Duitse bloggers beschuldigd van landverraad

Journalisten openbaarden interne nota van binnenlandse veiligheidsdienst. Brede verontwaardiging over onderzoek.

"Wij zijn allemaal landverraders!" roept een internetactivist de demonstranten toe. Afgelopen zaterdag gingen in het centrum van Berlijn 2500 mensen de straat op om protest aan te tekenen tegen het strafrechtelijk onderzoek tegen twee bloggers wegens landverraad.

Het onderzoek volgde op een aanklacht van de binnenlandse veiligheidsdienst tegen twee journalisten van de nieuwssite netzpolitik.org en tegen hun tipgevers. Op die site waren interne nota's van de veiligheidsdienst gepubliceerd met plannen voor de uitbreiding van het bespioneren van burgers via internet.

De aanklacht was al dit voorjaar ingediend, maar pas vrijdag maakte procureur-generaal Harald Range het strafrechtelijk onderzoek bekend. Er barstte terstond een storm van kritiek los. Politici van bijna alle partijen uitten hun ernstige zorgen. Zelfs de minister van justitie Heiko Maas (SPD), betwijfelde openlijk of de bloggers Duitsland in gevaar hadden gebracht.

De chef van de binnenlandse veiligheidsdienst, Hans-Georg Maassen, houdt echter vol dat hij met zijn aanklacht handelde 'in het belang van de strijd tegen extremisme en terrorisme'. Eerder al had de spionnenchef fel uitgehaald naar degenen die geheime nota's, bestemd voor de parlementaire onderzoekscommissie, doorspeelden naar de pers.

Wat de critici het meeste stoort, is dat de procureur-generaal nog altijd niets heeft ondernomen tegen het massale bespioneren van telefoon en internet door de Amerikaanse geheime dienst NSA met hulp van de Duitse inlichtingendienst BND. Daarover loopt al maanden een parlementair onderzoek, maar het openbaar ministerie weigert in actie te komen.

Ralf Stegner, vice-voorzitter van de SPD, noemde de actie van de procureur-generaal 'schieten met een kanon op een mus'. De verhoudingen zijn zoek wanneer de NSA vrijuit gaat en twee journalisten op de korrel worden genomen, aldus Stegner. "Bovendien brengt hij de persvrijheid in gevaar." Stegner, en hij niet alleen, vindt dat Range moet aftreden.

Ook tal van media reageerden fel op de actie van het openbaar ministerie. Redacties van bladen als Der Spiegel, Die Zeit en de Tageszeitung betuigden hun solidariteit met de journalisten Markus Beckedahl en André Meister van Netzpolitik. Zij verwezen vrijwel allemaal naar de zogeheten 'Spiegel-affaire' van 1962, een beschamende episode in de Duitse politiek.

Der Spiegel had destijds een artikel afgedrukt over de haperende slagkracht van het Duitse leger. De toenmalige minister van defensie, Franz-Josef Strauss, diende een aanklacht in wegens landverraad. Hoofdredacteur Rudolf Augstein werd gearresteerd en verbleef 100 dagen in de cel. Na maandenlange massale protesten kwam hij vrij en moest Strauss opstappen.

Range is danig geschrokken van de storm van protest. Vrijdagavond maakte hij bekend dat hij het strafrechtelijk onderzoek tijdelijk heeft stilgelegd. Er komen voorlopig geen maatregelen tegen de journalisten, geen arrestaties en geen huiszoekingen. Range wil een commissie laten uitzoeken of er in strikt juridische zin sprake is van landverraad.

Maar de zaak is niet geseponeerd. En daarmee duren ook de protesten voort. Het aantal ondertekenaars van een internetpetitie om de zaak te seponeren bedroeg binnen een dag meer dan 50.000 en groeit nog steeds. Beckedahl en Meister voelen zich overweldigd door de solidariteit. Maar een straf van een jaar tot levenslang hangt hen nog altijd boven het hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden