Duitsland kreunt onder staking, maar in Berlijn blijft de voorspelde chaos uit

BERLIJN - Alleen de wijzers van de klok bewegen. Een frisse lentewind beroert de toppen van de bomen in de voortuin. Ik sta voor de ingang van het Hamburger Bahnhof, in het hart van Berlijn, op de dag dat vette krantekoppen de Totale Chaos beloven en Duitsland voortkreupelt onder een aanhoudende en almaar groeiende stakingsgolf.

Driehonderddertigduizend waren het er gisteren: overheidspersoneel van de dienst van transport en verkeer (OTV) dat het werk neerlegde, zich een rode plastic zak met daarop de woorden 'Wij staken' als een truitje over het hoofd trok en voor de poort ging staan. Duitslands poort naar de wereld was gisteren 24 uur lang gesloten: de reusachtige internationale luchthaven van Frankfort, moest onder een lawaailoze hemel duizend vluchten annuleren. Totale Chaos!

Voor het Hamburger Bahnhof is het arcadisch stil, maar dat is geen wonder. Het eindstation van de lijn Hamburg-Berlijn, niet ver van de Rijksdag, sloot zijn poorten al in 1884, overleefde de megalomane architectuurwoede van de nazi's, bevond zich na de oorlog op de ideologische grens tussen oost en west en wordt nu gerestaureerd om straks het verkeersmuseum te herbergen.

Maar even stil is het schuin aan de overkant van de Invalidenstrasse. Daar houdt het Lehrter Bahnhof zijn poorten gesloten, want in het westelijk deel van Berlijn rijdt geen S-Bahn, trein of metro meer. Op de fiets verder dan maar. Dat doen duizenden Berlijners die ervoor hebben gekozen niet met hun auto in de bliklawine te gaan staan die de toegangswegen tot de stad tot diep in de ochtend verstopt houdt. Totale Chaos!

Ik steek de oude grens over en fiets naar het grote station van oostelijk Berlijn, station Friedrichstrasse. In dit deel van de wereld wordt niet gestaakt, hier verdient men zestig procent van wat in het westen wordt verdiend, hier bestaan eigen CAO-onderhandelingen.

Dus gaat in het oosten het leven gewoon door, de treinen, S-Bahnen en metro's rijden, zij het alleen in oostelijke richting, net als vroeger, toen de Muur er nog was.

Een oude dame met een veel te zware koffer (een klassieke combinatie) doolt radeloos door de onoverzichtelijke hal met zijn labyrintische verwijzingen, op zoek naar de enige bus die naar het westen vertrekt, naar het Westberlijnse Bahnhof Zoo.

Vervolg op pagina 6

De bus naar het Westberlijnse Bahnhof Zoo vertrekt niet. Of misschien toch, maar dan is hij vermomd als toeristenbus, een voor iedereen onherkenbare en ineffectieve nooddienst, bedoeld om de staking een beetje te breken. Mijn waarnemerstatus opgevend help ik de oude dame met koffer in een taxi; daarvan staan er tientallen gereed, rijen gele Mercedessen voor de gang naar het westen. Een dag eerder had ook Oost-Berlijn zijn eerste naoorlogse staking beleefd, toen chauffeurs van het openbaar vervoer spontaan besloten niet te rijden. Ze deden dat uit solidariteit met hun west-collega's, want het vervoersbedrijf had hen gevraagd vervangende routes in het westen te rijden.

De fietstocht naar Bahnhof Zoo, het grote verkeersknooppunt van West-Berlijn, voert over het Landwehrkanal, waar een eenzame sluiswachter zijn vijf meter brede sluisje heeft gesloten. Op de kade is van zijn aanwezigheid alleen nog een rode oTV-parasol achtergebleven. Totale Chaos!

Bahnhof Zoo is gesloten. Men kan door vervuilde ramen naar binnen turen en er een beveiligingsbeambte zien rondslenteren. Buiten puilen aan lantaarnpalen opgehangen afvalbakken over - ook de gemeentereiniging staakt. 'Ratten op de Kurfurstendamm!', roept een roddelkrantje, maar op de sjieke winkelboulevard heeft een particuliere reinigingsdienst het afval allang weggeruimd.

Op de radio geeft een woordvoerder van de gemeentereiniging doodernstige instructies voor het gebruik van de blauwe vuilniszak ( "Goed dichtbinden en naast de vuilcontainer zetten" ). Bij Bahnhof Zoo werkt een televisieploeg van Sender Freies Berlin lusteloos een interviewtje af met een alcoholist die onderaan zo'n vervuilde lantaarnpaal woont en routineus slokjes uit zijn blikje Berliner Kindl-bier neemt. Totale Chaos!

Ook voor de ingang van het kantoor voor de Keuringsdienst van waren staan de rode oTV-zakken. Een twaalftal van de zestig vrouwelijke leden van de bond die hier werken houdt de toegang versperd. Waar de andere zijn? Thuis bij de kinderen, want ook de gemeentelijke creches waar oTV-leden werken zijn dicht. Zo maakt de ene staker de ander het staken onmogelijk.

Aan de Mockernstrasse, vlak achter de rune van Anhalter Bahnhof, liggen oTV-leden in het gras en eten abrikozenkoek. Zij werken bij het centrale distributiecentrum van de posterijen, waar zich sinds een week de post ophoogt. Slechts sporadisch rijden PTT-wagens in en uit, met een vriendelijk 'Schreib noch mal' op de zijkant geschilderd. Achter het stuur zitten ambtenaren (die hebben in Duitsland geen stakingsrecht, in tegenstelling tot het lagere overheidspersoneel) met de ondankbare taak dagelijks iets van de achterstand weg te werken. Aan een muur hangen solidariteitsbetuigingen van vakbondsbroeders uit Roemenie, Zuid-Afrika en natuurlijk Engeland, vanwaaruit de stakingsziekte volgens sommigen is overgewaaid. Een werklozen-theater biedt de stakende PTT'ers uit solidariteit een gratis voorstelling aan van 'Turandot', een satirische komedie van Bertold Brecht. Totale Chaos!

Op naar Tegel, het vliegveld in West-Berlijn. Uitgestorven. Vrijwel alle vluchten zijn afgelast of omgeleid naar Schonefeld, de oude luchthaven van de DDR, die op volle toeren draait en nimmer zoveel passagiers te verwerken had. Zo druk is het op Schonefeld dat hier pas werkelijk van een chaos sprake is. Bij de check-in fouilleren vrouwen mannen en omgekeerd, een hysterische business-classpassagier tiert dat hij op dit moment miljoenen verliest, vertrektijden worden om de tien minuten veranderd en op het dolgedraaide elektronische aankomstenbord wordt een toestel verwelkomd afkomstig uit 'Deutschland'.

Maar buiten Schonefeld schijnt de meizon en gaat het leven verder: in de Turmstrasse blussen stakende brandweerlieden een brandje, want het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en maakt een oTV-vakbondsleider zich zorgen over hoe hij van Berlijn naar Stuttgart moet komen, waar de werkgevers onder leiding van de minister van binnenlandse zaken nieuwe onderhandelingsvoorstellen zullen doen.

Gesproken wordt over een voorstel waarin de laagstbetaalden er meer op vooruit gaan dan de middeninkomens en waarin de hoogstbetaalden in de Ministerialratbureaucratie (de chefs van de afdelingen) er helemaal niets bijkrijgen. Van de zijde van de oTV is al gezegd dat de totale verhoging niet onder die van de minimaal geeiste 5,4 procent mag uitkomen - de werkgevers hebben tot nog toe 4,8 procent geboden.

Ze zullen het wel eens worden daar in Stuttgart, want al weigert de Totale Chaos geheel en al uit te breken, de kosten lopen aan beide zijden flink op. Hoewel, de bonden hebben in al die decennia van arbeidsrust flink kunnen sparen. Gedupeerd voelt zich vooral de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa die in een dag zonder Frankfort al veertig miljoen mark verloor en zich beraadt over gerechtelijke stappen. Duitsland heeft deze poort naar de wereld overigens weer geopend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden