Duizenden foto's, en wat kennen we dan?

Nog even is er heel veel Beatrix. Een fototentoonstelling in de Amsterdamse Beurs van Berlage, schilderijen en beelden in Paleis Het Loo, nog meer foto's in Paleis Soestdijk (van ANP-fotograaf Robin Utrecht), en nu ook nog een paar foto's van zogenaamde hoffotografen in een hal van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Allemaal met Beatrix als middelpunt.

Een tijdje geleden vroeg men mij om een bijdrage voor 'Mijn Majesteit', een bundel met korte verhalen van schrijvers en journalisten over hun ervaringen met Beatrix, die onlangs is verschenen.

Ik woog mijn eigen ervaringen en bedacht dat ik haar een keer in een perscorps mocht begeleiden - bij een staatsbezoek aan Australië - maar dat ik me daarvan vooral een toevallige ontmoeting met Whitney Houston herinnerde.

Het kwam me voor dat ik Beatrix, net als de meesten, vooral ken van al die foto's die van haar gemaakt zijn. En wat kennen we dan, als we dat eindeloos gereproduceerde hoofd voor ons zien, van munt tot raadszaal, met dat immer onveranderde kapsel, dat ze draagt als een helm, die ze 's avonds in de beslotenheid van haar privédomeinen kan afzetten.

Honderdduizend foto's - van een vrouw in functie. En één privéfoto, de mediacode brekend. Die was meteen onthullend, een telelens in het struikgewas. 1 mei 1965. Beatrix wandelt hand in hand met een tot dan toe onbekende man door de tuin van Drakensteyn.

Ik bezocht de tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek, die van die hoffotografen, en was even door dat predicaat verward. Een hoffotograaf lijkt me iemand die besteld wordt om een officieel portret te maken, dat door het hof moet worden goedgekeurd. Een man als Franz Ziegler die voor de oorlog vaak werd gevraagd leden van het Koninklijk Huis te portretteren. Een vakman ongetwijfeld, een vernieuwer zelfs, met licht en compositie, maar ook in zekere zin embedded: wat privé lijkt, is geënsceneerd.

Zulke 'officiële' portretten hingen er ook, daar in Den Haag, keurige poses, in voorbeeldige, maar ook wat saaie composities. Maar veel opvallender in andere foto's was de losse hand van de fotografen, die eerder aan die van fotojournalisten deed denken dan aan die van hoffotografen; waarschijnlijk moeten we onder hoffotografen mensen verstaan die wel eens aan het hof hebben mogen fotograferen.

Werk van zes fotografen werd getoond: John Thuring, Rob Ris (Studio Max Koot), Robin Utrecht, Jeroen van der Meyde, Werry Crone en Raymond Rutting, die ieder drie foto's bijdroegen. Beloofd werd 'een prachtig overzicht van alle aspecten van het leven van de koningin, zowel in functie als privé'. Dat leek me in achttien foto's tamelijk ambitieus. Want wat is privé, bij een vrouw die altijd in functie is?

Dit moment misschien. Een foto van Rutting, gemaakt tijdens de opvoering van het toneelstuk 'Claus' in Carré, in 2009. De ogen vochtig van tranen, in nauwelijks ingehouden verdriet om het gemis van de man die haar loshangend haar kende.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden