Duitsland heeft liever amokmaker dan terrorist

analyse | De verwachte grote aanslag bleef Duitsland opnieuw bespaard. Het land toonde wel hier goed op voorbereid te zijn.

Met de zon op zijn hoofd springt een Duitse jongen op zijn surfplank de Eisbach in. Op de kunstmatige golf van de Münchener rivier probeert hij zijn bochten te draaien, terwijl tientallen toeristen naar hem kijken. Verderop zitten jonge gezinnen als vanouds te picknicken, elders in de stad stromen biergartens weer vol. München lijkt gistermiddag van de grootste schrik van de schietpartij van vrijdagavond bekomen.

Toen was de paniek groot. Duitsland leek voor het eerst doelwit van een grote islamitische terreuraanslag. Rond 18.00 uur werden schoten gehoord bij een McDonald's in het noorden van de Beierse hoofdstad, kort daarna in het tegenovergelegen Olympia-winkelcentrum. Volgens de politie zouden drie daders de plaats delict hebben ontvlucht. Het metroverkeer werd stilgelegd, het station en een centraal plein ontruimd, taxi's kregen de oproep niet te rijden. Mensen vluchtten winkels en hotels in.

In korte tijd zijn er 2300 agenten op de been en worden speciale antiterreureenheden uit andere deelstaten en Oostenrijk ingevlogen. Duitsland bewijst goed voorbereid te zijn op een terreuraanslag. Ook politici nemen de gebeurtenissen uiterst serieus: ze vliegen terug van hun vakantieadressen en op zaterdag wordt een spoedzitting van de regering ingelast.

Angela Merkel bereidt zich voor op nieuwe kritiek dat haar ruimhartige vluchtelingenbeleid terreur zou veroorzaken; kritiek die kort daarvoor al oplaaide toen bij Würzburg een Afghaanse vluchteling vijf mensen zwaar verwondde met een bijl.

Zelfs de reacties uit het buitenland zijn dezelfde als na de aanslagen in Parijs en Brussel: de Amerikaanse president Obama belooft Duitsland zonodig hulp, de Franse president Hollande spreekt vrijdagavond al van een terreuraanslag. De Eiffeltoren in Parijs kleurt zwart-rood-goud.

Maar op zaterdagmorgen kantelt het beeld. Er blijkt maar één dader, een in München geboren achttienjarige van Iraanse komaf die volgens de politie psychische problemen heeft. Deze David S. maakt negen dodelijke slachtoffers, veelal jongeren, en 27 gewonden voor hij zichzelf doodschiet. In de rugzak die naast hem ligt, worden driehonderd kogels gevonden.

Bij zijn daad laat hij zich niet, zoals de dader van Würzburg, inspireren door terreurorganisatie IS. Hij blijkt geobsedeerd te zijn geweest door schietpartijen op scholen en door Anders Breivik, die in 2011 een bloedbad veroorzaakte in Oslo en Utoya. Een geesteszieke eenling, die zijn daad een jaar lang voorbereidde. Volgens politie en Duitse media een Amokläufer, amokmaker, geen terrorist.

Maar amokmakers heeft Duitsland vaker meegemaakt. Schietpartijen op scholen waren er in Erfurt (2002), in Emsdetten (2006) en in Winnenden (2009). Ook de depressieve piloot Andreas Lubitz die vorig jaar een vol Germanwings-toestel liet neerstorten, werd een Amokläufer genoemd.

Die grote aanslag waar iedereen rekening mee hield, blijft Duitsland in ieder geval opnieuw bespaard. En dus heerst er opluchting. Merkel hoeft haar vluchtelingenbeleid niet te verdedigen. Haar grootste critica Frauke Petry van anti-immigratiepartij AfD durft het verband tussen München en de 1 miljoen vluchtelingen die Duitsland heeft opgevangen niet te leggen. De bondskanselier hoeft haar volk zaterdag slechts troostende en meelevende woorden toe te spreken.

Het publieke debat schiet het weekeinde in bekende reflexen: is de wapenwet streng genoeg? Hoe gevaarlijk zijn de schietspellen die S. op internet speelde? S., gameverslaafd, kocht zijn Glock via verborgen delen van internet, het darknet. Moet de wet daarop worden aangepast?

Ook de bevolking van München durft voorzichtig adem te halen. Een amoklauf, zo vertellen bewoners, is net als een autobotsing: verschrikkelijk, maar domme pech. Niet te voorkomen en geen reden om binnen te blijven.

Bij een terreuraanslag was dat wellicht anders geweest. Nu durven ze weer van het zomerweer te genieten.

Syrische vluchteling doodt Duitse vrouw

Een Syrische asielzoeker heeft gisteren in het Zuid-Duitse Reutlingen een vrouw met wie hij ruzie had gekregen, met een machete gedood. Het is nog duidelijk of ze elkaar kenden.

De dader verwondde nog een vrouw en een man. Hij werd na enkele minuten gearresteerd. Volgens de politie handelde hij alleen. De 21-jarige dader was al eerder bij gewelddaden betrokken. Volgens de politie lijkt terreur niet het motief.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden