duitsland / Steeds meer raadsels rondom voormalig Guantánamo-gevangene

Het Duitse parlement wil eindelijk weten waarom de ’Bremer taliban’ bijna vijf jaar lang op Cuba gevangen zat. Maar minister Steinmeier blijft zwijgzaam.

Heeft de regering-Schröder in de herfst van 2002 de vrijlating van Murat Kurnaz uit Guantánamo verzocht of juist verhinderd? En welke rol speelde daarbij de toenmalige kabinetschef Frank-Walter Steinmeier, die nu minister van buitenlandse zaken is? Al een half jaar lang zoekt het Duitse parlement vergeefs naar een antwoord op deze vragen.

In november 2001 arresteerden de Amerikanen in Pakistan de 19-jarige Murat Kurnaz, in Bremen geboren maar in bezit van een Turks paspoort. Ze verdachten hem ervan contacten te hebben met terroristen van de taliban en zetten hem gevangen in Guantánamo op Cuba. Kurnaz heeft altijd beweerd dat hij in Pakistan was om te bidden, niet om te vechten.

Na bijna vijf jaar in het omstreden gevangenenkamp te hebben vastgezeten, kwam Kurnaz augustus vorig jaar vrij, naar verluidt op voorspraak van bondskanselier Merkel bij president Bush. Onmiddellijk deden geruchten de ronde dat de Amerikanen Kurnaz al in 2002 hadden willen vrijlaten. Twee parlementaire onderzoekscommissies en een hele reeks onderzoeksjournalisten houden zich sindsdien intensief met de zaak bezig.

Steinmeier beperkte zich tot nu toe tot twee beweringen. Enerzijds zegt hij van de Amerikanen nooit officieel het aanbod te hebben gekregen om Kurnaz naar Duitsland te laten terugkeren. Anderzijds zegt hij van de chefs van de geheime diensten te hebben begrepen dat Kurnaz in Duitsland een ’veiligheidsrisico’ zou betekenen.

De feiten die de laatste tijd boven tafel zijn gekomen, wijzen telkens weer in een andere richting. Nu eens duiken er feiten op die Steinmeier belasten en Kurnaz vrijpleiten. Dan weer lijkt Steinmeier gelijk te krijgen en ziet Kurnaz er een stuk minder onschuldig uit.

Vorige week zei Pierre Prosper, de toenmalige Amerikaanse onderhandelaar voor vrijlatingen uit Guantánamo , op de tv-zender ARD dat de Duitse regering ’nooit belangstelling heeft getoond’ voor Kurnaz. Daarbij was het de Duitsers bekend dat de Amerikanen Kurnaz wilden vrijlaten, benadrukte hij.

Thomas Opperman, partijgenoot van Steimeier en lid van de parlementaire onderzoekscommissie, zei onmiddellijk dat Prosper ’aantoonbaar de onwaarheid’ spreekt. Volgens hem laten de dossiers zien dat de regering-Schröder meer dan eens bij de Amerikanen de vrijlating van Kurnaz heeft bepleit. Hij wil dat Prosper voor de commissie verschijnt. „Dan kunnen we hem ontmaskeren.”

Ook bleken vorige week, overigens niet voor het eerst, belangrijke dossiers zoek te zijn. Deze dossiers zijn van belang om vast te stellen of Kurnaz nu wel of niet een gevaar voor de samenleving is. Volgens het Groenen-lid van de commissie, Hans-Christian Ströbele, houden ambtenaren in Bremen en Berlijn de dossiers vast ’om ze te censureren’.

De onderzoekscommissie liet weten dat ze zonder die dossiers niet verder kan en gelastte de zitting van vorige week af. Het voor donderdag geplande verhoor van Steinmeier, dat men in Duitsland met veel spanning tegemoet ziet, schuift daardoor op tot 22 maart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden