Durven

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Paul Moers, retaildeskundige, over de sluiting van vijf Bijenkorf-filialen

Toen winkelconcern De Bijenkorf vorige week aankondigde vijf van de twaalf warenhuizen te sluiten, prees 'retaildeskundige' Paul Moers tegenover de NOS de moedigheid van de bedrijfstop: "Je moet in deze crisis keuzes durven maken."

Nog voor ik inga op de filosofische implicaties van deze waarheidsclaim eerst een kleine handigheid bij het ontzenuwen van zulke onbetwistbaarheden: trap niet in de val van de schijnbare wetmatigheid. De stellende toon gaat onterecht door voor bewijskracht. Om door deze retoriek heen te prikken, helpt het om het onderwerp te vervangen door iets anders. Bijvoorbeeld: je moet in deze sauna keuzes durven maken. Wat is dat voor een onzin, denkt u dan, in een sauna keuzes durven maken? Precies, en datzelfde geldt waarschijnlijk voor een crisis.

Want wat beweert de retaildeskundige eigenlijk? Dat er voor een keuze durf nodig is. 'Uitermate dapper', noemde hij de Bijenkorf zelfs. En een keuze betekent zijn inziens ook altijd een verandering. "Ze durven iets te doen wat heel veel retailers in Nederland niet durven." Nu kunnen we onze schouders ophalen en denken: joh, het is een maar retaildeskundige. Maar deze opgewonden manier om tegen keuzes aan te kijken, is een hardnekkig eigentijds trekje geworden. Cornelis Verhoeven wees al eens op het opgepompte gebruik van het woord 'durven'. "Zelfs de meest onzinnige daad", schreef hij, "krijgt hiermee een glans en een schijn van maatschappelijke rechtvaardiging."

Is kiezen in een crisis eigenlijk wel zo gedurfd? Een crisis dwingt immers tot handelen. Zoals een deadline een schrijver tot besluitvaardigheid dwingt.

Waar wij dagelijks vooral mee moeten zien om te gaan, is met kiezen zónder noodzaak. Dat zou je veel meer een crisis kunnen noemen: alles kan en is evenveel waard. Het probleem van onze zogenaamde meerkeuzenmaatschappij is niet zozeer de toegenomen keuzes, maar de zeurende zinloosheid ervan. Want waar alles evenveel waard is, is niets van waarde.

Daar komt de behoefte aan glans vandaan, waarover Verhoeven sprak. Een keuze moet gedurfd zijn en een heuse verandering inzetten, om glans te geven aan een leven dat anders om het even lijkt.

Zal ik naar de Bijenkorf of naar de sauna gaan? Lekker belangrijk.

Volgens Plato is moed de kennis van de dingen die te vrezen en van de dingen die niet te vrezen zijn. Kortom, durven is weten wat je doet. Dat kan ook zijn: niets doen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden