Duits studeren

Duits studeer je om handel te drijven, niet om Günter Grass of Nina Hagen

Bent u in het Maagdenhuis geweest? Ik aarzelde. Het bleef lastig om uit te maken of je nu voor of tegen de bezetting was, daarvoor waren de motieven en eisen van de studenten te vaag. 'Het systeem' moest weg, maar wat daar dan voor in de plaats moest komen, wist niemand. Natuurlijk was het niet aardig de ME op de studenten af te sturen, maar toen 'De Nieuwe Universiteit' een kamer in het Maagdenhuis eiste om elkaar te kunnen treffen, dacht ik toch: waarom gaan jullie niet in het café zitten? Je zou bijna vergeten dat het bij al dat getouwtrek wel degelijk ergens om ging. Om de afbraak der geesteswetenschappen. Daar gaat te weinig geld heen. En wat ook niet helpt is dat jongeren zelf weinig interesse tonen voor zulke studies.

Want wat is er zo erg aan het studeren van een taal? Waarom komen er zo weinig studenten af op een studie Italiaans, Arabisch of zelfs Duits, dat straks als we niet oppassen zelfs op middelbare scholen amper meer gegeven kan worden. Wat is er veel veranderd sinds de tijd dat meisjes en masse Frans gingen studeren omdat ze verliefd waren op Michel Fugain. Of jongens omdat ze Nina Hagen cool vonden en Peter Handke heel diepzinnig? Naar studenten met zulke teder-culturele motieven kan een mens tegenwoordig hevig terugverlangen. Natuurlijk zal zo'n keuze uiteindelijk moeten uitmonden in een echt beroep als leraar of vertaler, maar als die vonk inspiratie er niet is, die liefde voor een klank, een sfeer, een idioom, waarom zou je je dan überhaupt inschrijven?

Gek genoeg is zo'n motivatie helemaal taboe verklaard. Hoe valt anders de brief te begrijpen die namens drie hoogleraren van de faculteit geesteswetenschappen vorig jaar al naar NRC Handelsblad werd gestuurd en waarin werd gewaarschuwd voor het opheffen van kleine talen, want "wie beheerst er dan nog genoeg Duits om met onze belangrijkste handelspartner te communiceren?" Zo'n zin zegt toch alles? Alleen al die uit het Engels geroofde term 'communiceren', waar het Nederlands toch aardige woorden kent als 'onderhandelen'. En terwijl deze academici studenten in spe zouden kúnnen inspireren hoger te reiken dan het rendementsdenken, komen ze toch weer aan met Duitsland 'als handelspartner'. Dát is dan zeker de reden om Duits te gaan studeren. Dat je straks over winstmarges kunt onderhandelen met een industrieel uit Bremen. Niet dat we het probleem niet begrijpen: als niemand meer Duits kent, dreigt een economische catastrofe, dat spreekt. Misschien kunnen we maar beter meteen een legertje robots als tolk opleiden, hoewel vertalen volgens mij niet het sterkste punt van computers is, getuige de prestaties op dit vlak van marktleider Google.

Maar zou het niet een idee zijn potentiële studenten te wijzen op al die Dichter und Denker die zich in het Duits hebben uitgedrukt: Nietzsche, Kant, Freud, Rilke, Marx, Ahrendt, Kafka, Wittgenstein, Brecht en Grass, om er maar een paar te noemen. En zou achter onze oostgrens niet een nieuwe Nina Hagen rondlopen, die jongeren kan overtuigen van de schoonheid en zeggingskracht van de taal zelf? 'Unbeschreiblich' zou Nina Hagen zeggen, dat zelfs degenen die heimelijk moeten houden van taal zich vermommen als economen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden