Duitse pers onthand door 'Aimée und Jaguar'

BERLIJN - De 49ste aflevering van het Berlijnse filmfestival 'Berlinale' is nauwelijks begonnen, of het regent al superlatieven. Voor het eerst in de geschiedenis heeft een Duitse bondskanselier de opening verricht; er worden meer bezoekers dan ooit verwacht; er zijn nog nooit zoveel beroemde filmsterren en regisseurs uitgenodigd als dit jaar (al is de bange vraag of ze allemaal komen); en na negentien jaar is de openingsfilm, die óók meedoet aan de strijd om de Gouden Beer, van Duitse makelij.

Bondskanselier Gerhard Schroder was zijn leesbril vergeten toen hij woensdagavond in de bioscoop Zoo-Palast het festival opende. Hij kon dus niet de door zijn minister van cultuur Michael Naumann ontworpen tekst voorlezen. Voor het vaderland weg zei de SPD'er dat de Berlinale niet gericht is tegen de filmfestivals van Cannes en Venetië, maar gewoon een festival 'van en voor Berlijn' is. Daarmee temperde de bondskanselier de opmerkingen van Naumann, eerder deze week, dat de Berlinale juist de strijd moet aangaan met de concurrenten uit Frankrijk en Italië. Sinds jaar en dag voelt Berlijn zich daarbij achtergesteld.

Schroder heeft het knap druk met de Berlinale en alles wat daaromheen hangt. Hij heeft deze week een gesprek gehad met de Amerikaanse regisseur Steven Spielberg. Het draaide om het shoah-project van Spielberg. De regisseur van 'Schindler's List' laat met hulp van honderden medewerkers de overlevenden van de holocaust hun verhaal doen. De interviews worden op video opgenomen. De gesprekken die inmiddels gevoerd zijn, duren bij elkaar 117 000 uur.

De bedoeling is om een deel van dit shoah-project onder te brengen op het terrein bij de Brandenburger Tor in Berlijn waar het op voorhand omstreden holocaust-monument van de Amerikaanse architect Peter Eisenman komt. Spielberg wil zich over dit plan niet publiekelijk uitlaten. Hij weet hoe gevoelig het holocaust-monument in Duitsland ligt. “Ik wil de discussie in dit land niet beïnvloeden”, zei hij slechts. Drie grote Duitse uitgeverijen, andere bedrijven en enkele personen hebben 2,6 miljoen mark uitgetrokken voor het shoah-project in Berlijn.

Schroder kon niet de openingsfilm 'Aimée und Jaguar' bijwonen want hij moest dezelfde avond nog naar Washington voor een ontmoeting met president Clinton. Bij de galavoorstelling was wél de 85-jarige Lilly Wust aanwezig. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog kreeg zij (moeder van vier kinderen) een stormachtige relatie met Felice Schragenheim, een joodse Berlijnse, die ruim een jaar duurde. Na een dagje aan het strand van de Wannsee werd Felice in augustus 1944 door de Gestapo opgepakt en afgevoerd naar een concentratiekamp.

Deze tragische liefdesrelatie tussen twee vrouwen is het onderwerp van 'Aimée und Jaguar', gemaakt door de Duitse regisseur Max Fürberbock. (Aimée en Jaguar waren de koosnaampjes van Lilly en Felice.) De film is, om het vriendelijk te zeggen, met gemengde gevoelens ontvangen.

Aan de recensies is af te lezen dat de Duitse filmcritici het er behoorlijk moeilijk mee hebben een oordeel uit te spreken. Het is op z'n minst een dappere poging om een onwaarschijnlijke verhouding in de nadagen van het nazi-regime neer te zetten, schrijven ze. Maar er is ook het nodige mis mee.

Wie de film heeft gezien, kan dat beamen. Er zitten een paar ijzersterke en ook emotionele scènes in de film, Maria Schrader (Felice) en Juliane Kohler (Lilly) acteren bij vlagen indrukwekkend, maar de achtergrond waartegen het verhaal zich afspeelt (Berlijn in het laatste oorlogsjaar en de jodenvervolging), komt niet uit de verf.

Ronduit knullig zijn de beelden van de bombardementen op de Duitse hoofdstad. “Een paar goedkope computertrucs”, sneert de Berliner Zeitung. Hier wreekt zich het bekende probleem in Duitsland: voor grote filmproducties is er onvoldoende geld. De film heeft vijftien miljoen gulden gekost; dat lijkt heel wat, maar in internationale verhoudingen is het niks.

De directeur van de Berlinale, Moritz de Hadeln, heeft naar verluidt lang geaarzeld of hij 'Aimée und Jaguar' de prestigieuze status van openingsfilm zou geven. Hij is gezwicht voor het argument om na negentien jaar weer eens met een Duitse film te beginnen. Het zal moeilijker zijn de jury ervan te overtuigen dat 'Aimée und Jaguar' ook een Gouden Beer verdient.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden