Duitse supermarktsoap met een open einde

overname | De filialen van Tengelmann, de grote Duitse supermarktketen, worden verdeeld onder de concurrentie. Werknemers blij, maar voor hoe lang?

'Heel blij', is Sigmar Gabriel, de Duitse minister van economische zaken. De 15.000 medewerkers van supermarktketen Kaiser's Tengelmann kunnen "Kerst vieren zonder bang te zijn voor hun baan".

Het personeel van de luxe supermarktketen zat de afgelopen jaren in de rats. Lang zag het ernaar uit dat ze ontslagen zouden worden omdat het bedrijf van de familie Tengelmann moeite had om in het land van prijsvechters Aldi en Lidl het hoofd boven water te houden.

Twee jaar terug was de maat voor de familie vol: ze wilde de al jaren verliesgevende keten zo snel mogelijk verkopen. Het liefst aan een concurrent die een baangarantie voor de medewerkers gaf.

Edeka, Duitslands grootste supermarktketen, meldde zich. Het Beierse bedrijf zou alle 450 filialen overnemen. Een goede deal voor Tengelmann: strik eromheen en klaar.

Maar de Duitse mededingingsautoriteit stak er een stokje voor. In het voorjaar van 2015 sprak het Bundeskartellamt zich tegen de overname uit, tot groot genoegen van de nummer twee onder de Duitse supermarkten, het Keulse Rewe. Motivatie: de deal zou tot een enorme verslechtering van de concurrentie leiden in steden als Berlijn en München en in regio's in Beieren en Noordrijn-Westfalen. Ook zou de onderhandelingspositie van leveranciers verslechteren.

Een tegenslag voor Tengelmann, al toonden ook supermarktketens uit Oostenrijk en Zwitserland interesse in onderdelen van het bedrijf. En concurrent Rewe deed zelfs een bod van 450 miljoen euro op de hele keten.

Om onduidelijke redenen hield de familie vast aan Edeka en gebruikte een laatste, controversiële optie: een gang naar minister Gabriel van economische zaken. De SPD'er mag met een speciale 'ministerstoestemming' beslissingen van kwartelwaakhonden ongedaan maken.

undefined

Omstreden besluit

Na maanden wikken en wegen besloot Gabriel in januari van dit jaar dat de deal toch door mocht gaan. Een politiek omstreden besluit; de Groenen waren fel tegen. Boeren en andere producenten zouden hun marges zien slinken. En de consument zou inleveren aan keuze.

De baas van de kartelwaakhond voelde zich geschoffeerd en stapte op. Gabriel kon zijn besluit alleen verkopen door te eisen dat Edeka zeven jaar lang geen banen schrapt bij Tengelmann. Edeka ging akkoord.

Maar afgelopen zomer hield de ministerstoestemming geen stand. Rewe maakte bezwaar en de rechter gaf de keten in juli gelijk. Terwijl Edeka, Tengelmann én minister Gabriel wachtten op behandeling van hun hoger beroep, ging Tengelmann snel bergafwaarts. Het bedrijf dreigde in september een groot deel van de 450 filialen te sluiten, 8000 van de 15.000 banen stonden op het spel. Om dat doemscenario te voorkomen, deed de vakbond een poging om alle concurrenten om tafel te krijgen.

Wekenlange gesprekken tussen Tengelmann, Edeka en Rewe liepen half oktober op niets uit. Totdat minister Gabriel oud-bondskanselier Gerhard Schröder aanstelde als bemiddelaar. De 72-jarige SPD'er meldde maandag dat de kemphanen er toch uit zijn.

Rewe neemt Tengelmanns filialen in Berlijn over en trekt in ruil daarvoor komende week de klacht tegen Gabriels eerdere beslissing in. Zo kan Edeka de rest van Tengelmann kopen. Wat partijen voor Tengelmann op tafel leggen, wordt de komende dagen bepaald.

Eind goed al goed? Voor het personeel wel. Edeka blijft bij zijn belofte de komende zeven jaar geen werknemers te ontslaan. Dat die banen daarna behouden blijven, lijkt onwaarschijnlijk. Voor de Duitse consument is de deal onvoordelig: het aantal supermarktketens neemt nog verder af.

Vier grote ketens hebben nu al 85 procent van de Duitse markt in handen. Deze overname vergroot hun macht om lagere prijzen te bedingen bij hun toeleveranciers. En wellicht hogere bij hun klanten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden