Duitse staalindustrie sluit nu per regio een arbeidspact

BERLIJN - De staalindustrie in Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Bremen heeft sinds afgelopen weekend een eigen pact waarin werkgevers en werknemers zich kunnen vinden. Dit is gebeurd onder invloed van het nieuwe toverbegrip dat de snel stijgende werkloosheid en de recessie moet bezweren: 'Bündnis für Arbeit'. Onder die noemer worden nu meerdere afspraken gemaakt tussen werkgevers, werknemers en de politiek.

Sommige van die 'Bündnisse' zijn eigenlijk verkapte CAO-onderhandelingen. Maar sinds het spook van de massawerkloosheid rondwaart, wordt liever over een 'pact voor werk' gesproken. Dat klinkt opbouwend en positief. Ook als de maatregelen die in het pact worden afgesproken dat niet altijd zijn. De textielbranche slaagde erin zo'n bondgenootschap te sluiten waar werkgevers en werknemers zich in kunnen vinden. En sinds afgelopen weekeinde heeft dus ook de staalindustrie in Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Bremen zich een eigen pact aangemeten.

Het eerste en grootste 'Bündnis für Arbeit' werd begin dit jaar in Bonn afgesloten tussen werkgevers, werknemers en de politiek, op voorstel van IG-Metallchef Klaus Zwickel. De vakbond nam genoegen met geringe loonsverhogingen in ruil voor een garantie op werk van de werkgevers. Dit pact werd echter vorige week 'dood' verklaard door de voorzitter van het werkgeversverband in de metaal, Werner Stumpfe, een man die aanvankelijk bereid was over alles met de vakbond te praten. Hij vindt inmiddels dat dit pact, waarin de vakbond voorstelt dat de lonen in 1997 slechts matig stijgen als de werkgevers vooraf honderdduizend banen scheppen, absoluut onhaalbaar is. Stumpfe: “De IG Metall wil afspraken in de verkeerde volgorde: eerst de banen dan de beperkte loonstijging. In het begin dachten we dat de IG Metall werkelijk bereid zou zijn in de loop van de onderhandelingen een realistische positie in te nemen. (. . .) Als we werkelijk wat aan de werkloosheid willen doen, moeten de loonkosten drastisch omlaag. En dat zodanig dat de werknemers er zo min mogelijk last van ondervinden.”

Stumpfe vindt tegelijkertijd dat er wel degelijk snel een 'Bündnis für Arbeit' zou moeten komen, “omdat we anders in drie jaar wellicht met acht miljoen werklozen zitten en zulke onderhandelingen steeds meer onder druk komen te staan.”

Volgens de chef van de Duitse Industrie- en Handelsorganisatie (DIHT) Franz Schoser, is dit pact ook onmogelijk geworden nadat is gebleken dat de groeiprognoses voor dit jaar niet boven de één procent uit zullen komen. “Dat is wezenlijk minder dan we in januari dachten”, aldus Schoser.

FDP-minister van economische zaken Günter Rexrodt en bondskanselier Helmut Kohl willen het 'Bündnis für Arbeit' met man en macht reanimeren. Ze willen de werkgevers weer aan de onderhandelingstafel hebben. Maar veel druk kan Bonn niet uitoefenen. Er is geen geld om drastische maatregelen te ondersteunen.

Het afgelopen weekeinde slaagde de IG-Metall er wel in om samen met de staalwerkgevers in Noordrijn-Westfalen, Nedersaksen en Bremen afspraken te maken over het behoud van 100 000 banen. De werkgevers in deze branche krijgen onder andere de mogelijkheid om de werkweek van 35 tot 30 uur te reduceren als er weinig opdrachten in portefeuille zijn. Ook moeten overuren vanaf 17 uur in vrije tijd worden betaald en niet meer in salaris. Onder de 17 overuren moet per bedrijf worden onderhandeld. Tevens zijn afspraken gemaakt over werkverschaffing voor jonge ingenieurs en langdurig werklozen.

Het pact in de textielbranche dat vorige week werd afgesloten, behelst maatregelen die de bestaande 225 000 banen ten minste een jaar moeten behouden. In ruil voor behoud van werk namen de vakbonden genoegen met een loonstijging van slechts 1,5 procent. Als het een bedrijf erg slecht gaat heeft het zelfs de mogelijkheid de lonen helemaal niet te verhogen. In de textielbranche zal vanaf nu iedereen tussen de 1850 en 2130 uur per jaar werken, afhankelijk van de werkdruk. Betaald worden de gewerkte uren. Overuren worden in vrije tijd 'uitbetaald'.

Intussen wordt het steeds moeilijker om over nieuwe afspraken te onderhandelen omdat in de werkgeversclubs oorlog is uitgebroken over de te voeren strategie. De overkoepelende werkgeversorganisatie voor de gezamenlijke Duitse industrie (BDI) wil het liefst de vakbonden de oorlog verklaren en alle CAO's afbreken. Maar deze aanval richt zich direct tegen de andere koepel van Duitse werkgevers, verzameld in de BDA, de organisatie die tot nu toe eigenlijk verantwoordelijk was voor de onderhandelingen met de werknemers. In de BDA willen ze nog steeds met de werknemers om de tafel gaan zitten. BDI's vice-voorzitter Tyll Necker beschuldigt ze echter verantwoordelijk te zijn voor de meest “problematische akkoorden in de geschiedenis van de Duitse CAO-onderhandelingen”. Hij doelt daarmee onder andere op de afspraak dat de lonen in Oost-Duitsland langzaam gelijk zullen worden aan die van het westen. Als blijkt welke van de ruziënde partijen de sterkste is, zal ook blijken of in Duitsland inderdaad, zoals de BDI dat wil, langzaam alle CAO's zullen verdwijnen om de Duitse economie uit het slop te halen. De IG-Metall dreigt al met hoge looneisen als de werkgevers geen CAO meer willen afsluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden