Duitse anti-immigratiepartij moet op zoek naar alternatief voor Petry

Beeld AFP

Het geruzie in de anti-immigratie-partij Alternative für Deutschland gaat door. Boegbeeld Frauke Petry trekt zich nu terug.

Frauke Petry, boegbeeld van de Duitse anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland (AfD), trekt zich terug als kandidaat-lijsttrekker voor de bondsdagverkiezingen in september. Dat zei ze gisteren in een videoboodschap op haar facebookpagina. Ze wil ook niet in een 'team van lijsttrekkers', stelde ze.

De 41-jarige Petry, fractievoorzitter in Saksen en sinds 2015 partijleidster, wilde met haar verklaring een einde maken 'alle speculaties' over haar positie. Daar waren er inderdaad genoeg van. Haar uitspraak komt vlak voor een beslissend partijcongres, dit weekend in Keulen, waarop naar ieders verwachting een maandenlange machtsstrijd in de partij tot een climax zou komen.

Het geruzie werd in aanloop naar dat congres steeds openlijker en venijniger, terwijl de partij zakte in de peilingen. Petry's spindoctor verliet haar en rekende in een woedende brief vol onverkwikkelijke details, voor iedereen te lezen, met Petry af.

Het past in een traditie: al vanaf de oprichting sturen leden en bestuurders elkaar giftige mails en steken ze dolken in elkaars ruggen. Petry deed er zelf aan mee, toen ze in 2015 een machtsgreep tegen oprichter Bernd Lucke leidde.

Nu is ze zelf slachtoffer. Tegenstanders ontmoetten elkaar vorige week in het geheim - het lekte uit naar de pers - in het Nedersaksische dorp Goslar. Daar bespraken ze alternatieven voor Frauke Petry. Initiatiefnemer Armin Paul Hampel, AfD-fractievoorzitter in Nedersaksen, nodigde aanvoerders van het rechtsradicale kamp - Björn Höcke, leider van de Thüringer fractie, en vicepartijvoorzitter Alexander Gauland - én leden van het burgerlijk-conservatieve kamp uit, zoals Ralf Özkara, fractievoorzitter in Baden-Württemberg.

Kaltgestelld

De samenzweerders waren niet van plan Petry uit de partij te zetten. Er zou in Keulen een leidersteam worden gekozen, was hun idee, waarin ook Petry plaats zou nemen. Maar dan wel in zo'n positie dat ze nauwelijks invloed had. Zo zou ze kaltgestelld worden. Gauland zou het team aanvoeren, eventueel geflankeerd door de liberale econome Alice Weidel; dat zou de partij een gematigd gezicht geven. Gauland zei vorige week beschikbaar te zijn voor een rol als leider.

In Keulen zal blijken hoe stevig de machtsbasis van het kamp Höcke-Gauland in de partij daadwerkelijk is. Petry dringt in haar video aan op een inhoudelijke koersbepaling. Dat punt plaatste ze twee weken geleden ook op de agenda van het congres. In een begeleidend visiestuk schreef ze toen dat de AfD voor eens en altijd moet kiezen wat ze wil. De ene mogelijkheid: een 'burgerlijke volkspartij' zijn, die wil meeregeren via de 'realpolitieke' weg. Dat heeft Petry's voorkeur. De partij moet 'zelf aan het stuur'.

De tweede mogelijkheid: een rol als fundamentele oppositiepatij. Gauland en Höcke zijn daar voorstanders van. Dat vindt Petry ook 'legitiem', zegt ze in haar videoboodschap, als een meerderheid daarvoor stemt. Ze waarschuwt wel dat Duitsland met zo'n actiepartij-uit-principe de komende twintig jaar geregeerd blijft worden door politici die het land naar de verdommenis helpen.

In ieder geval: de koers moet helder worden, vindt ze, want omdat zo'n strategie nu ontbreekt, bindt de AfD geen nieuwe kiezers meer aan zich. Het enige beeld bij de buitenwacht is nu dat van partijfunctionarissen die op gezette tijden controversiële uitspraken doen, en dat stoot af, zegt Petry.

Van zulke uitspraken is ze zelf ook niet vies, maar ze doelt op Björn Höcke, die in januari het Holocaust-monument in Berlijn een 'schande' noemde. Petry probeert hem sindsdien uit de partij te zetten, maar lijkt daarmee haar hand te hebben overspeeld. Het is de vraag of haar agendapunt überhaupt aan de orde komt in Keulen. Haar tegenstanders lijken daar weinig oren naar te hebben.

Hoe Petry's eigen toekomst in de partij eruitziet, is ook ongewis. In Der Tagesspiegel zinspeelde ze vorige maand op een vertrek uit de politiek. Dat werd toen opgevat als een tactische zet, een poging de partij weer aan haar kant te krijgen. Maar misschien meende ze het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden