Duitsland: Geef rivier meer ruimte

De berichtgeving over overstromingen in Groot- Brittannië en de 82-jarige vrouw uit Poxdorf (Beieren) die recentelijk in haar kelder verdronk, heeft veel Duitsers opgeschrikt. De beelden van kolkende watermassa’s staan in hun geheugen gegrift. Het waterpeil van de Elbe bereikte in 2002 een recordhoogte van 9,4 meter, bijna vijf keer zo hoog als normaal. Alleen al in de deelstaat Saksen spoelden 25652 huizen weg; 180 bruggen, 75 kilometer aan straten en 540 kilometer aan spoorwegen werden vernietigd. De watersnood kostte 21 Duitsers het leven.

’Bezoek Dresden zolang het nog bestaat’, luidde een macabere grap op een van de bruggen over de rivier. In letterlijk de laatste minuut voordat het water de zalen bereikte, konden 400 kostbare schilderijen van de Gemülde-galerie worden gered.

Een chemische fabriek nabij Praag liep onder water. Massa’s giftige stoffen stroomden de Elbe in. Ex-bondskanselier Schröder nam poolshoogte. „Tien jaar wederopbouw van de voormalige DDR is in enkele nachten verwoest”, sprak hij.

De kosten van de ravage: 9,2 miljard euro. De regering maakte 7,8 miljard euro vrij voor de opbouw. 350 miljoen euro kwam binnen aan giften. Van dat totale bedrag werd 80 procent uitgekeerd aan slachtoffers om de schade aan hun huizen te betalen. 20 procent kwam voor de rekening van de hulpdiensten.

De ’overstroming van de eeuw’ bracht bij veel Duitsers een omslag in het denken teweeg. Duitsland moest het gevecht met het water serieus aangaan, meenden velen. In 2004 kwam er eindelijk een landelijke rampendienst die de krachten van brandweer en hulpdiensten sabundeldt. Ook is er een landelijke hoogwaterdienst in het leven geroepen die burgers waarschuwt.

Duitsland sloeg aan het bouwen. Het grootste project is de dijkverlenging. In de buurt van Lenzen in Brandenburg wordt een zeven kilometer lange dam gebouwd.

„Geef de rivieren meer ruimte”, was de veelgehoorde wens na 2002. In 2005 werd de hoogwaterbeveiligingswet van kracht. Een van de speerpunten van deze wet is om het aantal ’overstromingsvlakken’ te vergroten, die cruciaal zijn om de druk van de overvolle rivieren weg te nemen. Door landbouw en de scheepsvaart heeft de Elbe meer dan 80 procent van haar natuurlijke overstromingsvlakken verloren.

Toch schiet de waterpolitiek van deelstaten tekort, meent Elbe-expert Ernst Paul Dörfler. „Er is nog te weinig gedaan aan dijkondersteuningen en het stopzetten van de bouwwerkzaamheden binnen de risicogebieden.” In Saksen hangen risicokaarten, die de gevarenzones aanwijzen. Maar die worden door veel grootgrondbezitters genegeerd.

Tot nu toe heeft het ministerie van milieu alleen in het gebied rondom de Oder in de staat Brandenburg 6000 hectare land voor de Elbe aangewezen, meldt Der Tagesspiegel.

Sommige burgers, ook na de overstromingen in de zomer 2005 en het voorjaar 2006, weigeren de ernst van de situatie onder ogen te zien. De stad Hitzacker in Niedersaksen protesteerde tegen de bouw van een muur om het water buiten de stad te houden. De muur zou het uitzicht op de Elbe ernstig verslechteren, klaagden de bewoners.

Over een nationaal actieplan om de overstromingen van de Elbe te beteugelen – ook een doel van de hoogwaterbeveiligingswet – is nog geen overeenstemming bereikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden