwegen worden de varkens stelselmatig bij castratie verdoofd, weet Ten Have. „Maar dat is slecht een klein varkensland.” In Engeland worden de beren geslacht nog voordat hun hormonenhuishouding met ze op de loop gaat en de weg vrijmaakt voor de berengeur. Maar die vroege slacht beperkt de verwerkingsmogelijkheden en opbrengst van het varken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden