Duurzaam ondernemen / Metingen moeten mooie woorden vervangen

Hoe meet je de resultaten van maatschappelijk verantwoord ondernemen? En zou je op basis van die gegevens het duurzame beleid van Shell en Ahold met elkaar kunnen vergelijken?

AMSTERDAM - Langs de theevelden van Unilever in India staan meetlatten. Theeplukkers die te klein zijn mogen niet aan de slag op de plantages. Een eenvoudige methode om te voorkomen dat de multinational gebruik maakt van kinderarbeid. Toch is het over het algemeen niet zo gemakkelijk om de meetlat langs het fenomeen maatschappelijk verantwoord ondernemen te leggen.

Onlangs deed de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) nog zijn beklag over de informatie die beursgenoteerde bedrijven geven over hun inspanningen op het gebied van milieu en mensenrechten. Als de jaarverslagen al melding maken van het beleid op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, dan handelt het vaak om teksten waarin de goede bedoelingen van de bedrijven worden toegelicht. Vaak ontbreekt het aan concrete getallen over bijvoorbeeld de CO2-uitstoot waaraan een belegger kan zien of het bedrijf zich op het gebied van duurzaamheid onderscheidt van zijn concurrent.

Een terechte klacht? ,,Het is haast onmogelijk om het duurzame gedrag van bedrijven in harde getallen te vangen, laat staan ze met elkaar te vergelijken'', zegt Margot Cooymans van adviesbureau Good Company. ,,Bedrijven als Shell en Ahold verschillen zo ontzettend van elkaar dat het oneerlijk zou zijn om hun duurzame prestaties te vergelijken. Maar ook bedrijven in dezelfde bedrijfstak zijn nauwelijks vergelijkbaar. Kijk alleen maar naar de verschillen in omvang en aantallen medewerkers. Bovendien hanteren bedrijven andere definities voor energieverbruik en emissies.''

Een woordvoerder van Unilever beaamt dat het voor hen ook lastig is om maatschappelijk verantwoord ondernemen in concrete resultaten uit te drukken. ,,Je zou bijvoorbeeld kunnen kijken naar het aantal investeringen dat wij in sociale- en milieuprojecten doen. Maar zo'n geldbedrag hoeft nog niet zo veel te zeggen. In het ene land kun je nu eenmaal meer voor een euro krijgen dan in het andere land.''

Ook Rosl Veltmeijer, die voor de Triodos bank onderzoekt of bedrijven duurzaam genoeg zijn om in hun beleggingsfonds te worden opgenomen, denkt dat het onmogelijk is om maatschappelijk verantwoord ondernemen in harde cijfers te vatten. Haar eigen onderzoek baseert ze dan ook voornamelijk op jaarverslagen, gesprekken met het bedrijf, vakbonden en maatschappelijke organisaties die bij de onderneming betrokken zijn.

Een meer eenduidige verslaggeving zou voor haar werk al een verademing zijn. ,,Als elk bedrijf de internationaal erkende richtlijnen van het Global Reporting Initiative zou gebruiken dan zou dat ons werk een stuk overzichtelijker maken.''

Good Company organiseert eens in de zoveel tijd samen met de Triodos bank een workshop over het thema meten en structureren van duurzaam ondernemen. Daar wordt deelnemende bedrijven uitgelegt hoe ze middels een zogenaamde Balanced Score Card de principes, uitvoering en resultaten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen in kaart kunnen brengen.

Zo'n kaart is voor bedrijven vooral een middel om inzicht in hun strategie te krijgen. ,,Toch kan een bedrijf op basis daarvan ook een inschatting maken van hoe maatschappelijk verantwoord ondernemen een gunstig effect op de winstgevendheid kan hebben'', zegt Thierry Sanders van Good Company. ,,Een van de principes is: een goede werkgever te willen zijn. Dat kan uitgevoerd worden door de veiligheid van het personeel te verbeteren en meer opleidingsmogelijkheden te creeëren, wat kan leiden tot een lager ziekteverzuim. De resultaten voor de werkgever zijn dan lagere ziektekosten en een stijging van de productie per werknemer.''

Onderzoekers aan de universiteit van Groningen hebben onlangs ook een model ontwikkeld waarmee de toegevoegde waarde van verantwoord ondernemen kan worden gemeten. Het model heeft wel iets weg van de Balanced Score Card, maar gaat verder in de zin dat er ook daadwerkelijk moet worden gemeten. Dit zou kunnen door het invullen van vragenlijsten, interviews en documentanalyse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden