Duurzame stroom brengt moderne tijd naar kampong

Ari Haudima woont in Waingapu, het hoofdstadje van Sumba. Ooit het middelpunt van slaven-, textiel en sandelhouthandel. Voor de komst van penicilline was sandelhoutolie de enige remedie tegen soa's. De olie werd dan ook in groten getale verscheept naar Europa en het Midden-Oosten. Nu is het droge bergachtige eiland een van de armste gebieden in Indonesië, moeilijk te bereiken en ver weg van Java, het economisch hart van de archipel.

Elektriciteit is in Waingapu de hele dag en nacht voorhanden. Een uitzondering op het eiland, aldus Haudima. Zijn organisatie Alam Lestaria produceert biogas-installaties. "Ik geef mijn voorkeur aan groene energie, ik ben naast milieu-activist namelijk ook boer. De afhankelijkheid van gesubsidieerde olie is verontrustend. Wat als de regering de subsidie besluit in te trekken?" De subsidie op olie in Indonesië is zo hoog dat de regering probeert deze uitgaven te verminderen. Plannen in die richting zijn recent nog uitgesteld. Dat zou in 2011 alleen al 670 miljoen dollar hebben bespaard.

Nog geen 150 kilometer buiten Waingapu steekt de 32-jarige Martin Ragowino Bira met het vallen van de duisternis een olielamp aan. In zijn deel van Waikabubak heeft niemand elektriciteit: "We hebben geen televisie, geen koelkast en geen elektrische strijkijzers." Vrouwen koken op een houtvuur. Het leven in Waikabubak, een verzameling traditionele kampongs verbonden door ongeasfalteerde wegen, stopt zodra de zon onder is: "Als we naar buiten gaan in het donker gebruiken we zaklantaarns. Behalve als er een begrafenis is, dan huren we een generator", vertelt de leraar.

In andere plekken in Waikabubak valt de elektriciteit regelmatig uit. Iedere dag zitten bedrijven, scholen en huishoudens drie tot vier uur zonder stroom tijdens kantooruren. Ook 's avonds is er vaak geen elektriciteit. Dichtbij Waikabubak, wat zoveel betekent als 'daar waar veel water is', is een plek aangewezen waar misschien hydro-elektriciteit kan worden gewonnen door het water te gebruiken uit een waterval.

Bira vindt het plan om Sumba aan te sluiten op duurzame energie een uitkomst: "Wij hebben dat soort elektriciteit nodig. Het gebruik van diesel is niet goed. Het is te duur en de generatoren worden zo intensief gebruikt dat ze snel stuk gaan, vervolgens worden de machines niet gemaakt of vervangen omdat dat te kostbaar is."

De stroom moet volgens de leraar Engels worden gebruikt voor de studie 's avonds: "We hebben geen koelkasten in mijn dorp en ik denk dat die ook niet nodig zijn. Het enige dat ik wil is dat de kinderen 's avonds kunnen leren. Daarnaast kunnen sommige huisvrouwen bij het licht handwerken. Mensen zijn ontzetten onproductief 's avonds, omdat er geen stroom is."

Ari Haudima vindt het vooral belangrijk dat mensen door elektriciteit van media en informatie worden voorzien: "Het betekent ook een andere bron van informatie: de meeste mensen hier hebben geen toegang tot alternatieve bronnen. Ze volgen oude tradities, gebaseerd op hun geloof. Blijven ze dat doen, dan kan hun boerderenbedrijf failliet gaan. De juiste informatie kan op de meest afgelegen plekken een verschuiving veroorzaken in hun ouderwetse gebruiken, daardoor zullen ze waarschijnlijk ook het broeikaseffect beter begrijpen."

De komst van elektriciteit naar zijn kampong baart Bira wel wat zorgen: "Wanneer er te veel apparaten zijn aangesloten op het netwerk kan er kortsluiting ontstaan. De meeste daken zijn van stro, een vonkje kan het hele dorp platbranden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden