Duitse leiderschap over EU is balanceeract en Merkel doet dat goed

Angela Merkel en haar echtgenoot vieren Pasen op het Italiaanse eiland Ischia. Beeld reuters
Angela Merkel en haar echtgenoot vieren Pasen op het Italiaanse eiland Ischia.Beeld reuters

Duitsland moet Europa leiden zoals egeltjes de liefde bedrijven; erg voorzichtig. Dat is precies wat Angela Merkel doet en daarvoor verdient ze alle waardering. Deze lofuiting op Merkel komt van haar voorganger, Gerhard Schröder. Hoezeer het Duitse leiderschap in Europa een balanceeract is, bleek deze week weer eens toen politiek en publiek de boze blikken richting het te bazige Berlijn richtten.

Duitsland is een Europese pijler op zich. Zonder instemming van Berlijn kan Brussel niets besluiten. Zonder Duitse euro's geen reddingplannen voor banken en landen.

Soms krijgt Merkel het verwijt níet voldoende de regie te pakken. Maar hoe lastig dat is voor een Duitser, bleek afgelopen weken tijdens de crisis rond Cyprus.

De twee wereldoorlogen van de vorige eeuw geven Duitsers nog altijd een ongemakkelijk gevoel als zij de leiding moeten nemen in de EU. "Andere landen verwachten dat Duitsland de leiding pakt, maar niet dat het daarmee te koop loopt," zegt Schröder in Der Spiegel.

Een opmerking van CDU-fractieleider Volker Kauder die vorig jaar trots verkondigde dat Europa tegenwoordig Duits spreekt, was dan ook een trap tegen een toch al gevoelige scheen.

Hoe gevoelig de Duitse spilfunctie ligt, bleek uit de protesten op de straten van Cyprus, waar de vergelijkingen met de nazi's nooit ver weg waren. Het is nog af te doen als onwetendheid, domheid of redeloze woede en frustratie.

Maar wat te denken van een column in de Spaanse kwaliteitskrant El Pais waarin de auteur stelde dat 'Angela Merkel Europa net als Hitler de oorlog heeft verklaard', deze keer om de 'economische lebensraum' van Duitsland te vergroten.

De column verwoordde weliswaar niet de mening van de krant, maar laat wel zien hoe manifest dat Duitse oorlogsverleden nog altijd door het Europese bewustzijn spookt. Wellicht had ook de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken afgelopen week last van die spoken toen hij Berlijn er van beschuldigde te streven naar Duitse heerschappij over de eurozone.

Duitsland stond er in de kwestie Cyprus op dat de kosten van de reddingsoperatie niet bij alleen de belastingbetaler, maar vooral bij de rijke spaarders terecht zouden komen.

Luxemburg - nooit bang voor een dubbele moraal als het over bankieren gaat - liet tegen Reuters weten dat Duitsland niet het recht heeft voor andere landen te beslissen. Het Duitse streven naar hegemonie is verkeerd en on-Europees, stelde de Luxemburgse minister Jean Asselborn.

Schröder had geen probleem met de Duitse daadkracht. Door de sterke Duitse economie en het grote politieke gewicht wordt er meer van Berlijn gevraagd, zei hij. Aanvankelijk had de oud-kanselier kritiek op het weifelende optreden van zijn opvolger. Dat heeft de reddingsoperatie van de euro duurder gemaakt dan nodig, stelde hij nogmaals, maar nu zit Merkel op het goede spoor.

De warme woorden van Schröder zijn opmerkelijk omdat Duitsland in september dit jaar naar de stembus gaat. De sociaaldemocraat Schröder steunt daarin de rivaal van de christendemocratische Merkel in de strijd om het kanselierschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden