Duitse politiek schrikt van minister die trots is op Duitsland

Minister Thomas de Maizière van binnenlandse zaken.Beeld Photo News

‘Wij zijn Westers.’ ’Wij verbergen ons gezicht niet.’ ‘Wij lossen eerkwesties niet op met geweld.’ Duitse politici en media zijn deze week in de greep van een column waarin minister Thomas de Maizière oproept tot meer waardering voor de eigen cultuur. Een taboedoorbrekend pleidooi: Duitsers zijn nog steeds huiverig voor vaderlandsliefde.

In de column, gepubliceerd in boulevardkrant Bild am Sonntag, breekt De Maizière (binnenlandse zaken) een lans voor de ‘leitkultur’, de ‘dominante’ Duitse cultuur. Laten we er niet omheen draaien, schrijft de christendemocraat: die cultuur heeft Duitsland gemaakt tot wat het nu is, en steunt op Westerse, christelijke waarden. Duitsers moeten niet bang zijn om hem tot ‘een rode draad in de samenleving’ te maken, ‘temeer nu migratie en een open maatschappij ons diverser maken’. Liever geen gezichtsbedekkende kleding dus, en elkaar de hand weigeren, dat doen we ook niet. “We laten elkaar onze gezichten zien. We zijn niet boerka.”

De reden van zijn bezorgdheid laat zich tussen de regels door makkelijk lezen: de vluchtelingen die de afgelopen twee jaar Duitsland bereikten. Wie de Duitse leitkultur niet overneemt, zal waarschijnlijk niet integreren, waarschuwt hij. “We zijn onderdeel van de wereld. Cultureel, spiritueel en politiek.”

Chauvinisme is verdacht

Als De Maizière zich had gericht tot Nederlanders, hadden zijn woorden waarschijnlijk weinig stof doen opwaaien. In landen als Nederland en Frankrijk zijn zulke flirts met nationalisme en cultureel chauvinisme inmiddels vrij gebruikelijk. Niet alleen VVD, PVV en de andere uitgesproken rechtse partijen doen het, maar sinds enige tijd ook het CDA. In Duitsland ligt dat totaal anders. De kater van de Tweede Wereldoorlog heeft Duitsers erg huiverig gemaakt voor alles dat riekt naar nationalisme.

Rechtse groepen als de anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland, bewezen de afgelopen jaren al dat de tijden aan het veranderen zijn, maar de gevestigde politiek blijft terughoudend. Tijd om ons over die schroom heen te zetten, vindt De Maizière. Dat uitgerekend een politicus van de christendemocratische CDU de knuppel in het hoenderhok gooit, is opmerkelijk: bondskanselier en partijgenoot Angela Merkel ontving vluchtelingen met open armen.

Niet verwonderlijk dus, dat De Maizière binnen zijn partij op weerstand stuit. De belangrijkste Duitse waarden staan in de grondwet, reageerde voormalig partijleider Ruprecht Polenz deze week op radiozender Deutschlandfunk. Het pleidooi roept wat hem betreft ‘de vraag op of er nog steeds behoefte is aan bindende regels’. “Past het idee van een ‘dominante cultuur’ nog wel, nu Duitsland zo divers is?” Ook sociaaldemocraat en oud-voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz heeft zo zijn bedenkingen. “Onze dominante cultuur is vrijheid, gelijkheid en goed samenleven”, meent hij. “Precies zoals het in de grondwet staat.”

'Integratie moet anders'

Toch is het niet ondenkbaar dat de discussie die De Maizière op gang brengt, gevolgen gaat hebben. Vanuit de CDU en de christendemocratische CSU klinkt instemming. Zij wijzen naar het enthousiasme waarmee Duitse Turken ‘ja’ hebben gestemd bij het referendum om de Turkse president Erdogan meer macht te geven. Dat bewijst wat hen betreft dat het integratiebeleid anders moet.

Dat Maizière dat punt probeert te maken met oneliners als ’we zijn niet boerka’, is tamelijk lomp, vindt columnist Severin Weiland van Der Spiegel. “Zelfs mensen die de politiek totaal niet volgen begrijpen waar het hem om te doen is. De christen-democraten zijn onder Merkel zo ver naar links opgeschoven dat Alternative für Deutschland heeft kunnen bloeien.” De minister sorteert alvast voor op september, vermoedt Weiland. Dan zijn er presidentsverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden