Duitsland blijft geradicaliseerde 'lone wolf' niet bespaard

De 17-jarige Afghaan op een beeld afkomstig uit de video die het IS-persbureau Amaq verspreidde. In de video noemt de jongen zichzelf
De 17-jarige Afghaan op een beeld afkomstig uit de video die het IS-persbureau Amaq verspreidde. In de video noemt de jongen zichzelf "een soldaat van het kalifaat".Beeld afp

Een treincoupé met overal bloed, doekjes en in een hoek een gouden isolatiedeken. Het is dinsdag het beklemmende beeld van een aanslag in een Zuid-Duitse trein die werd gepleegd door een 17-jarige Afghaan, die met een bijl en mes vier zwaargewonden veroorzaakte.

Twee van de zwaargewonden verkeren nog in acuut levensgevaar. De dader, die "Allahu Akbar" riep tijdens de aanval, werd later doodgeschoten.

De foto van de met bloed besmeurde treincoupé is ook een novum: nog niet eerder is Duitsland opgeschrikt door een aanval van een geradicaliseerde islamitische vluchteling, een lone wolf. Grote aanslagen als vorige week in Frankrijk of eerder in Brussel zijn het land tot nu toe bespaard gebleven.

Niet eerder eiste Islamitische Staat een aanslag op Duits grondgebied op, zoals dinsdag op eenzelfde manier gebeurde als na Nice - via persbureau Amaq. Dat aan IS gelieerde bureau plaatste later ook een video waarin de vermoedelijke dader een zelfmoordaanslag aankondigde en trouw aan IS zweerde.

Aanslagen verijdeld
Dat betekent niet dat het voor Duitsers uit het niets komt. Inlichtingendiensten hebben sinds 2001 ook al 12 terroristische aanslagen verijdeld. Bovendien dreigde IS in propaganda de laatste maanden steeds vaker over aanslagen in Duitsland.

Nadat het land vorig jaar meer dan 1 miljoen vluchteling verwelkomde, waarvan 60.000 onbegeleide minderjarigen, waarschuwden politici van onder meer anti-migratiepartij AfD steeds voor mogelijke aanslagen. Het open-deuren-beleid van bondskanselier Angela Merkel is het laatste jaar fel bekritiseerd, zeker na de massale aanrandingen in Keulen tijdens de jaarwisseling.

Deze aanval voedt die kritiek. 'Wie halen we binnen? Daar hebben we geen controle over. Het baart me meer zorgen dan het aantal vluchtelingen dat binnenkomt', zei haar partijgenoot Wolfgang Bosbach gisteren nog op Duitse tv.

'Daad van geweld'
De bondskanselier reageerde niet op de gebeurtenissen - iets dat ze vaker doet bij politiek gevoelige kwesties. Haar vluchtelingcoördinator en minister Peter Altmaier sprak over een 'iets verschrikkelijks, een tragisch ongeluk en een daad van geweld'. Het woord terreur gebruikte hij niet.

Een beeld van de treincoupé waarin de aanval plaatsvond. De slachtoffers behoren tot een Chinese familie uit Hongkong. Beeld AP
Een beeld van de treincoupé waarin de aanval plaatsvond. De slachtoffers behoren tot een Chinese familie uit Hongkong.Beeld AP

Aanwijzingen dat de 17-jarige geradicaliseerd was, hadden politie en de geheime dienst niet. Volgens de Beierse minister van binnenlandse zaken Joachim Hermann heeft de jongen 'zichzelf in korte tijd geradicaliseerd'. Justitie en recherche denken dat de dood van een vriend in Afghanistan, waar hij pas afgelopen zaterdag over hoorde, mogelijk aanleiding voor die radicalisering kan zijn geweest.

In de dagen erna was de jongen, van wie de identiteit nog niet bekend is gemaakt, veel aan het telefoneren. Dat meldde zijn pleeggezin. Op zijn kamer is dinsdag in een kladblok een tekende IS-vlag gevonden en passages in het Pashtu die een afscheidsbrief lijken te zijn. 'En bid nu voor mij dat ik me op deze ongelovigen kan wreken en bid voor mij dat ik in de hemel kom', zou hij hebben opgeschreven.

Rustige jongen
Ook voor zijn gastouders uit het Noord-Beierse Ochsenfurt, waar de jongen de laatste twee weken doorbracht, kwam de aanslag als een verrassing. Zij noemden hem een rustige jongen. Hij vertelde hen maandagavond dat hij nog een stukje ging fietsen.

In plaats daarvan nam de Afghaan de regionale trein. Volgens openbaar aanklagers van het nabijgelegen Würzburg liep hij daar eerst een bekende uit het opvangcentrum tegen het lijf waar hij tot enkele weken geleden zat. Daarna verplaatste hij zich naar een andere wagon waar hij met een bijl plotseling begon in te hakken op vier gezinsleden uit Hongkong die op reis waren in Duitsland.

Nadat een medereiziger aan de noodrem had getrokken, vluchtte de dader de trein uit. Daar maakte hij zijn volgende slachtoffer: een Duitse vrouw die met een vriendin haar hond uitliet. 'Ik maak je af teef!', zou hij daar volgens justitie bij hebben geroepen.

Twee agenten van een speciale eenheid, die toevallig in de buurt waren wegens een drugsdeal, vonden hem in een veld. Toen hij hen probeerde aan te vallen, schoten ze hem dood.

De trein bij Würzburg waarin de aanval plaatsvond. Beeld EPA
De trein bij Würzburg waarin de aanval plaatsvond.Beeld EPA

Waarom werd dader doodgeschoten?

De Duitse politica Renate Künast heeft maandagavond met een tweet veel commotie veroorzaakt in Duitsland. Op het sociale medium vroeg de oud-minister van de Groenen zich met zo veel woorden af waarom de dader werd doodgeschoten. 'Tragisch en onze gedachten zijn bij de gewonden. Maar waarom kon de dader niet zo worden beschoten dat hij aanvalsonbekwaam was???? Vragen', luidde de tweet.
Op Twitter werd meteen verhit gereageerd. De 60-jarige, die tussen 2001 en 2005 minister was in de regering-Schröder, zou het opnemen voor de dader en niet voor de slachtoffers. 'Een bloedbad in Duitsland en dit is de eerste vraag die u stelt?' Ook de lokale politie reageerde. 'Een tweet met "????" is op dit moment niet gerechtvaardigd.'
De minister van binnenlandse zaken Joachim Hermann en justitie verdedigden het optreden van de politie. Twee agenten die op zoek waren naar de 17-jarige werden door hem verrast toen hij ineens met een geheven bijl op hen afkwam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden