COLUMN

Duizenden euro’s subsidie op een Tesla: dat is nou bestuurlijke vervreemding

Beeld Trouw

Zelf stel ik mij alweer een tijdje tevreden met een oude Batavus en een bejaarde Jan Jansen, daardoor heb ik wat minder zicht op de autosector. Voorbij zijn de dagen dat ik de sites afstruinde op zoek naar tweedehands stationswagons, mits ‘dealer onderhouden’. 

Maar toen ik een stuk tegenkwam met als kop ‘Een gratis Tesla voor iedereen’, prikkelde dat toch mijn aandacht, om niet te zeggen mijn begeerte. Het bleek echter niet te gaan om een gouden tip, maar om de beschrijving van een schandaal. 

Pieter Klein, journalist bij ‘RTL Nieuws’, beschreef hoe er miljarden euro’s worden verkwist bij de subsidiëring van elektrische auto’s. Dat gebeurt op basis van twijfelachtige voorspellingen, het spekt de portemonnee van de rijkere automobilist ten koste van de armere, en het is nog maar de vraag of het leidt tot substantiële klimaatwinst. 

RTL heeft zich in deze kwestie vastgebeten, net als het journalistieke onderzoeksplatform Follow the Money, en dat heeft een dossier opgeleverd vol verbijsterende details. Zo lijkt één private consultant al sinds 2011 het overheidsbeleid te bepalen en wel door onbekommerd twee heren te dienen: de Nederlandse staat en Tesla.

Uit de hand gelopen

Volgende week moet staatssecretaris Snel van Financiën de Kamer opheldering verschaffen over deze toestand, die kort samengevat neerkomt op het volgende. De staat leunt op een berekeningsmodel dat in handen is van consultant Robert Kok, tevens adviseur van Tesla. Kok berekent het effect van elektrisch rijden op fiscaal-vriendelijke grondslag, waarna de staat de subsidies vaststelt. Dat is in 2018 behoorlijk uit de hand gelopen. Er werden ruim 25.000 volledig elektrische auto’s verkocht, 120 procent meer dan Kok had verwacht.

Bijna de helft van deze auto’s waren Tesla’s en Jaguars met een cataloguswaarde van 80.000 tot 120.000 euro en de eigenaren konden daarvan tot 73.120 euro terugclaimen, zo heeft CDA-parlementariër Pieter Omtzigt uitgevogeld. Alles voor het klimaat, zou je zeggen, maar zelfs dat is de vraag. De CO2-winst die Tesla boekt kan het bedrijf volgens Europese regels doorverkopen aan andere autoproducenten, zodat die binnen de uitstootnormen blijven en geen boetes krijgen. Handig.

Dit alles volgt op het eerdere echec met hybride auto’s die met hoge subsidies de showroom uitvlogen om vervolgens vrolijk op benzine en diesel het land te doorkruizen. “We hebben er zes miljard euro in gestopt en er nul klimaateffect voor teruggekregen”, zei toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes.

Wat hier ook wordt gekweekt, niet het brede draagvlak voor het klimaat waar het kabinet zo naar op zoek is. De regels zijn inmiddels bijgesteld, voor auto’s die duurder zijn dan 50.000 euro geldt een hogere bijtelling. Dat lijkt mij nog steeds riant, maar belangrijker is de vraag of het hele systeem wel zin heeft en wel deugt. En hoe het ooit heeft kunnen ontstaan. Ik ben geneigd het te zien als een voorbeeld van bestuurlijke vervreemding, kortsluiting tussen beleid en werkelijkheid. Maar misschien is het nog wel veel ernstiger dan dat.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Lees ook:

De elektrische vrachtwagen heeft vertraging

Er is wat geduld voor nodig en een flinke som geld. Maar hij is onderweg, de Semi van Tesla. Vanaf nu is de elektrische vrachtwagen in vier landen te bestellen, waaronder in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden