Duits priestertekort wordt nijpender: kansje voor de vrouw?

Een priester tijdens een ceremonie waarbij nieuwe priesters worden gewijd. Beeld EPA

Wie moet de eucharistie leiden als er amper priesters meer zijn? Met die vraag kampt de Duitse katholieke kerk. Nog nooit werden er zo weinig priesters gewijd als vorig jaar, 58 in totaal, meldt de Suddeutsche Zeitung. Moet de kerk vrouwen en getrouwde mannen toestaan het altaar te bedienen?

Ieder jaar wordt het Duitse priestertekort nijpender, blijkt uit de cijfers die de krant opvroeg bij de bisschoppenconferentie. In 2014 werden nog 75 priesters ingewijd, in 2013 98. Waar de Duitse katholieke kerk zo'n vijftien jaar geleden nog 20.000 priesters telde, waren dat er vorig jaar 14.000. Het aantal parochies daalde wegens secularisatie ook, maar relatief niet zo sterk als het aantal priesters.

Het tekort zwengelt, zoals eigenlijk iedere zoveel jaar, de discussie over het celibaat aan. "Het is wenselijk om getrouwde vrouwen en mannen uit de gemeenschap te kiezen, om hen te trainen en te wijden tot priester," zegt theoloog Paul Zulehner tegen de Suddeutsche Zeitung. Volgens de krant pleitten meer prominente Duitse theologen daar voor, omdat er anders niemand is die de eucharistie kan leiden.

Viri Probati
Vijf jaar geleden stuurden prominente CDU-politici een brief aan de Duitse bisschoppen. Zij vroegen hen te lobbyen in Rome voor de openstelling van het priesterambt voor zogenaamde 'viri probati': deugdzame, getrouwde mannen. Daar waren de bisschoppen niet happig op.

Ook uit het Vaticaan kwam kritiek. Zo noemde kardinaal Walter Brandmüllen de brandbrief een 'campagne' tegen het katholicisme, en een 'belediging' voor celibataire priesters. Datzelfde jaar vroegen ook 143 Duitse, Oostenrijkse en Zwitserse katholieke theologen om afschaffing van het priestercelibaat, en om het toelaten van vrouwen. Maar het leidde tot niets.

Sta-in-de-weg voor participatie
Volgens Cicero, een Duits opinieblad, is er een reden voor de afwijzende houding die Duitse bisschoppen hebben tegen het vrije priesterambt. Naast dat het celibaat een kerkelijk dogma is sinds de dertiende eeuw, komt het tekort aan priesters de kerk goed uit, betoogt commentator Alexander Kissler.

De Duitse kerk ontwikkelt zich volgens hem steeds meer tot een maatschappelijk participerend instituut in plaats van een kerkelijk. "Koppige priesters vertragen de aansluiting bij het wonderlijke rijk der participatie", aldus Kissler. Daarom huilen de bisschoppen volgens hem 'slechts krokodillentranen' om het tekort.

Maar zolang er vanuit het Vaticaan geen permissie is voor openstelling van het priesterambt, kunnen de opiniemakers eindeloos over elkaar heen blijven buitelen. Hoewel paus Franciscus aanzienlijk meer aandacht besteedt aan vrouwen dan zijn voorgangers, mogen ze van hem geen priester worden. Wel zei hij in 2015 dat hij het toelaten van getrouwde mannen 'op zijn agenda heeft staan'.

Nederland
Het priesterprobleem speelt ook in Nederland. In 2014 waren in totaal 538 priesters werkzaam in Nederland, het jaar daarvoor 552. In 1990 was nog bijna het driedubbele actief in het ambt. Over actuelere cijfers zegt zowel het aartsbisdom, als Kaski, het instituut dat kerkcijfers verzamelt aan de Tilburg University, niet te beschikken.

De voormalige aartsbisschop Simonis pleitte in 2005 voor een studie naar de priesterwijding van getrouwde mannen tijdens een kerkvergadering in Rome. Die oproep leidde tot niets behalve veel discussie.

Nederland probeert tot op vandaag de dag het priestertekort op te lossen door parochiefusies. Ook worden priesters uit het buitenland ingezet. In 2014 waren ten minste zes van de 25 priesters in spé die een opleiding startten, afkomstig uit India, waar rond de 17 miljoen katholieken wonen.

Polen en priester-glossy
In Duitsland gebeurt hetzelfde: daar werft de kerk behalve in India ook actief in Polen. In totaal zijn 2.400 van de 14.000 Duitse priesters afkomstig uit het buitenland. Het krimpende leger Duitse priesters hoopt op een 'Franciscus-effect': dat de populariteit van de paus leidt tot meer aanmeldingen op de seminaries.

De Nederlandse aartsbisschop Wim Eijk pakte het probleem drie jaar geleden actiever aan: hij bracht een glossy uit om priesters te werven, niet met de nieuwste priestermode, maar met diepte-interviews over wat het ambt nou precies inhoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden