Duitse artsen frauderen met organen

Verdenking: medeplichtig aan moord Schandaal schrikt donoren af

Het lijkt het script voor een aflevering van de politieserie 'Tatort': twee artsen laten zich door patiënten betalen om hoger op de wachtlijst voor een orgaantransplantatie te komen. Daardoor overlijden patiënten die eerder aan de beurt waren. De beide medici kennen elkaar uit hun studietijd en helpen elkaar de manipulaties te verbergen. Maar het recht krijgt zijn loop.

Twee weken geleden kwam de bal langzaam aan het rollen. In de universiteitskliniek van Göttingen waren onregelmatigheden aan het licht gekomen. Op de wachtlijst voor orgaantransplantaties waren in de jaren 2010 en 2011 gegevens van meer dan twintig patiënten zodanig veranderd dat ze naar de bovenste plaatsen verhuisden en snel werden geopereerd.

De verantwoordelijke arts, bekend als 'Dokter O.', had een goede reputatie op het gebied van levertransplantaties. De universiteit van Göttingen had hem daarom uit Regensburg weggekocht. Nu heeft ze hem op non-actief gesteld. De chirurg wordt door het Openbaar Ministerie verdacht van omkoping en medeplichtigheid aan moord.

Dokter O. had zijn reputatie opgebouwd aan de universiteitskliniek van Regensburg. Eind vorige week is men daar nu ook manipulaties van de wachtlijsten op het spoor gekomen. Het gaat om 23 dossiers uit de jaren 2004-2006. De chef-arts van de betreffende afdeling wordt ervan verdacht onvoldoende toezicht te hebben gehouden. Ook hij is geschorst.

Zeer geschikt voor 'Tatort': onder de bevoordeelde patiënten bevonden zich vier Jordaniërs. Om hen het Europese orgaandonatiesysteem binnen te loodsen, werd als woonplaats de kliniek in Regensburg opgegeven. Bovendien voerden Dokter O. en zijn chef in de Jordaanse hoofdstad Amman zeven transplantaties uit.

Een van die zeven transplataties is fataal afgelopen. Bij een vrouw, die via de wachtlijst van Regensburg een lever van een Weense donor had gekregen, traden complicaties op. De beide chirurgen waren echter alweer naar Duitsland vertrokken. De nazorg in Amman was onvoldoende toegerust om het leven van de vrouw te redden.

Dat gebeurde in 2006. De dood van de vrouw wekte het wantrouwen van de Federale Artsenkamer. Die waarschuwde de leiding van het academische ziekenhuis en het Openbaar Ministerie. Die instanties vonden echter geen strafbare feiten en legden het onderzoek stil. Pas na de recente onthullingen in Göttingen heeft men in Regensburg de zaak heropend.

De onthullingen hebben voor grote onrust gezorgd. Experts zijn bang dat de berichten over manipulaties de bereidheid van donoren om organen af te staan, zullen verminderen. De Duitse Stichting voor Orgaandonaties heeft nu al vijf gevallen gemeld waarin de familie van een overledene vanwege de schandalen de toegezegde orgaandonatie weigerde.

De angst bestaat dat het niet om een enkel incident gaat. De Süddeutsche Zeitung meent, op grond van gegevens over de jaren na het vertrek van Dokter O., dat in Regensburg de manipulaties met de wachtlijsten gewoon zijn doorgegaan. In Beieren zijn politici in actie gekomen om de misstanden in Regensburg diepgaand te onderzoeken.

Voor de beide geschorste artsen ziet het er slecht uit. Dokter O. en zijn voormalige chef, tevens zijn promotor én de promotor van zijn vrouw, moeten met een levenslange schorsing en een geldboete rekening houden. Als ook nog medeplichtigheid aan moord kan worden bewezen, dreigt er bovendien een jarenlange gevangenisstraf.

Elke acht uur één dode uit gebrek aan organen
In Duitsland staan 12.000 patiënten op de wachtlijst voor een orgaantransplantatie. Vorig jaar kwamen er echter minder dan vierduizend organen van Duitse donoren beschikbaar. En volgens de Duitse Stichting voor Orgaantransplantatie worden het er elk jaar minder. De stichting berekende dat er elke acht uur een patiënt overlijdt die vergeefs op een donor heeft gewacht.

In juni trad een nieuwe wet in werking die het parlement na lange debatten heeft aangenomen. Het moeizame compromis voorziet slechts in een actievere werving van orgaandonoren. Na de schandalen in Göttingen en Regensburg eisen betrokkenen nu een beter toezicht. Minister van gezondheidszaken Daniel Bahr heeft voor eind augustus een crisisberaad georganiseerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden