Duitsland wapent zich tegen spionage

Afluisteraffaire staat ineens hoog op de politieke agenda

ANTOINE VERBIJ

BERLIJN - Duitsland is wakker geschud. Riepen woordvoerders van Merkels regering de hele zomer lang nog dat er geen vuiltje aan de lucht was, sinds de bondskanselier zelf door de NSA blijkt te zijn afgeluisterd is de politiek in rep en roer. Zelfs in de lopende onderhandelingen over de coalitie van CDU/CSU en SPD is de spionagekwestie ineens hoog op de agenda beland.

Demissionair minister van binnenlandse zaken Hans-Peter Friedrich, die tot nu toe volhield dat de kwestie niets dan 'lucht' was, slaat ineens stoere taal uit. Hij wil diplomaten die bij afluisterpraktijken betrokken blijken te zijn het land uitwijzen. Een weinig serieuze uitspraak van een minister die in politiek Duitsland sowieso steeds minder serieus wordt genomen.

De discussie in Duitsland over de consequenties van de afluisteraffaire gaat inmiddels veel verder dan diplomatieke maatregelen. Men denkt aan fundamentele hervormingen van de geheime diensten. Steeds meer politici zijn ervan doordrongen dat die diensten beter toegerust moeten worden voor het al lang ingetreden tijdperk van het internet.

Maar voorlopig gaat het nog vooral over de Amerikaanse afluisterpraktijken. Die kwestie hopen de Duitsers vooralsnog langs diplomatieke weg op te helderen. Dezer dagen reizen delegaties van hoge Duitse ambtenaren af naar Amerika om tot betere afspraken te komen over de samenwerking tussen de geheime diensten van beide landen.

Ondertussen plant het Duitse parlement een onderzoekscommissie naar aanleiding van de afluisteraffaire. De SPD, regeringspartij in spe, heeft zich aangesloten bij een initiatief van de oppositie. De Groenen en de Linkspartij willen de onderste steen boven halen en stellen zelfs voor klokkeluider Edward Snowden als getuige uit Moskou te laten invliegen.

Als Snowden niet kan of niet wil zal de commissie in ieder geval Sascha Lobo als getuige moeten horen. Dat levert niet alleen mooie plaatjes op (Lobo tooit zich met een roodgeverfde hanenkam), maar ook een goed gesprek. Hij is een autoriteit in de internetwereld en levert in zijn column op Spiegel Online de scherpzinnigste commentaren op de affaire.

Lobo ondersteunt de politici die ervoor pleiten dat Europa een eigen internet opbouwt. Nu loopt de Europese digitale communicatie nog altijd via Amerikaanse servers. Een Europees netwerk zou de toegang van de NSA tot die communicatie kunnen bemoeilijken. Maar Lobo is realist genoeg om toe te geven dat dat technisch geen eenvoudige opgave is.

Bondskanselier Angela Merkel lijkt bereid in Europa het initiatief te nemen. Als intensief gebruiker van digitale communicatiemiddelen is ze daarvoor ook geschikt. De tijd is er zeker rijp voor, nu ook Frankrijk en Spanje door de NSA blijken te zijn geteisterd. Engeland moet, vindt Lobo, buiten de deur blijven gezien de eigen spionageactiviteiten van dat land.

Dat een Europese aanpak niet eenvoudig is, bewijst de huidige kritiek op het 'Safe Harbor'-verdrag tussen Europa en Amerika. In dat verdrag beloven Amerikaanse ondernemingen de Europese privacy-regels te zullen respecteren. Gezien de samenwerking van de NSA met mede-ondertekenaars als Facebook en Google blijkt dat verdrag niet te werken.

De Europese commissaris voor justitie, Viviane Reding, heeft het 'Safe Harbor'-verdrag al als gatenkaas bestempeld. Zelfs politici van de Amerika-vriendelijke CSU willen nu dat verdrag opzeggen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden