Duitsers twijfelen over nut van afvalscheiding

Duitsland heeft al tien jaar ervaring met het scheiden van plastic afval. Nu gaan er stemmen op het systeem af te schaffen: het is te duur.

In Duitsland zijn ze geel. Niet alleen de tonnen en de zakken waarin de mensen hun plastic afval verzamelen, ook de auto’s die ze ophalen en de mannen die ze versjouwen stralen van het zonnebloemengeel. Maar hoe lang nog? In Duitsland denkt men serieus aan het afschaffen van het scheiden van plastic en gewoon afval.

Een kleine tien jaar geleden werd de wet van kracht die het scheiden van afval regelde. Er kwam een centrale organisatie, het Duale Systeem Duitsland (DSD). Het DSD zorgt ervoor dat fabrikanten op kunststof verpakkingen een symbool aanbrengen, de zogeheten ’groene punt’, ten teken dat de consument ze na gebruik in de gele bakken en zakken moet deponeren. Daarnaast geeft het DSD licenties aan bedrijven die het plastic verzamelen en verwerken. Met die hele cyclus is per jaar zo’n twee miljard euro gemoeid.

Het systeem is een succes. Duitsland noemt zichzelf ’wereldkampioen afvalscheiding’. De Duitse burgers doen getrouw hun afvalplicht – er zijn er zelfs die de thee van de theezakjes scheiden. Maar liefst 91 procent van de Duitsers doet er graag aan mee. Maar hoe graag ook, ze doen het slecht. Onderzoek toont aan dat vijftig procent van het afval dat eigenlijk in de gele bakken thuishoort, in de grijze bakken voor gewoon afval verdwijnt. En van het afval in de gele bakken hoort er veertig à vijftig procent niet in thuis.

Recent heeft professor Klaus Wiemer, afvaleconoom te Kassel, het preciezer uitgerekend. Van de 13 miljoen ton plastic die de Duitsers per jaar verbruiken, is maar een vijfde verpakkingsmateriaal. Slechts op een derde daarvan is een groene punt aangebracht. Driekwart van die groene punten bereikt de gele tonnen. Twee derde daarvan haalt de recyclingfabriek. Resultaat: de hele actie haalt niet eens vier procent uit de totale plasticcyclus. ’Dan kun je die gele zakken net zo goed meteen in de grijze bakken kieperen,’ meent Wiemer.

Bovendien levert de recycling van het afval uit de gele tonnen een kwalitatief minderwaardig product op benadrukt Gunnar Sohn, vroeger jarenlang woordvoerder van DSD en nu onafhankelijk milieupublicist. ’Het is een grof granulaat, waarvan je hooguit bankjes voor in het park kunt maken. Of gele tonnen en zakken.’

Sohn is net als veel andere experts voor afschaffing van het systeem omdat machines inmiddels het afval beter scheiden dan mensen. In Dresden draait al een machine die glas, ijzer en papier uit het gewone afval haalt. Wat overblijft is een substantie die dezelfde kwaliteit heeft als het afval in de gele tonnen. Beide afvalproducten gaan samen naar een fabriek die er methanol uit bereidt, de grondstof voor nieuwe plastic producten.

Sohn voorspelt overigens dat het systeem eigenlijk niet afgeschaft hoeft te worden. ’Het stort vanzelf in elkaar. Het DSD is inmiddels in handen van flitskapitaal uit Amerika. Gezien de druk waaronder het duale systeem staat, zal het niet aan de winsteisen kunnen voldoen.’

Toch is het DSD van mening dat het recyclen van plastic uiteindelijk kosten bespaart. Een woordvoerder wijst op het feit dat het maken van nieuwe plastic materialen enorme kosten met zich meebrengen vanwege de olie die erin verwerkt wordt.

Het DSD en zijn fans onder de milieuactivisten denken voorlopig dus niet aan opheffing. Hun belangrijkste argument: het levert misschien niet veel op, maar het is wel goed voor het milieubewustzijn van de burger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden