Duitsland bezwijkt en doet beroep op EU-solidariteit

Vluchtelingen die aan boord gaan van een trein op het treinstation van Münich. Beeld epa

Duitsland heeft zich lange tijd groot gehouden in de migratiecrisis maar gooit nu toch de handdoek in de ring. De beslissing van Berlijn om tijdelijk grenscontroles in te voeren, vooral aan de grens met Oostenrijk, dient twee doelen: het beheersen van de migrantenstroom én het opvoeren van de druk op andere EU-landen. Die treffen elkaar vandaag op ministersniveau in Brussel voor een cruciale test: hoe eensgezind en solidair is hun Unie anno 2015?

De Duitse minister Thomas de Maizière van binnenlandse zaken sprak van een 'signaal aan Europa' toen hij zijn beslissing over de grenscontroles gisteravond wereldkundig maakte. "Ook asielzoekers moeten accepteren dat ze hun land van bestemming niet zomaar kunnen uitzoeken." Dat was een verkapte oproep tot een akkoord over een verplichte verdeling van asielzoekers over EU-landen zoals de Europese Commissie die heeft voorgesteld.

Op last van Berlijn ligt het treinverkeer tussen Duitsland en Oostenrijk sinds gisteravond stil, tot zeker vanmorgen vroeg. De Schengen-afspraken over open binnengrenzen voorzien in tijdelijke grenscontroles bij bijzondere omstandigheden. De noodmaatregel is het gevolg van de aanzwellende toestroom van migranten naar vooral München. Daar zijn deze septembermaand tot nu toe 65.000 migranten uit de trein gestapt. Alleen al afgelopen zaterdag arriveerden er 12.200. Heel Duitsland heeft dit jaar tot nu toe 450.000 migranten binnen de grenzen gekregen. In Nederland hebben zich de afgelopen week 3100 asielzoekers gemeld, aldus het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. In de zomer bedroeg het gemiddelde ongeveer 1250 per week.

EU-top over migratiecrisis
De 28 EU-ministers van binnenlandse zaken en justitie komen vanmiddag bijeen voor een ingelaste vergadering over de migratiecrisis. Ze zullen een eerste oordeel moeten geven over het nieuwste plan van de Europese Commissie om nog eens 120.000 asielzoekers onderling te verdelen volgens een verplicht quotasysteem, bovenop de 40.000 die eerder door Brussel zijn voorgesteld. Het gaat om Syriërs, Eritreeërs en Irakezen die nu nog in Griekenland, Hongarije en Italië verblijven.

Een besluit over dat nieuwe plan komt er vandaag niet, maar elk woord zal op een goudschaaltje worden gewogen. Voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad heeft gedreigd dat hij de regeringsleiders nog deze maand naar Brussel zal roepen als de ministers vandaag geen 'concreet teken van solidariteit en eenheid' afgeven. Het zou weleens een ontluisterende bijeenkomst kunnen worden. Een aantal oostelijke lidstaten, met name Hongarije, Tsjechië en Slowakije, verzetten zich principieel tegen het verplichte karakter van het commissievoorstel. Andere landen, waaronder Nederland, hebben aanvullende eisen.

Onwil
De verwijten die over en weer vliegen tussen sommige hoofdsteden beloven weinig goeds. De Oostenrijkse bondskanselier Faymann vergeleek de manier waarop buurland Hongarije migranten op een trein zet met een voor hen onbekende bestemming dit weekeinde met 'het donkerste hoofdstuk uit de geschiedenis van ons continent'. Deze nauwelijks verholen verwijzing naar de Holocaust werd door Boedapest bekritiseerd als 'een 21ste-eeuwse Europese leider onwaardig'.

De onwil van bepaalde landen om mee te werken aan de Brusselse verdeelsleutel zet kwaad bloed in andere lidstaten. België pleit ervoor om geen EU-subsidies meer te verstrekken aan niet-solidaire landen, die zelf jarenlang hebben geprofiteerd van de Europese solidariteit - dat is althans de verhaallijn van netto-EU-betalers zoals België. Los van de vraag of zo'n strafmaatregel wel mogelijk is (dergelijke subsidies liggen vaak voor zeven jaar vast) is de toon voor vandaag gezet.

De Europese Commissie zet zwaar geschut in, in de persoon van eerste vicevoorzitter Frans Timmermans. Hij zal al zijn retorische talenten uit de kast moeten halen om de ministers te wijzen op hun onderlinge verplichtingen. Eerder deze maand noemde hij de migratiecrisis 'het moment van de waarheid voor de Europese geschiedenis'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden