Dure olie is goed voor een duurzame economie (opinie)

Nederland beseft niet dat elders in de wereld de bakens al worden verzet, nu olie onbetaalbaar wordt.

Acties tegen de hoge brandstofprijzen zorgen in heel Europa voor opschudding. In Nederland veroorzaakten boze vrachtwagenchauffeurs vorige week met een langzaam-actie al lange files op de snelwegen, en staan voor deze week nieuwe protesten op stapel. In Frankrijk en Portugal, Spanje, Italië, Bulgarije en Groot-Brittanië blokkeren chauffeurs en visser havens, wegen en olieraffinaderijen. Al die acties, en de enorme aandacht ervoor in de media, lijken mij niet alleen futiel, maar vooral misplaatst. Ze leiden hooguit tot nieuwe vormen van staatssteun, en gaan voorbij aan de noodzaak om de harde feiten onder ogen te zien.

Elders in de wereld is dat besef al wél doorgedrongen. Vorig weekeinde vergaderden de energieministers van de G8 in de Japanse stad Aomori, juist terwijl de prijs van olie naar het duizelingwekkende niveau van 140 dollar per vat was gestegen – twee keer zo veel als een jaar geleden, en veertien keer zo veel als nog geen tien jaar terug.

Die prijsexplosie zet de wereldeconomie natuurlijk onder enorme druk. Maar tegelijkertijd ontstaan juist daardoor mogelijkheden om die wereldeconomie een meer duurzame kant uit te sturen.

De dubbelzinnigheid van deze situatie werd goed zichtbaar in de gang van zaken op de G8-top in Aomori. Aanvankelijk oefenden de energieministers vooral druk uit op de OPEC-landen om hun productie te verhogen, en zodoende de prijzen te verlagen. De Australische premier Kevin Rudd had het er zelfs over een ’brander’onder de Opec te zetten en het oliekartel zo te dwingen tot hogere productie.

Maar vervolgens gebeurde er op Aomori iets wat in de annalen van de G8 nog niet eerder was vertoond: de energieministers staakten hun kritiek op de OPEC, legden zich neer bij de huidige hoge prijs van olie en kwamen met een slotverklaring waarin ze alle nadruk legden op de noodzaak om efficiënter om te gaan met energie en de noodzaak om alternatieven voor fossiele brandstoffen te ontwikkelen.

De hoge prijs van olie blijkt dus een niet alleen slecht nieuws te brengen. Het is ook prikkel om serieuzer werk te gaan maken van duurzame ontwikkeling.

De verklaring van de G8 in Aomori is zonder precedent. De toekomst zal uit moeten wijzen of hier inderdaad sprake is van een historische gebeurtenis.

Aomori staat niet op zichzelf. Ongeveer tegelijkertijd, dus samenvallend met de top van de G8, publiceerde het Internationaal Energiebureau (IEA) van de Oeso een oproep tot een ’wereldwijde energierevolutie’, teneinde het hoofd te bieden aan de onzalige combinatie van een sterk stijgende energiebehoefte, een toenemende uitstoot van broeikasgassen en krimpende voorraden. Om de uitstoot van broeikasgassen in 2050 met de helft terug te dringen, zo berekent het IEA-rapport, is 2900 miljard euro nodig aan extra investeringen in de ontwikkeling van schone technologieën.

Ook op het hoogste niveau (G8, Oeso) wordt dus erkend dat de afhankelijkheid van de wereldeconomie van olie (of meer algemeen: van fossiele brandstoffen) niet langer geaccepteerd kan worden en dat er met grote urgentie geïnvesteerd moet worden in meer duurzame bronnen van energie.

Dat gevoel van urgentie wordt overigens nog niet door iedereen gedeeld. Onze eigen minister van economische zaken, Maria van der Hoeven, gaf daar een schrijnend voorbeeld van in haar Clingendael Energy Lecture op 22 mei. Op haar weblog schreef ze het volgende commentaar op die lezing: „Een prikkelende stelling uit mijn betoog: er is genoeg olie en gas om tegemoet te komen aan de wereldbehoefte, nu en in de toekomst. Wat nodig is om die olie en dat gas, dat op lastige plekken zit, te winnen zijn goed werkende markten en een stabiel investeringsklimaat om de fossiele brandstoffen op de markt te brengen”.

De minister heeft helemaal gelijk: dit is een prikkelende stelling. Maar wel met een volstrekt verkeerde prikkel: er is genoeg olie, de markt werkt goed, gaat u allen rustig slapen!

De belangrijke boodschap van Aomori vertelt het tegenovergestelde: er is niet genoeg olie, de markt werkt niet goed, ontwikkeling van schone technologie krijgt de hoogste prioriteit. Hoogste tijd ook voor Maria van der Hoeven om zich te laten bijpraten door haar collega’s van de G8.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden