Duitsland worstelt met het trauma dat doping heet

Jan Ullrich in 1997 in de gele trui als Tourwinnaar, met rechts van hem Erik Zabel in de groene trui. Links Richard Virenque, winnaar van de bolletjestrui. Beeld AFP

De honderdduizenden wielerfans die zaterdag in Düsseldorf bij de start van de Tour de France komen kijken, zijn niet meer dan een façade: Duitsland kampt nog altijd met zijn dopingverleden.

Het Grand Départ heet een feest te zijn. De wielerwereld convergeert op die ene dag in het jaar wanneer de Tour de France zich opmaakt voor drie weken heroïek.

Zo ook komende zaterdag in Düsseldorf, waar de Tour dit jaar met een tijdrit van start gaat. Maar voor helden met een dopingverleden is geen ruimte. Duitsland kijkt liever vooruit. En dus is Jan Ullrich, Tourwinnaar van 1997, twintig jaar later vriendelijk doch uitdrukkelijk te verstaan gegeven dat hij maar beter thuis kan blijven op Mallorca, waar hij tegenwoordig woont.

Ullrich werd in 2006 uit de Tour gesmeten nadat bekend was geworden dat hij een van de hoofdrolspelers was in Operación Puerto, het geruchtmakende Spaanse dopingschandaal. Duitsland was in shock. De tweevoudig sportman van het jaar had de natie beduveld. 'Der Jan', de volksjongen die Fussball naar het tweede plan verwees. Ullrich, symbool ook voor de tragische en moeizame afrekening met het dopingverleden in Duitsland.

Eerherstel onder voorbehoud

Hajo Seppelt spreekt met de Tourstart in Düsseldorf dan ook liever niet van een rehabilitatie van het Duitse wielrennen. Daarvoor ligt de pijn nog teveel aan de oppervlakte, meent de Duitse onderzoeksjournalist die onlangs de Russische overheid betichtte van het instigeren van dopingprogramma's. "Het is een eerherstel onder voorbehoud. Iedereen heeft de laatste tien jaar gemerkt dat zeker in Duitsland de publieke opinie kritischer is geworden. Maar we moeten afwachten of de wielersport momenteel echt wel zo zuiver is als velen beweren."

Hoe treffend de woorden van Seppelt zijn, bleek dinsdag. De Portugees André Cardoso, beoogd knecht van Bauke Mollema en Alberto Contador in de Tour, testte positief op het verboden middel epo. Berichten als deze bevestigen Duitse critici voornamelijk in hun gelijk. Niet voor niets hielden de publieke zenders ARD en ZDF een paar jaar geleden de Tour om deze reden voor gezien. In 2015 volgde schoorvoetend een rentree met het uitzenden van livebeelden.

Seppelt laat zich niet uit over Ullrich. Welkom of niet, de man die ooit in een supermarkt werd klemgezet door opdringerige Duitse fans en pas met rust werd gelaten nadat hij ruim duizend handtekeningen had gezet, karakteriseert de Duitse ambivalentie met voormalige sporthelden die van hun troon vielen. Niet iedereen deelt die harde lijn. Kersvers Duits kampioen Marcus Burghardt, die met Ullrich bij het verguisde T-Mobile reed, is van oordeel dat hij een tweede kans verdient. "Hij heeft enorm veel voor het Duitse wielrennen betekend."

Er valt volgens Seppelt niet te ontkennen dat de wielersport veel deed (en doet) om het dopingprobleem te beteugelen. Maar of dat gevoed werd door nobele principes? Daarvoor heeft Duitslands bekendste dopingjager net iets te veel schandalen onthuld - waarvan de bevindingen door de hoofdrolspelers met liefde weer onder het tapijt werden geveegd - om nog te geloven in de onbaatzuchtigheid van de commerciële topsport. "De schandalen waren in Duitsland dermate groot dat men veel riskeerde als er op dezelfde voet werd doorgegaan. Dus om dit echt fair play te noemen? Dat is een heel ander verhaal."

Er zal flink wat water door de Rijn moeten stromen voordat de wielersport in Duitsland met zichzelf in het reine komt, vreest Seppelt. Duitse bedrijven staan nog altijd niet te springen bij het idee van een eigen profploeg. Het schandaal bij T-Mobile tien jaar geleden, toen in het kielzog van Ullrich ook Erik Zabel, Rolf Aldag, Udo Bölts, Matthias Kessler, Andreas Klier, Christian Henn en Patrik Sinkewitz door de mand vielen, bezorgt veel sponsoren watervrees. Sunweb heet dan wel een Duitse ploeg te zijn vanwege de licentie, maar is in wezen een Nederlandse wielerformatie met een in Zwitserland gevestigde Belgische hoofdsponsor.

De vraag is hoelang Duitsland nodig heeft voordat de wonden zijn hersteld. De Duitse cultuurfilosoof Peter Sloterdijk had er al in 2008 een hard hoofd in toen de eerste rook optrok. "Ik denk dat wij het enige land zijn waar mensen oprecht menen dat wij opnieuw kunnen beginnen. We werden democratisch in 1945 en dopingvrij in 2007. Maar aan deze malaise komt helaas geen einde."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden