Duurzaam ondernemen / Niet teveel bomen omhalen is nog niet 'duurzaam'

,,Iedereen in het bedrijfsleven heeft de mond vol van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar bijna niemand weet hoe hij het daadwerkelijk moet aanpakken'', constateert professor Frits de Graaf, mede-initiatiefnemer van het nieuwe Centrum voor Innovatie en Duurzaam Ondernemen (CIDO) van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

,,Ondernemers denken vaak dat ze er al zijn als ze maar goed zijn voor hun personeel, geen gebruik maken van kinderarbeid en niet al te veel bomen omkappen. Maar dat is niet voldoende. Om het onderwerp echt goed aan te pakken moet je het vanuit allerlei invalshoeken integreren in je bedrijfsstrategie. Je moet precies in beeld hebben wat voor schade een handeling in het ene onderdeel van je bedrijf elders oplevert.''

,,Grote ondernemingen als Shell en Nestlé publiceren tegenwoordig allemaal prachtige duurzame jaarverslagen. Maar als je die goed naleest, zie je dat het vaak losse maatregelen zijn. Ik heb nog weinig bedrijven gezien die ook daadwerkelijk een integrale aanpak hebben'', vertelt De Graaf.

En daarbij wil de VU het bedrijfsleven graag een handje helpen. Het nieuwe centrum (dat begin volgend jaar van start gaat) wordt volgens De Graaf maar liefst intermultidisciplinair: niet alleen zijn er verschillende disciplines bij betrokken (multi), ook werken die samen (inter). Daarmee onderscheidt het zich van andere wetenschappelijke centra - zoals Nijenrode, die zich ook met maatschappelijk verantwoord ondernemen bezighouden.

,,Vaak wordt er alleen vanuit economie en bedrijfskunde naar het onderwerp gekeken'', zegt De Graaf. ,,Dat is nuttig, maar niet voldoende. Naast een econoom zou je ook een bioloog moeten raadplegen als het gaat over CO2-uitstoot. Het is belangrijk om ook andere wetenschappen bij het onderwerp te betrekken.''

,,De VU is vanuit haar traditie altijd bij normen en waarden betrokken geweest en maatschappelijk verantwoord ondernemen heeft natuurlijk alles te maken met waarden en normen'', verklaart De Graaf de stap van de universiteit. ,,Daarnaast constateerde het College van Bestuur dat de VU wat bedrijvigheid betreft een beetje achterliep op collega-universiteiten. Leiden heeft een Sciencepark, en Utrecht; alleen wij nog niet.''

Daarom komt er binnen het Cido naast een onderwijs- en onderzoekspoot ook een kraamkamer voor commerciële ideeën. Studenten en medewerkers van de universiteit met originele ideeën worden daar geassisteerd bij een eventuele commerciële lancering van dat plan, en de financiering. ,,En natuurlijk worden ook de maatschappelijke gevolgen van zo'n vinding besproken'', verzekert De Graaf.

,,Stel, iemand heeft een idee voor een test waarmee Alzheimer in een vroeg stadium valt te ontdekken. Dan moet je naast de commerciële aspecten ook bekijken of het aantal dierproeven voor de ontwikkeling van die test niet kan worden beperkt. En, of een dergelijke vinding niet alleen voor een rijke westerling toegankelijk is maar ook voor een arme Zuid-Afrikaan.''

De VU-wetenschappers zijn van plan om duurzaam ondernemen niet alleen vanuit het bedrijfsleven te onderzoeken maar daar ook overheden, maatschappelijke organisaties en wetenschappers bij te betrekken. ,,Een dergelijke aanpak wordt ook wel de derde fase in het proces van maatschappelijk verantwoord ondernemen genoemd'', vertelt Joske Bunders, hoogleraar biologie en samenleving en kandidate voor de positie van wetenschappelijk directeur van het centrum. ,,De bijdrage van één onderneming aan een betere samenleving is natuurlijk relatief gering. Maar als je overheden en maatschappelijke organisaties bij jouw strategie kunt betrekken, dan bereik je natuurlijk veel meer. De activiteiten van die verschillende organisaties moeten op elkaar worden afgestemd. Als die verschillende groepen samenwerken, kun je een hoger niveau van duurzame ontwikkeling realiseren. Het is een grote klus om alle belangen tot een geheel te integreren, maar wij denken dat het kan.''

Dat het niet makkelijk is om verschillende neuzen één kant uit te krijgen, merkt initiatiefnemer De Graaf al binnen de eigen universiteit. ,,Het valt absoluut niet mee om twee zo verschillende werelden als de gamma- en bètawetenschappen bij elkaar te krijgen.''

Toen De Graaf binnen de universiteit ging venten met zijn plannen voor een centrum waar alle verschillende faculteiten bij betrokken zouden zijn, werd daar soms aarzelend op gereageerd. ,,Sommige faculteiten zagen niet meteen in wat zij nou met een onderwerp als 'maatschappelijk verantwoord ondernemen' te maken hebben. Maar als je dat uitlegt, krijg je ze wel over de streep.''

,,Laat duidelijk zijn dat we alle steun hebben binnen de universiteit'', haast hij zich te zeggen. ,,Maar ik zou zo graag willen zien dat iedereen er vol-enthousiast voor gaat. Dat enthousiasme is nu op een paar plekken nog te dun.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden