Dutch Diva met dubbel D

Onder enorme belangstelling is in Londen 'Anna Nicole' in wereldpremière gegaan. In deze moderne tragikomische opera speelt en zingt Eva-Maria Westbroek de zaal plat.

De kritieken in de Britse pers logen er niet om: van zuinig denigrerend tot euforisch juichend. Maar over één ding was iedereen het eens - het titelpersonage in Mark-Anthony Turnage's nieuwe opera 'Anna Nicole' had fantastisch stem en lijf gekregen van Eva-Maria Westbroek. De Nederlandse sopraan werd donderdagavond in het Londense Royal Opera House luid bejubeld door een premièrepubliek dat vanaf de eerste maten deze al veelbesproken opera in het hart sloot. Lachsalvo's over de geestige teksten en de hilarische regie waren er vanaf het begin en veelvuldig. Totdat in het tweede uur iedereen het lachen verging en de keiharde tragiek van Anna Nicole Smith, dit 'misbaksel' van de American dream, onontkoombaar was geworden.

Door die scherpe breuk in het verhaal kwam de opera mooi in balans. Het hoge entertainmentgehalte van het eerste deel, waar Turnage's bewust oppervlakkige muziek grenst aan jazz, showmuziek en musical, krijgt een zware pendant in het tweede deel waar de partituur diepere lagen krijgt en 'moeilijker' wordt. Dan is er grote ontroering als Anna's aria 'We can pray' terugkeert, maar nu gezongen door haar moeder (prachtige rol van Susan Bickley). Deze bittere Virgie krijgt van tekstschrijver Richard Thomas de meest scabreuze teksten in de mond gelegd waarvoor de Royal Opera bij voorbaat had gewaarschuwd.

Maar de teksten krijgen zeker inhoud, als bijvoorbeeld de moeder fulmineert tegen de vrouw die zich laat uitbuiten: 'In het oosten gevangen in de boerka, in het westen in de string'. Harde noten worden er gekraakt over Amerika dat 'gevallen' als Smith kan voortbrengen, maar die ook weer even zo makkelijk laat vallen. Schrijnend is de aria van Smiths zoon Daniel die louter bestaat uit een opsomming van heel veel verschillende soorten drugs.

Eigentijdse opera dus. Zó eigentijds dat er tijdens de repetities advocaten in de zaal zaten om op te letten - de rechtszaak over de erfenis van Smith is nog steeds gaande. Maar dat al dat geld (Smith trouwde een 86-jarige olietycoon) en al die uiterlijkheden (ze liet haar borsten tot cup dubbel D vergroten) niet gelukkig maken, is in deze opera al net zo duidelijk als in het werkelijke leven (Smith stierf in 2007 op 39-jarige leeftijd aan een overdosis).

Anna Nicole is in het operahuis omnipresent, en Westbroek daarmee ook. Alle engelenbeeldjes op de balkonranden (zo'n zestig!) hebben haar hoofd; het aanbrengen van grote engelborsten bleek te lastig. Het aloude rode voordoek is vervangen door een roze, niet met de initialen van Queen Elizabeth, maar met die van Anna. Alles is over the top, ook in de regie van Richard Jones waarin alles lekker vet wordt aangezet. In schreeuwende kleuren wordt Smiths geschiedenis vertelt, als in een strip met een soort Grieks koor als voortdurende toeschouwer en commentator - de teksten die het koor moet zingen zijn bij tijd en wijlen geniaal en ze bekken heerlijk. Vaak wordt brechtiaans uit het verhaal gestapt, met groot effect.

In de bak verricht dirigent Antonio Pappano wonderen met deze vervreemdende partituur. Led Zeppelin-basgitarist John Paul Jones zorgt voor swing. Westbroek is bijna de volledige twee uur op het toneel. Ze doet 'lullige' dansjes en zingt in de meest onmogelijke houdingen de sterren van de hemel, soms versterkt. Haar aria, nadat ze haar implantaten heeft gekregen, is wonderschoon, evenals haar slotscène (ze is inmiddels moddervet) in een lijkzak, omringd door alleen maar enge zwarte mensjes met hoofden als camera's. De oude miljonair (sterke Alan Oke) daalt uit de hemel als een deus ex machina en de walgelijke advocaat Stern (een geweldige Gerald Finley) komt steeds te vroeg op.

Bij deze geweldige ensemblevoorstelling bleef het schandaalsucces, waar sommigen op hoopten, uit. 'Anna Nicole' is gewoon een slim gemaakte opera, helemaal van deze tijd. Een opera die een ander publiek naar het genre kan lokken. Zeker met zo'n geweldig charismatische titelrolvertolkster als Westbroek.

Eva over Anna

¿Ongelofelijk hè?¿, roept Eva-Maria Westbroek als ze op de afterparty in de Floral Hall verschijnt. Uit haar ogen spreekt oprechte verbazing over de ontvangst die haar zojuist ten deel viel. Als de premièregasten de sopraan ineens opmerken klinkt opnieuw gejuich. Van pure opwinding maakt Westbroek een paar sprongetjes in de lucht en joelt ze met haar fans mee. Twee dagen later is de adrenaline nog steeds niet helemaal uit haar lijf, maar kan ze wat rustiger praten over de rol die zij gecreëerd heeft.

¿Ik heb echt wel getwijfeld of ik deze rol moest doen en sommigen hebben het me afgeraden. Maar ik ben zo blij dat ik toch heb doorgezet. Dit is het moeilijkste wat ik ooit gedaan heb, maar ook het allerleukste. De spanning om samen met dit geweldige team iets nieuws tot stand te brengen was onvergetelijk. Men heeft zich afgevraagd of Anna Nicole Smith wel een passend onderwerp voor een opera is, maar natuurlijk is zij dat. Hoe langer ik ermee bezig was, hoe meer ik van haar ging houden. Het was voor ons allemaal belangrijk dat we respectvol met haar om moesten gaan. Anna Nicole was allesbehalve elitair en dat vind ik een bijkomend voordeel. Het moet maar eens afgelopen zijn met dat elitaire dat nog steeds om opera heen hangt. Het gaat hier om iemand met een doodgewone achtergrond die op haar manier een heldin wordt. En daarbij: Anna Nicole houdt onze tijd een enorme spiegel voor.

¿Men zegt over haar dat het een fout mens was, maar ze heeft echt van die oude, rijke man gehouden. Ze kreeg van hem liefde, dat had ze daarvóór nog nooit meegemaakt. En ze was heel open over haar keuzes. In de laatste aria zingt ze: 'I made bad choices, I made worst choices, and then I ran out of choices'. Prachtig toch? In de zaal zaten donderdag twee hele goede vrienden van haar, jongens die ooit haar jurken maakten. Zij vertelden na afloop dat ze enorm ontroerd waren.

¿Het was een mooie vrouw, maar die zijn er meer. Waarom werd juist zij een megaster? Ze had charisma, een ziel, iets puurs. De soms hele andere manier van zingen heeft me veel moeite gekost. Ik heb nog nooit zo hard gewerkt, maar hoewel ik mijn operastem voor Anna nog gebruik, is er een zekere losheid in gekomen. We hadden een enorm goede taalcoach, die me op het hart drukte niet op de noten te gaan 'zitten' maar op de woorden. En de muziek is geweldig vind ik. Over 'You can pray' zei Turnage dat er in de opera een ballad zou zitten die zelfs Susan Boyle zou kunnen zingen. Op dat moment staat er een enorme bodybuilder naast me, en die moet steeds huilen. Anna was een echt mens met echte emotie.¿

'Anna Nicole' is nog vijf keer te zien; alle voorstellingen zijn uitverkocht. www.roh.org.uk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden