Duurzaam, authentiek en een beetje truttig

Het Zuid-Hollandse eiland Goeree-Overflakkee wil in 2020 'het duurzaamste eiland van West-Europa' zijn. Plaatselijke ondernemers nemen het voortouw.

Onderweg is het nog buiig - Jakobsladders boven het Haringvliet, regensluiers rakend aan eenzame bomenrijen - maar op het strand van Ouddorp schijnt de zon en is de hemel strakblauw. Het oneindig brede zandstrand, zoals dit eiland er vele heeft, is zelfs op deze zeldzaam warme novemberdag geheel verlaten.

Ook de zee, die zich wegens gebrek aan wind opmerkelijk kalm houdt, is leeg. Het is of ik ergens langs een kust aan het einde van de wereld loop of door een tijdmachine naar een tijdperk ná de apocalyps ben getransporteerd. Toch is de bewoonde wereld nabij: achter mij blazen de schoorstenen van de Botlek hun witte rookpluimen uit.

Verderop langs de kust domineert een gebouw de horizon dat het kasteel van een krijgsheer kan zijn, maar ook een graansilo. Het is het Inspiratiecentrum Grevelingen, het doel van mijn strandwandeling. Een gloednieuw informatie-, activiteiten- en conferentiecentrum pal op de Brouwersdam. Binnen ontvangt communicatiemedewerkster Jorne Kap met koffie en een zwaar op de maag liggend 'Brouwersdammetje' en vertelt bedrijfsleider Niek van der Horst over de doelstellingen.

Een trefpunt moet het worden, waar bezoekers zich via een interactieve presentatie, wisselende exposities en sportieve en culturele activiteiten kunnen laten informeren over en inspireren door het gebied rond het Grevelingenmeer. Het letterlijke hoogtepunt is de 26 meter hoge uitkijktoren van hout en staal, waarvan het interieur mij met zijn wirwar van trappen het gevoel geeft dat ik in een ets van de graficus M.C. Escher ben beland. Het uitzicht over het Grevelingenmeer, de Noordzee en de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden is ronduit spectaculair. Het Inspiratiecentrum Grevelingen is een concrete manifestatie van de ambitie die Goeree-Overflakkee heeft bevangen: in 2020 het eerste energieneutrale en duurzame eiland van West-Europa zijn (zie kader). Er is een visie, er zijn plannen en er is geld. Maar als het op de realisering aankomt, is de overheid vooral afhankelijk van initiatieven van plaatselijke ondernemers. Het treft dat een nieuwe generatie ambitieuze jonge ondernemers geleidelijk het roer overneemt van de oude, meer conservatieve garde. Zoals recreatieondernemer Jeroen den Hollander (34), die samen met zijn zus recreatiepark De Klepperstee in Ouddorp runt.

Hij gaat - soms tegen de stroom in - zijn eigen weg. Het kostte hem vijf jaar gedoe met een tegenstribbelende provincie, maar nu draait De Klepperstee volledig op de 1 megawatt aan elektriciteit die wordt opgewekt met honderden zonnepanelen.

Binnenkort kan ook de waterleiding worden afgesloten, als de put is geslagen waaruit De Klepperstee eigen grondwater gaat tappen. "Zuiverder dan wat er uit de kraan komt", bezweert Den Hollander. En dat is nog maar het begin. Over een paar jaar moet het bedrijf volledig CO2-neutraal en zelfvoorzienend zijn. "De volgende stap is dat we ook een duurzame gasvoorziening krijgen." Grote kans dat dat lukt, want een boer op het eiland produceert sinds kort groen aardgas uit pure koeienmest.

Zoals zoveel jonge eilanders zwierf Den Hollander uit voor zijn studie, maar keerde hij na een verblijf in de Randstad terug naar zijn roots. Hij draagt zijn trots op Goeree-Overflakkee onder meer uit via de (foto)boeken die hij uitgeeft en waarmee hij de schoonheid van het eiland over het voetlicht wil brengen.

De tijd is rijp voor verandering op Goeree, meent Den Hollander. "Het eiland heeft lang stilgestaan en is daardoor, eerlijk gezegd, een beetje truttig. Maar óók authentiek. Hier vind je niet de massale, spuuglelijke betonbouw die elders langs de Nederlandse kust het aanzien heeft verwoest. Die fout moeten wij niet maken. Wij willen duurzame ontwikkeling, met behoud van de kwaliteiten en de schoonheid van het eiland."

Maar Den Hollander realiseert zich ook dat de hedendaagse, verwende toerist niet meer genoeg heeft aan zand, zee en zon. Daarom heeft hij, samen met andere ondernemers, plannen voor de bouw van een activiteiten-, cultuur- en vermaakcentrum. De grond stelt hij gratis beschikbaar. "Het wordt een kleinschalig centrum, ingepast in het landschap. Geen betonbouw, maar alleen hout en glas. En niet alleen bezoekers van buiten, ook de plaatselijke bevolking moet er graag komen."

In zijn kantoor staat de foto van zijn vorig jaar overleden vader, de grondlegger van het bedrijf. Zijn zus en hij treden met hun plannen en ideeën in zijn voetsporen, zegt hij: "Al kende niemand destijds nog het begrip, mijn vader was al duurzaam bezig toen hij hier een halve eeuw geleden begon met een simpel kampeerterreintje. Hij had altijd oog voor de natuur, het landschap en het milieu. Hij wist: dát is waarom mensen hier komen, ons kapitaal waar we zuinig op moeten zijn. Mijn zus en ik doen dat op ónze manier. Dat is de kracht van een familiebedrijf: wij kijken naar de lange termijn, we zijn hier geworteld, we blíjven hier. Alles wat wij doen, is dus ook in ons eigen belang."

Duurzame ambities

Goeree-Overflakkee is een van de Zuid-Hollandse eilanden onder de rook van Rotterdam. Het eiland telt een kleine 50.000 inwoners, maar trekt jaarlijks honderdduizenden toeristen. Het wil in 2020 niet alleen volledig in zijn eigen energie voorzien, maar ook schone energie leveren aan dik 300.000 huishoudens in de regio. Dat moet gebeuren met windmolens en zonnepanelen. Ook wordt in Brouwersdam een getijdencentrale gebouwd, die tevens het zuurstofgehalte in het zoute Grevelingenmeer op peil moet houden. Verder is de verduurzaming van de landbouw en de visserij in volle gang. Goeree-Overflakkee deelt de ambitie om het eerste 'duurzame eiland' van West-Europa te worden met twee (veel kleinere) Spaanse en Deense eilanden.

Bezoek

Goeree-Overflakkee leent zich goed voor wandel- en fietstochten. De eerste fase van een wandelroutenetwerk is onlangs in gebruik genomen. Uiteindelijk zal het netwerk 375 kilometer aan wandelroutes beslaan.

De stranden zijn breed, schoon en rustig. Het gebied rond de Brouwersdam is bekend als kite- en windsurfcentrum. Vanaf 18 december is in Stellendam 'A Seal' geopend, een opvangcentrum voor zeehonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden