Duitse Groenen ruiken de macht

SUHL - De bijna-burgemeester van Stuttgart krijgt voor vrijwel elke opmerking een denderend applaus. Aan het eind van z'n rede komen de achthonderd afgevaardigden zelfs uit hun stoel omhoog. De peptalk van Rezzo Schlauch gaat er bij de Duitse Groenen prima in. Kort en krachtig geeft hij het partijcongres in de Thüringse stad Suhl te verstaan dat de regeringsdeelname binnen handbereik ligt. Hooguit nog twee jaar, en de Groenen zitten in het kabinet, samen met de sociaal-democratische SPD.

CO WELGRAVEN

Rezzo Schlauch: “Ons volgende doel is in 1998 de macht in Bonn. Wij willen de zwart-gele coalitie van bondskanselier Kohl aflossen, niet omdat we zo belust op macht zijn, maar omdat dit land de a-sociale politiek van dit kabinet niet meer verdraagt.” De congresgangers klappen zich de handen blauw.

Een paar weken geleden kreeg de leraar Schlauch bij de burgemeestersverkiezingen in Stuttgart bijna veertig procent van de stemmen. Zo'n goed resultaat hadden de Groenen nog nooit gehad. Schlauch zou tot Oberbürgermeister zijn gekozen als de SPD (die na de eerste ronde wegens te weinig stemmen moest afhaken) hem had gesteund. De sociaal-democraten weigerden. Daardoor is nu een CDU'er eerste burger van Stuttgart.

Een politieke blunder van de eerste orde die zelfs Helmut Kohl verbaasde. In de Bondsdag zei de bondskanselier vorige week pesterig in de richting van de SPD-bankjes: “Eigenlijk had ik verwacht dat u in Stuttgart wat handiger geopereerd zou hebben.”

Schlauch is 'verbitterd' over de houding van de SPD, die omgekeerd steeds op steun kan rekenen van de Groenen bij burgemeestersverkiezingen. Tot hilariteit van de congresgangers zegt hij: “We moeten de SPD niet afschrijven, zeker niet. Want we hebben deze partij nodig om een meerderheid te krijgen. Maar in deze Adventstijd vraag ik u om elke keer als u een kaars aansteekt aan de SPD te denken. Misschien gaat er bij de sociaal-democraten dan eindelijk eens een lichtje branden en maken ze nooit meer zo'n fout als in Stuttgart.”

De hatelijke opmerkingen zijn illustratief voor de verhouding tussen SPD en Groenen die graag uit de oppositie willen, in enkele deelstaten samenwerken, maar zeker niet van harte. Ze zijn elkaars concurrenten op de kiezersmarkt en haten elkaar als de pest. Er is één groot verschil: de Groenen zeggen nu al, twee jaar voor de Bondsdagverkiezingen, dat ze met de SPD willen regeren (voor hen de enige mogelijkheid), de SPD houdt de optie open van een grote coalitie met de CDU, zoals in de jaren zestig.

De ene na de andere spreker op het Groenen-congres vraagt de SPD om duidelijkheid. Kerstin Müller, één van de twee fractievoorzitters in de Bondsdag: “De SPD moet haar arrogante houding jegens ons opgeven en haar besluiteloosheid laten varen. De partij moet eindelijk eens begrijpen dat er maar één geloofwaardig alternatief is voor het huidige kabinet: een rood-groene coalitie.”

Op sommige punten is er al toenadering tussen de twee partijen. In de wandelgangen bevestigen Groene Bondsdagleden dat er met collega's van de SPD gesproken wordt over een gemeenschappelijk memorandum over de buitenlandse politiek. Dat zal nog een toer worden, want de standpunten liggen soms mijlenver uit elkaar. Over de inzet van Navo-troepen in Bosnië zijn de Groenen bitter verdeeld. Ze mogen dan goed werk verrichten in het voormalige Joegoslavië, voor de linkervleugel blijft de Navo verwerpelijk.

De Groenen zijn naar het midden opgeschoven. Daar ligt tenslotte de politieke macht. De partij doet er alles aan om over te komen als een progressieve club, bij wie tegenwoordig ook de voorzitter van de vakcentrale DGB, Dieter Schulte, van harte welkom is. Nog niet zo lang geleden zag de DGB de Groenen als een partij met rare ideeën die alleen maar arbeidsplaatsen kosten. Maar op het congres in Suhl zegt deze Duitse 'Johan Stekelenburg' dat hij in de Groenen 'een bondgenoot' ziet in de strijd tegen het harde beleid van de regering-Kohl.

Op onderdelen laten de Groenen zien dat ze nog steeds een alternatieve milieupartij zijn. Tot afgrijzen van de partijtop neemt het congres een motie aan waarin het partijbestuurders en Bondsdagleden strikt verboden wordt bij binnenlandse reizen gebruik te maken van het vliegtuig. “Moet ik voortaan zeker uren in de trein zitten om in het weekeinde bij m'n man en kinderen te kunnen zijn”, moppert een parlementslid uit het oosten des lands. “Naast m'n partij heb ik ook nog zoiets als een liefdesleven.”

Maar op hoofdlijnen volgen de Groenen de thema's van de gevestigde partijen. Praten CDU, CSU en FDP over een grondige belastinghervorming? Dan wij ook. Het is zelfs het belangrijkste onderwerp van het congres. De Groenen willen een eerlijker belastingheffing ('eerlijker dan de SPD') en natuurlijk een forse ecotax.

Scheidend partijvoorzitter Krista Sager waarschuwt dat de Groenen in hun jacht naar erkenning te ver doordraven. De kiezers zien nauwelijks meer verschil met de grote, traditionele partijen die bovendien ideeën van de Groenen overnemen. Zelfs de conservatieve CDU heeft tegenwoordig een vrouwen-quotum voor fractie en partijbestuur. Sager: “Het gevaar een doodnormale partij te worden komt niet alleen van buiten, maar ook van binnen. We moeten kritisch op onszelf blijven.” Maar gelukkig is daar in de grote congreszaal nog die ene breiende afgevaardigde die de Duitse tv na lang zoeken weet te vinden en die 's avonds dan ook pontificaal in beeld wordt gebracht.

Een poging van de partij om te tonen dat ze zo gewoon is geworden dat er tegenwoordig zelfs vooraanstaande geestelijken over de vloer komen, mislukt. Het gastoptreden van Axel Noack, de nieuwe bisschop van de Evangelische kerk in de kerkprovincie Saksen, gaat niet door. Een partijwoordvoerder geeft droogjes de reden: “De bisschop is blijven steken in de sneeuw.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden