Duitsland heeft duidelijkheid nodig

Eerste debat in de Bondsdag over de euthanasiewet die er moet komen. Tegenstanders vrezen Hollandse praktijken.

VAN ONZE REDACTIE BUITENLAND

De Duitse Bondsdag heeft gisteren in een uniek debat vijf uur lang over hulp bij sterven gesproken. Aanleiding was behoefte aan duidelijkheid: volgend jaar moet er een nieuwe wet komen voor hulp bij zelfdoding. Artsen en hulpgroepen weten nu vaak niet of ze een wet overtreden als ze patiënten terzijde staan.

Duitse artsen zijn sinds 2010 niet meer strafbaar als ze passieve euthanasie uitvoeren, zoals het afbreken van een levensverlengende medische behandeling. Actieve euthanasie is wel verboden. Maar de medische regelgeving is onduidelijk en verschilt per regio. Helpen mag wel, maar wat is helpen?

In de media werden de afgelopen weken emotionele verhalen van voor- en tegenstanders uit de praktijk gedeeld. Hierin werd vaak de vergelijking gemaakt met 'euthanasie' door de nazi's in de Tweede Wereldoorlog, toen grote groepen burgers, zoals gehandicapten, als 'levensonwaardig' werden beoordeeld en vergast. Ook de Nederlandse praktijk wordt door de Duitsers aangehaald als slecht voorbeeld.

In twee emotionele artikelen in Der Tagesspiegel vertelde journalist Benedict Maria Mülder zijn eigen verhaal. Door de neurologische ziekte ALS kan hij niet meer bewegen, schrijven doet hij via een computer met zijn ogen. Desondanks moet Mülder niet aan euthanasie denken. Het menselijk bestaan zou volgens hem zijn waarde verliezen. In Nederland zouden ouderen en ongeneeslijk zieken alleen maar als last worden ervaren, aldus Mülder: "Daar sterven jaarlijks duizenden door euthanasie en dat aantal blijft stijgen. Willen wij ook dit koude pad inslaan?"

Bondsdagvoorzitter Norbert Lammert (CDU) noemde het debat het meest veeleisende uit de regeerperiode. Zijn partij is verdeeld, de meeste CDU'ers willen hulp bij zelfdoding helemaal verbieden. Maar in het oriënterende debat gisteren hoefden parlementariërs niet de partijlijn te volgen. Peter Hintze (ook CDU) maakte daar gebruik van: "Leven beschermen, ja. Maar het gaat over hoe te sterven. Laten we stervenden niet bij wet een kwellend einde opleggen. Lijden is altijd zinloos."

De meeste Bondsdagleden spraken zich uit tegen georganiseerde hulp bij sterven in de vorm van verenigingen. Dat er meer moet worden ingezet op palliatieve en hospicezorg, daar was iedereen het over eens. Petra Sitte van de Linkspartij pleitte als één van de weinigen voor legalisering van zelfhulpgroepen, met een persoonlijk argument: "Mijn vader at en dronk op het einde niet meer om sneller te sterven. Is dat niet wreed? Niemand moet dit soort onmacht en hulpeloosheid meemaken."

Elisabeth Scharfenberg van de Groenen waarschuwde voor de tendens zelfdoding als uitweg uit de maatschappij te openen. "Als er sprake is van pijn, eenzaamheid en hulpeloosheid, is er geen sprake van een keus." Scharfenberg pleitte voor een 'vrije ruimte' voor vertrouwensartsen en nabestaanden.

Dat euthanasie in Duitsland zo gevoelig ligt, komt deels door de nalatenschap van de Tweede Wereldoorlog. Journalist Mülder haalde dat sentiment in aanloop naar het debat nog eens naar boven. "Misschien moet de Bondsdag, voor zij een beslissing neemt, het monument voor slachtoffers van het nationaal-socialistische euthanasieprogramma weer eens bezoeken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden