Duitse Linkspartij probeert uit diep dal te kruipen

Kopstukken rolden maanden vechtend over straat Europese zusterpartijen halen wél winst uit eurocrisis

Hoe gaat het met u? "Slecht." Hoe gaat het met uw partij? "Heel slecht." Waarom heeft de Linkspartij niet zo'n succes als haar zusterpartijen in Griekenland, Frankrijk en Nederland? "Omdat de eurocrisis Duitsland nog niet heeft bereikt. Pas wanneer Siemens omvalt, worden de mensen hier wakker."

Dieter Dehm, afgevaardigde van de Linkspartij in de Bondsdag, blijkt een aanhanger van Marx' 'Verelendendungstheorie': pas als de mensen tot hun nek in de ellende zitten, zullen ze naar de Linkspartij luisteren. Kribbig wendt hij zich af. "Ik moet naar het podium", zegt hij. "Met de band zingen."

Dehm is naast politicus ook actief in de muziek. Hij schreef onder meer de nummers waar de Nederlandse popgroep Bots beroemd mee werd. Nu zingt hij met 'zijn' band Emma ('de beste band van Thüringen') de hit 'Bella ciao'. Het nogal bedaagde publiek op het 'Festival der Linksen' deint voorzichtig mee.

Dat kan de Linkspartij nog wel: festivals organiseren. Op een van Berlijns meest prominente plekken, de Kulturbrauerei, amuseerden onlangs een paar duizend leden en sympathisanten zich met muziek, debatten, kunst en linkse Zuid-Amerikaanse hapjes. Alsof de jaren van de festivals 'de l'Humanité', 'de l'Unità' en van 'de Waarheid' nooit zijn vervlogen.

Maar voor de rest gaat het behoorlijk slecht met de Linkspartij. En dat komt niet doordat Duitsland tot nu toe verschoond is gebleven van de eurocrisis, maar omdat mensen als Dehm de partij van binnenuit verscheuren. Dehm is een linkse radicaal uit het Westen, die niets moet hebben van de gematigde koers van partijleden uit het Oosten.

De afgelopen maanden dreigde de partij uiteen te vallen in de twee delen waaruit ze precies vijf jaar geleden werd samengesteld: de West-Duitse WASG, een samenraapsel van alles ter linkerzijde van de sociaal-democraten, en de Oost-Duitse PDS, de hervormde opvolger van de SED, die in de DDR het monopolie op de macht had.

Maandenlang was de partij in het nieuws. Niet omdat ze zulke opzienbarende oplossingen voor de eurocrisis propageerde als haar Europese zusterpartijen, maar omdat de partijtop vechtend over straat rolde. Leiders uit West (Oskar Lafontaine) en Oost (Dietmar Bartsch) vlogen elkaar liever naar de keel dan tezamen de leiding van de partij op zich te nemen.

De machtsstrijd culmineerde in een dramatisch partijcongres begin juni in Göttingen. Fractievoorzitter en informeel politiek leider Gregor Gysi hield een emotionele rede waarin hij de kameraden dwong om te buigen of te barsten. Het werd buigen: het congres koos een fris en onbezoedeld Oost-Westduo tot nieuwe voorzitters.

Op het festival kon het publiek kennismaken met het duo: de ervaren vakbondsman Bernd Riexinger uit Stuttgart en de jonge Katja Kipping uit Dresden. Met name Kipping kan het nieuwe gezicht van de partij worden: vlot, mediageniek, ondogmatisch en de motor achter de linkse denktank 'Solidarische Moderne', waarin SPD'ers en Groenen zitten.

Via een videoschakeling waren ook woordvoerders van Europese geloofsgenoten uit onder andere Frankrijk en Griekenland aanwezig. Er heerste grote eensgezindheid over de diagnose van de crisis. De banken hebben het gedaan en de kleine man moet ervoor opdraaien. Maar Europa moet blijven. Als project. Als héél links project.

Hoe links, bewees Kipping daags na haar optreden op het festival door in een interview in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung te stellen dat alles wat iemand meer dan 40.000 euro per jaar verdient, voor 100 procent belast dient te worden. Zelfs bij haar partijgenoten vielen de monden open van verbazing.

De peilingen zien er somber uit
Na de steile opmars in de jaren nul, gaat het met de Linkspartij in de jaren tien gestaag bergafwaarts. Bij de bondsdagverkiezingen in 2009 haalde de partij nog bijna 12 procent van de stemmen. Ook in de meeste deelstaten scoorde ze ruim meer dan de 5 procent die nodig zijn om in de parlementen te komen. Maar dit jaar raakte ze in twee deelstaten die zetels weer kwijt. En ook voor de bondsdagverkiezigen van volgend jaar ziet het er somber uit. In de peilingen zweeft de partij net als de liberale FDP rond de beslissende 5 procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden