Duizenden snackbars leven van de gokkast

AMSTERDAM - “Ik zou het prima vinden als die kasten hier verdwenen”. Het is de reactie van een ex-gokverslaafde als het kabinetsbesluit ter sprake komt de gokkasten in cafetaria's te verbieden.

PETER VAN LAKERVELD

De twee kasten staan er nog steeds in de Amsterdamse shoarma-tent maar de man, sinds vier maanden afgekickt, zegt er vanaf te kunnen blijven. Zeshonderd gulden per maand wierp hij voorheen in de fruitmachine. Per saldo dan, want kwam er eens een prijsje uit, dan ging ook dat weer meteen de gokkast in. “Als ik niet gokte, kreeg ik hoofdpijn en andere lichamelijke klachten, net als een verslaafde aan drugs,” zegt de man.

De steeds vaker voorkomende gokverslaving was vorige week reden voor het kabinet om gokkasten in snackbars, shoarmazaken en koffieshops te verbieden. Omdat de Tweede Kamer vindt dat de speelautomaten binnen drie jaar weg moeten, wordt op het ministerie van economische zaken aangenomen, dat het verbod per 1 januari 1997 ingaat. De gokkasten blijven toegestaan in cafes en gokhallen.

Nederland telt in totaal 8 000 snackbars. Maar zelfs voorzitter J. van der Weert van IJsfrica, de cafetaria-afdeling van Horeca-Nederland, erkent dat het er veel te veel zijn. Want als het om de consumptie van patat, frikandellen, broodjes shoarma of flesjes frisdrank gaat, heeft Nederland eigenlijk aan vier- of vijfduizend snackbars genoeg, schat Van der Weert.

Dat op dit ogenblik enkele duizenden zaken meer het hoofd boven water houden, is te danken aan de speelautomaten. Die brengen de snackbarexploitanten volgens Van der Weert jaarlijks 15 a 20 000 gulden extra inkomen op. Per stuk dan want menige snackbareigenaar heeft twee of drie gokkasten in zijn zaak staan. Van der Weer rekent voor, dat een snackbar gemiddeld een omzet haalt van 200 a 250 000 gulden. Netto houdt een ondernemer daar ongeveer het minimumloon aan over, dus zonder gokkasten hebben veel zaken geen levensvatbaarheid.

Sinds de overheid in 1988 de plaatsing van speelautomaten vrijliet, zijn er 1500 snackbars en koffieshops bijgekomen en ook die ontwikkeling is te te schrijven aan de gokmachines, weet Van der Weert. Voor de ex-verslaafde in de Amsterdamse shoarma-zaak is het geen geheim hoe al die nieuwe uitbaters aan het geld komen om een zaak te openen. De verhuurders van speelautomaten zijn best bereid enige tienduizenden guldens in het interieur van de nieuwe snackbar te steken. Uiteraard op voorwaarde, dat er een paar gokkasten geplaatst worden.

Op het rigoreuze verbodsbesluit van het kabinet heeft Van der Weert overigens ernstige kritiek. Koffieshops waar hasj wordt verhandeld zullen het, denkt hij, nog wel redden maar voor snackbars wordt het moeilijker. “Nadat de overheid in 1988 de zaak uit de hand liet lopen, treffen ze nu met de botte bijl de hele sector.” Een alternatief ziet Van der Weert in zogeheten 'softe automaten'. Die kenmerken zich door lagere inzetten waardoor het bedrag, dat een speler per uur kan verliezen, ongeveer wordt gehalveerd. De softe machines geven ook vaker kleine prijzen in plaats van een enkele keer een grote prijs.

Cafe-bazen

De voorzitter van IJsfrica verwacht dat lang niet alle cafe-bazen het besluit toejuichen. “De leeftijdsgrens gaat naar 18 jaar. In sommige cafes kunnen nu de problemen ontstaan die voorheen in de snackbars ontstonden, namelijk dat jonge gasten moeilijk gaan doen als ze wordt geweigerd aan de kasten te spelen.”

Ook vice-voorzitter Puper van Horeca Nederland kraakt het overheidsbeleid. Hij vreest dat door het stringente beleid een deel van de speelautomaten in de illegaliteit verdwijnt. In kelders en huiskamers worden volgens hem straks allerlei speelautomaten geexploiteerd. Van der Weert weet te vertellen dat in de stad Utrecht - waar speelautomaten in snackbars verboden zijn - op veertig tot zestig plaatsen illegale gokmachines staan. Wat de Utrechtse politie trouwens ontkent.

Volgens Puper was het veel beter geweest om goede afspraken te maken op landelijk en gemeentelijk niveau tussen overheid, politie, horeca en gokkastexploitanten. In enkele steden bestaan momenteel zulke afspraken en dat geeft uiteindelijk het beste resultaat.''

Niet elke snackbareigenaar zal het betreuren als de gokkasten eruit moeten. Zoals de uitbater van een patat- en ijszaak in Amsterdam-oost. Een redelijk beklante zaak, zo te zien, regelmatig komen er mensen om een patatje; de twee gokkasten tegen de muur zijn duidelijk niet de hoofdbron van inkomsten.

Het echtpaar, dat de snackbar runt, vindt het prima als de klanten wat bestellen en - als ze een paar minuten moeten wachten - wat guldens in de automaten werpen. Maar op groepjes jongens die urenlang voor de machines rondhangen, hebben ze het niet zo. Het kan andere klanten weghouden. Als het echt niet anders kan, worden de jongelieden de zaak uitgegooid. Kwijt willen ze de kasten wel in de patatzaak. Als het dan maar wel overal gebeurt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden