Dure lobby houdt Great Barrier Reef op werelderfgoedlijst

Het Great Barrier Reef, hier op archieffoto. Het rif is de laatste dertig jaar gehalveerd.Beeld AP

Het scheelde niet veel, maar bijna was het Great Barrier Reef, het grootste koraalrif ter wereld,  geen werelderfgoed meer. Unesco hield Australië een hand boven het hoofd en liet het rif niet afglijden naar de status van 'bedreigd erfgoed', mede dankzij een opvallende en dure Australische politieke lobby.

Als een schooljongen moest Australië afgelopen jaar op zorgexamen bij Unesco, omdat het niet goed zorgde voor het 2600 kilometer lange rif aan de noordwestkust van het land. De regering van premier Tony Abbott moest volgens Unesco meer doen om het rif te beschermen, anders volgden er sancties. Vrijdag kwam het rapport uit: Australië is geslaagd, maar met een 5,5, de kleinst mogelijke voldoende.

Het behouden van de status van werelderfgoed was van groot belang voor Australië. Niet alleen om de toeristenindustrie (goed voor 4,5 miljard dollar per jaar) te beschermen, maar vooral om internationaal gezien fors gezichtsverlies voor Abbott te vermijden. Bovendien heeft Unesco een mandaat om 'bedreigd erfgoed' ten koste van (bijna) alles te beschermen. Dit zou betekenen dat Australië de greep op het gebied ten dele uit handen moet geven. Een scenario dat Abbott niet in zijn achtertuin wil hebben.

Toch was het kantje boord of Unesco had het land wel gestraft voor hun lakse houding ten opzichte van het koraal. Mede door slecht beleid is het vooruitzicht voor het rif 'slecht, verergerd in 2009 en zal verder afbrokkelen', aldus Unesco, die aandrong op 'substantiële' veranderingen.

Great Barrier Reef
Het Great Barrier Reef staat bekend als het rif met de meeste soorten koralen. Sinds 1981 is het werelderfgoed. Er leven 1500 verschillende soorten vis en 4000 soorten weekdieren. Het rif beslaat bijna 350.000 vierkante kilometer en is verdeeld in 3000 afzonderlijke riffen. De laatste dertig jaar is het rif als gevolg van milieuverandering en menselijke vervuiling ongeveer gehalveerd. Duikers en snorkelaars vinden veel voldoening tijdens een tochtje over het rif. Jaarlijks trekt het rif zo’n twee miljoen bezoekers.

Het rif voor de kust van Australië staat bekend om zijn unieke soorten koraal.Beeld AFP

Hoe kon de Australische regering het zover laten komen? Dat het koraal op het rif snel achteruit gaat, is al een aantal jaar bekend. Het opwarmen van de aarde is daar debet aan, maar ook door vervuiling krimpt het rif. Unesco eiste twee jaar geleden al dat Australië meer zou doen om het koraal ook voor komende generaties intact te houden.

De conservatieve regering van Tony Abbott zag echter ook veel potentie in de uitbreiding van de steenkolenhavens, die zich op twintig kilometer van het rif bevinden. Daar, op het onbewust ironisch geheten Abbott Point, moest een netwerk verschijnen waarop de florerende mijnbouwsector kan bouwen als het groeimarkten als China wil bedienen.

Dergelijke havens geven een boost aan de Australische economie. Abbott gaat bovendien prat op de werkgelegenheid die de kolencentrales bieden voor de regio. Dat het slib dat werd afgegraven om een vaargeul voor enorme containers aan te leggen werd gedumpt in het koraalgebied, werd amper vernoemd.

De plannen werden door activisten en milieuexperts echter met veel kritiek begroet. Ook Unesco verweet Australië te weinig te doen, en dreigde de werelderfgoedstatus af te nemen.

Reef 2050
Met een aankondiging dat een lijvig plan zou worden opgesteld om het rif te redden, wist Australië het oordeel van Unesco in juli een jaar uit te stellen. Het plan Reef 2050 kwam in maart uit en beloofde twee miljard dollar voor rifbehoud in de komende tien jaar, maar toch was duidelijk dat Unesco niet eenvoudig tevreden te stellen was.

Daarom werd er op politiek niveau alles aan werd gedaan om de 21 landen die in de Unesco-jury zitten te overtuigen dat er wel degelijk liefde bestond tussen Australië en 'hun' rif. Begin mei gaf de onderminister van het Australische ministerie van milieu, Kimberly Dripps, de senaat een inkijkje in de politieke lobby van het land. Vertegenwoordigers van de regering-Abbott waren bij 19 van de 21 landen langsgegaan om de Australische plannen toe te lichten. Met de laatste twee landen, Senegal en Algerije, zou spoedig contact worden opgenomen, zei Dripps toen.

100.000 dollar aan declaraties
Interessanter was het kostenplaatje van de lobbyreizen. Volgens Dripps was al in mei al ruim 100.000 dollar besteed. Zo waren lobbyisten voor ongeveer 25 duizend dollar naar Jamaica, Colombia en Peru gevlogen. De uitgaven van de minister zelf, Greg Hunt, bleven geheim. Zijn declaraties vallen onder het ministerie van financiën en werden daarom niet openbaar gemaakt. Wel werd duidelijk dat hij 41.000 dollar spendeerde aan een reis door Europa.

Ook op andere vlakken liet de taskforce van Abbott zich niet onbetuigd. De werkgroep liet speciaal voor de gelegenheid journalisten invliegen, die zich - terwijl ze in de watten werden gelegd- konden verwonderen over de schoonheid van het rif en de inspanningen van de Australische regering om dat stukje wonderschone natuur te beschermen. Journalisten van onder andere het Duitse Die Welle gaven echter aan niet te komen, omdat ze de uitnodiging als verkapte propaganda zagen. Ook van andere kranten gingen journalisten niet in op de invitatie.

De hevige lobby heeft uiteindelijk zin gehad, schreef de BBC. Bovendien deed Australië net genoeg om het Unesco naar de zin te maken. Zo zijn er nieuwe restricties voor het opspuiten van slib en moeten schepen verplicht met een 'rifpiloot' navigeren om naar een haven te varen. Ook moet er voor eind volgend jaar een rapport liggen over de succeskansen van 'project 2050.' Over een week wordt het besluit van Unesco officieel.

Zeesterren
Toch is het maar de vraag of de druk op de regering-Abbott voldoende is om het koraal minstens ten dele te redden. Want naast klimaatverandering en de kolenindustrie is er nog een groot gevaar voor het koraal, waar geen rapport tegenop kan: zeesterren van een meter groot, die zich momenteel te goed doen aan het koraal, en zich door niemand wat laten zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden