'Duurzaam' kan niet zonder de overheid

Een van de conclusies van de ’duurzame 100’ was dat de nieuwe duurzaamheid vooral van bedrijven moet komen. Maar hoe krijgt die vorm? De meningen lopen uiteen.

Terecht dat er veel bedrijven in de ’duurzame 100’ staan. Maar de suggestie dat bedrijven en consumenten zonder overheid milieuproblemen kunnen oplossen is onjuist. Alleen als de overheid prestaties van groene koplopers tot norm verheft, is er sprake van echt duurzame ontwikkeling. Een ’Green Deal’, waarbij overheid en bedrijfsleven zich verbinden aan duurzame prestaties kan daarvoor zorgen.

In ons land worden prachtige duurzame initiatieven ontplooid door mensen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De meest recente is de geweldige ambitie van Unilever: halvering van de CO2-uitstoot van het bedrijf binnen tien jaar. En dat voor een bedrijf dat opereert in een mondiaal speelveld waar de concurrentie keihard is. Deze grote stap bewijst dat duurzaamheid de norm is om economisch te kunnen overleven.

Alle initiatieven van burgers en bedrijven zijn belangrijk. Ze zetten een inspirerende duurzame beweging in gang, maar redden de planeet nog niet. Koele cijfers tonen aan dat de milieuproblemen onveranderd groot zijn en soms verergeren. Ondanks alle lokale zonnepanelenacties is het aandeel duurzame energie in Nederland 4 procent van de totale energieproductie. Daarmee bevinden we ons in de achterhoede van Europa. China zit al op het dubbele percentage en is hard bezig de mondiale groeimarkt voor schone technologie te veroveren.

Er is nog nooit een serieus milieuprobleem opgelost zonder overheidsbeleid. Onderzoek wijst uit dat burgers en bedrijven vinden dat ze zelf al genoeg doen. Afval wordt gescheiden, spaarlampen zijn ingedraaid, etcetera. Ze willen alleen meer doen als de overheid ervoor zorgt dat iedereen dat doet.

Maar de overheid is geen black box die dat even regelt. Politici kijken naar trends en luisteren naar geluiden in de samenleving. Daar gaat het mis in Nederland. Achtereenvolgende kabinetten hebben eenzijdig gevaren op de belangen van de energie-intensieve industrie. De oude, gevestigde fossiele orde wil niet snel genoeg vooruit. Grote Europese bedrijven als Eon en BP financieren senatoren in de VS om het klimaatbeleid van president Obama tegen te houden. Tegelijkertijd zeggen dezelfde bedrijven dat Europees beleid geen zin heeft als Amerika niet meedoet.

We moeten niet naïef zijn. Je kunt van de gevestigde orde niet verwachten dat ze met een sector van de toekomst aan de slag gaat. De vliegtuigindustrie is niet voortgekomen uit de oude spoorwegmaatschappijen. Dus mogen we ook niet verwachten dat gevestigde bedrijven voorop lopen in duurzame ontwikkeling. We mogen wel verwachten dat de politiek beter luistert naar groene bedrijven en hun eerlijke economische kansen biedt.

In dat verband is het cruciaal dat koploperbedrijven, ngo’s, wetenschap en anderen zich verbinden tot een beweging die draagvlak creëert voor een stevig milieubeleid van de overheid en overtuigend laat zien dat de BV Nederland er economisch sterker door wordt. Een sterke Green Deal kan daar mét het kabinet-Rutte uitstekend vorm aan geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden