Duivel uitdrijven met Beëlzebub

Geculturaliseerd christendom, wat is dat nou weer? Ik leerde dit begrip kennen dankzij collega Ephimenco, die in zijn eerste column na zijn zomervakantie refereerde aan de Canadese socioloog Mathieu Bock-Côté, die in een interview in de Franse krant Le Figaro waarschuwde dat de westerse beschaving gedoemd is ten onder te gaan als haar identiteit alleen nog bestaat uit de rechtsstaat en het democratisch systeem. Hij waarschuwt in het bijzonder tegen het multiculturalisme. De confrontatie met de islam dwingt de westerling zijn christelijke identiteit te herontdekken, ook al is die thans, volgens Bock-Côté, grotendeels 'geculturaliseerd'.

De woorden van Bock-Côté bieden stof tot nadenken. Eerst zijn diagnose of, beter gezegd: prognose. Zijn onze rechtsstaat en democratie werkelijk zo kwetsbaar voor de politieke islam, het islamisme?

Moslimbroederachtige partijen gebruiken inderdaad de democratie om aan de macht te komen, waarna ze de democratie buiten spel zetten. Zie Egypte, zie Turkije. Maar voordat dit in het Westen mogelijk is moeten er dramatische demografische veranderingen plaatsvinden.

Ik kan mij niet voorstellen dat de autochtone, niet-islamitische bevolking massaal op islamistische partijen zal stemmen. Op lokaal niveau zouden ze macht kunnen verwerven, maar te weinig om de democratie buitenspel te zetten. Ik geef deze prognose overigens onder voorbehoud; resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

Dan de therapie van Bock-Côté. Hij pleit voor conservatisme en stelt vast dat velen hun christelijke wortels terugvinden. Niet in de vorm van een militant geloof, maar in een besef van afkomst. Ik heb geen idee wat Bock-Côté met een geculturaliseerd christendom bedoelt, ik denk een christendom zonder God, maar met de normen en waarden van de Bijbel. Ik weet evenmin hoe de situatie is in Quebec, waar Bock-Côté vandaan komt, maar het Sociaal Cultureel Planbureau omschrijft bijna de helft van de Nederlandse christenen tussen de 17 en 30 jaar als 'neofundamentalisten'. Fijn. Dan kunnen we dus de fundamentalistische islam gaan bestrijden met het fundamentalistische christendom. Dat is de duivel met Beëlzebub uitdrijven, om in christelijke termen te spreken.

Het viel mij op dat Bock-Côté het in Le Figaro met geen woord over de Verlichting heeft, afgezien van twee negatieve referenties aan de Rechten van de Mens. Net zo min als hij het bij zijn pleidooi voor nationale identiteit ooit heeft over de oorspronkelijke inwoners van Quebec, de indianen. Bock-Côté, een Quebecse nationalist, vergist zich als hij denkt dat een aan het christendom ontleende nationale identiteit bescherming biedt tegen het islamisme. Nog los van het feit dat veel burgers niets hebben met die christelijke wortels, werkt een nationale identiteit niet meer als bindmiddel in een moderne, geïndividualiseerde samenleving.

Wat wel werkt zijn juist de eenvoudige, rationele principes van de rechtsstaat en het democratische systeem. We hebben dit onlangs gezien toen Franse burgemeesters het dragen van de boerkini op hun stranden verboden. Hier heeft de volgens Bock-Côté ten dode opgeschreven westerse beschaving een van de kwaadaardigste uitingen van de islam een halt toegeroepen. Rationaliteit en een deugdelijk politiek en juridisch proces zijn de beste wapens bij het bestrijden van godsdienstwaanzin, niet een andere godsdienst.

Conservatisme is de dood in de pot. De westerse cultuur is er een van vooruitgang.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden