Dutertes strijd tegen het kalifaat

Het Filippijnse leger en de politie proberen de rebellen te verdrijven, onder meer met gevechtshelikopters en pantservoertuigen. President Duterte riep gisteren de noodtoestand uit op Mindanao, wat het leger nog meer bevoegdheden geeft om hard op te treden en mensen vast te houden.Beeld AFP

Op Mindanao vechten Filippijnse islamisten al jaren tegen de overheid. President Duterte heeft nu de noodtoestand uitgeroepen.

Politicommandant Romeo Enriquez is niet onthoofd, hij verkeert in goede gezondheid. Dat maakte de commandant van de stad Marawi, in het zuiden van de Filippijnen, gisteren zelf bekend. Het onjuiste bericht van zijn onthoofding door islamistische terroristen kwam van de Filippijnse president, Rodrigo Duterte.

Het verhaal tekent de verwarring op Mindanao, het grootste eiland in het zuiden van de Filippijnen. Islamistische rebellen strijden daar al jaren tegen de overheid. Ze ontvoeren geregeld mensen, vooral toeristen. Nu hebben ze de stad Marawi, met circa 200.000 inwoners, deels onder controle. Zeker veertien mensen zijn ontvoerd, onder wie een katholieke priester.

Het Filippijnse leger en de politie proberen de rebellen te verdrijven, onder meer met gevechtshelikopters en pantservoertuigen. President Duterte riep gisteren de noodtoestand uit op Mindanao, wat het leger nog meer bevoegdheden geeft om hard op te treden en mensen vast te houden. Zeker de helft van de inwoners van Marawi is inmiddels gevlucht.

Mislukt

De gevechten in Marawi begonnen nadat het leger dinsdag een rebellenleider probeerde op te pakken. Deze Isnilon Hapilon zou zich schuilhouden in de stad. Hapilon was lange tijd de leider van de islamistische terreurgroep Abu Sayyaf, die ooit gelieerd was aan Al-Qaida en later aan Islamitische Staat. Het oppakken van Hapilon mislukte en daarop grepen rebellen hun kans.

De terroristen die Marawi nu onveilig maken, horen bij de Maute-groep, een wat kleinere organisatie die ook aansluiting zoekt bij IS en uit niet veel meer dan honderd rebellen bestaat. Maar bij de onrust in Marawi zijn volgens lokale berichten zeker vijf keer zoveel strijders betrokken, wat erop duidt dat andere groepen meedoen aan de gevechten of dat Maute erin slaagt snel nieuwe mensen aan te trekken. Het recruteren van nieuwe strijders zou een reden kunnen zijn voor de acties in Marawi.

Hapilon probeert volgens de Filippijnse autoriteiten Abu Sayyaf, Maute en wellicht nog andere, kleine groepen op een lijn te krijgen. Het ultieme doel zou zijn het vestigen van een islamitisch kalifaat op Mindanao. Dat kalifaat zou zich eventueel kunnen uitstrekken naar delen van Borneo en Sulawesi, waar ook rebellen actief zijn. In Marawi vechten volgens de Filippijnse autoriteiten ook Maleisiërs en Indonesiërs mee.

De dreiging van een kalifaat naar IS-model op Mindanao kan voor Duterte reden zijn om de staat van beleg in het hele land in te voeren. Onder zijn leiding gebruiken politie en leger nu al veel geweld, vooral tegen drugshandelaars en -gebruikers. Zij worden geregeld op straat geliquideerd zonder dat iemand zich daarvoor hoeft te verantwoorden.

Voor Evert de Boer, van de Filippijnengroep Nederland, is het onduidelijk wat Duterte zou opschieten met het uitroepen van de staat van beleg in het hele land. “Politiek heeft hij dat helemaal niet nodig, hij heeft toch royale steun in het parlement en de senaat.” Maar Duterte is onvoorspelbaar, aldus De Boer, wellicht wil hij nog verder gaan in het gebruik van geweld.

In het zuiden van de Filippijnen is het al decennia onrustig (zie kader). Sommige rebellenroepen, zoals Abu Sayyaf, hebben zich aangesloten bij IS en de Maute-groep zou dat ook willen. Maar Evert de Boer heeft zijn twijfels bij de rechtlijnigheid van de Filippijnse rebellen. “Ze weten dat zwaaien met een IS-vlag angst inboezemt.”

De opstandelingen worden volgens De Boer gedreven door onvrede onder de bevolking, vanwege armoede en achterstelling bij de rest van de Filippijnen. Daardoor krijgen ze steun en kunnen ze gemakkelijk opgaan in de massa.

Bovendien verdienen de rebellen geld door mensen te ontvoeren, vooral zeelieden en toeristen, en losgeld te vragen. “Die ontvoeringen zijn goede business.”

Maar de rebellen voeren hun dreigementen tegen ontvoerde personen ook geregeld uit. Zo is aan het begin van dit jaar een Duitser onthoofd en vorig jaar twee Canadezen. De Nederlander Ewold Horn is nu al meer dan vijf jaar ontvoerd door Abu Sayyaf.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Mindanao FilippijnenBeeld Trouw SS

Rebellen op Mindanao

Twee grotere en enkele kleinere rebellengroepen verzetten zich in het zuiden van de Filippijnen tegen de regering. De grootste zijn MILF en MNLF, die al in de jaren zeventig in een burgeroorlog waren verwikkeld met het leger van de toenmalige dictator Ferdinand Marcos. Deze twee hebben later akkoorden gesloten met de Filippijnse overheid.

Later kwamen daar de kleinere en radicalere BIFF en Abu Sayyaf bij. Nog recenter is de oprichting van de Maute-groep, door twee broers die in het Midden-Oosten hebben gewerkt en daar contacten legden. De rebellengroepen zijn vooral gevestigd in het westen van Mindanao en op kleinere eilanden ten zuidwesten daarvan.

Mindanao is groter dan Ierland (noord en zuid samen) en er leven circa 22 miljoen mensen. De moslims vormen een grote minderheid. Enkele provincies in het westen en zuiden zijn in meerderheid islamitisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden