Duitse justitie: moord op politicus Lübcke was waarschijnlijk extreem-rechtse aanslag

Walter Lübcke Beeld Brechtje Rood

Volgens de Duitse justitie was de moord op politicus Walter Lübcke waarschijnlijk een extreem-rechtse aanslag. Een 45-jarige verdachte is gearresteerd. Politici willen nu de onderste steen boven.

Een politieke aanslag met rechts-extremistische motieven: in die richting voert het onderzoek naar de gewelddadige dood van de Hessisches CDU-politicus Walter Lübcke, enkele weken geleden. Zaterdagochtend arresteerden speciale eenheden van de Hessische politie een 45-jarige man in Kassel op ‘dringende verdenking’ van moord. 

Vandaag nam de landelijke Generalbundesanwalt het onderzoek naar de verdachte over van de Hessische recherche. Dit vanwege het mogelijke rechtsextremistische of rechtsterroristische motief. De Generalbundesanwalt is Duitslands hoogste strafvervolger op het gebied van de staatsveiligheid en neemt alleen zware gevallen op zich. Het zetelt bij het federale hof in Karlsruhe.

In een verklaring liet de Generalbundesanwalt vandaag weten dat er er inderdaad sterke aanwijzingen zijn dat de verdachte, Stephan E., vanuit rechts-extremistische motieven handelde vanwege de standpunten die hij in het openbaar huldigt en zijn verleden. Het onderzoek spitst zich nu verder toe op de vraag of dat motief kan worden hardgemaakt, en of E. alleen handelde, of deel was van een terroristische groepering. Voor dat laatste heeft justitie nog geen aanwijzingen.

Doodgeschoten

De 65-jarige Walter Lübcke werd zondagnacht 2 juni om circa half een ’s nachts dodelijk verwond aangetroffen op het terras van zijn woning in het noord-Hessische plaatsje Wolfhagen-Istha. Hij was van dichtbij door het hoofd geschoten. Reanimeren hielp niet meer. Lübcke was regeringspresident van de Noord-Hessische stad Kassel. Hij stond bekend om zijn verwelkomende houding jegens vluchtelingen.

Lübcke kreeg eerder doodsbedreigingen. Bekend werd hij toen hij zich in 2015 uitsprak voor het herbergen van vluchtelingen in Noord-Hessen en zich op waarden als naastenliefde beriep. Hij richtte zich tegen critici: “Wie deze waarden niet uitdraagt, kan dit land op elk moment verlaten”, zei hij.

Na zijn gewelddadige dood waren er op internet haatcommentaren uit (extreem-)rechtse hoek te lezen. Die zorgen voor verontwaardiging in Duitsland. Op tientallen extremistische fora en Facebook-groepen werd de dood van Lübcke gevierd. Bondspresident Frank-Walter Steinmeier sprak zijn afkeur uit, hij noemde de reacties ‘cynisch, smaakloos, afschuwelijk, in elk opzicht afstotelijk’.

Aanvankelijk legden politie en recherche geen verbinding tussen de moord en de bedreigingen die Lübcke toen kreeg. Een 50-koppig team van de Hessische recherche – Sonderkommission Limecke, vernoemd naar een beekje in Lübckes woonoord – onderzocht de afgelopen weken de toedracht van de moord. Ze schakelden ook het Duitse equivalent van het tv-programma ‘Opsporing verzocht’ (‘Aktenzeichen XY’) in en kregen zo’n tweehonderd aanwijzingen. Met de arrestatie van de 45-jarige verdachte ontstond er ineens een link met Lüb­ckes standpunten over vluchtelingenpolitiek. 

Extreem-rechts

Duitse media melden op basis van bronnen bij veiligheidsdiensten dat de verdachte in het verleden contacten had in (extreem-)rechtse hoek. Volgens weekblad Der Spiegel zou hij ook rond de Hessische afdeling van de neonazipartij NPD actief zijn geweest.

De verdachte was bij politie bekend. Dit wegens landvredebreuk, het toedienen van lichamelijk letsel en wapenbezit, meldt de Süddeutsche Zeitung. Bij de doorzoeking van zijn woning werden wapens gevonden, maar niet het moordwapen, meldt de krant. De verdachte zou volgens de Süddeutsche op zijn YouTube-kanaal hebben gezegd dat als de regering niet snel handelt, er doden zullen volgen.

Volgens Der Spiegel werd de verdachte man tien jaar geleden met 400 andere ‘autonome nationalisten’ en ‘rechtsradicalen’ in Dortmund vastgezet wegens het aanvallen van een 1-mei-demonstratie. Voor landvredebreuk kreeg hij zeven maanden voorwaardelijk. Daarna zou hij de autoriteiten niet meer zijn opgevallen. Zijn DNA werd opgeslagen in een databank.

Door de mogelijke extreem-rechtse dimensie is de moord op Lübcke nu een zaak van landelijk gewicht geworden. Oppositiepartijen FDP, Groenen en de Linke willen in Berlijn een spoedzitting van de parlementscommissie voor binnenlandse zaken. FDP-parlementariër Benjamin Strasser eist niet alleen een ‘opheldering van de aanslag’ maar ook onderzoek naar “de structuren en het geweldspotentieel van de rechtsextremistische scene in Duitsland”.

Lübcke zou deze herfst met pensioen gegaan. De rouwdienst in Kassel trok donderdag 1300 bezoekers. Zaterdag werd hij begraven, op dezelfde dag dat zijn vermoedelijke moordenaar werd gearresteerd.

Lees ook: Chemnitz is geen nazistad, woede is er wel

Het was in 2018 onrustig in de Duitse stad Chemnitz sinds daar een inwoner werd doodgestoken en twee asielzoekers werden opgepakt. Extreem-rechts grijpt het voorval aan om uit te halen naar alle ‘buitenlanders’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden